Ιράν: Θα προσφέρει deal «κελεπούρι» για αμερικανικές εταιρείες στον Τραμπ

Nα δελεάσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με την προοπτική σημαντικών οικονομικών οφελών προσπαθεί το Ιράν, ιδίως προσφέροντας πρόσβαση στους τεράστιους τομείς πετρελαίου, φυσικού αερίου, εξόρυξης και κρίσιμων ορυκτών – στο πλαίσιο μιας προσπάθειας για την εξασφάλιση μιας νέας πυρηνικής συμφωνίας και την αποφυγή πιθανής στρατιωτικής σύγκρουσης.

Σύμφωνα με τους Financial Times, η Τεχεράνη εκτιμά ότι η παρουσίαση μιας πιθανής συμφωνίας ως εμπορικό «κελεπούρι» θα μπορούσε να προσελκύσει τον Τραμπ που δίνει προβάδισμα στη συναλλακτική πτυχή της εξωτερικής πολιτικής και προτιμά συμφωνίες που υπόσχονται απτά οικονομικά οφέλη για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν συζητήσει την πιθανότητα να επιτραπεί σε αμερικανικές εταιρείες να επενδύσουν στον ενεργειακό τομέα του Ιράν, αν και δεν έχει ακόμη υποβληθεί επίσημη εμπορική πρόταση στην Ουάσιγκτον, σύμφωνα με ανώτερο αμερικανό αξιωματούχο.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, πρόκειται να πραγματοποιήσει έναν ακόμη γύρο έμμεσων συνομιλιών στη Γενεύη με Αμερικανούς απεσταλμένους, συμπεριλαμβανομένων των Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.

Οι διαπραγματεύσεις έρχονται με φόντο την κλιμακούμενη ένταση, με τον Τραμπ να προειδοποιεί την Τεχεράνη ότι έχει το πολύ 15 ημέρες για να καταλήξει σε συμφωνία ή να αντιμετωπίσει σοβαρές συνέπειες.

Οι ΗΠΑ έχουν αυξήσει σημαντικά τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή, σηματοδοτώντας τη μεγαλύτερη συσσώρευση στην περιοχή από την εισβολή στο Ιράκ το 2003. Σε πρόσφατη ομιλία του, ο Τραμπ επανέλαβε ότι, ενώ προτιμά τη διπλωματία, δεν θα επέτρεπε στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.

Το Ιράν επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα προορίζεται για πολιτικούς σκοπούς. Ωστόσο, πριν από τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στις πυρηνικές του εγκαταστάσεις πέρυσι, η Τεχεράνη εμπλουτίζει ουράνιο κοντά σε επίπεδα οπλισμού.

Το Ιράν εμμένει στον εμπλουτισμό ουρανίου

Ένα κεντρικό σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις παραμένει το κατά πόσον θα επιτραπεί στο Ιράν να συνεχίσει να εμπλουτίζει ουράνιο. Η θέση των ΗΠΑ, την οποία διατύπωσε ο Γουίτκοφ, είναι ότι το Ιράν πρέπει να συμφωνήσει σε «μηδενικό εμπλουτισμό» και να παραδώσει το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του.

Οι Ιρανοί ηγέτες απορρίπτουν αυτό το αίτημα, υποστηρίζοντας ότι ο εμπλουτισμός είναι δικαίωμά τους βάσει της συνθήκης μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων. Για τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ο οριστικός τερματισμός του εμπλουτισμού θεωρείται κόκκινη γραμμή.

Εκτός από τα οικονομικά κίνητρα, το Ιράν έχει προτείνει την ιδέα ενός ενισχυμένου μηχανισμού επαλήθευσης για τις πυρηνικές του δραστηριότητες. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει είτε μια ομάδα των ΗΠΑ είτε μια τρίτη χώρα που εκπροσωπεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ, συνεργαζόμενη με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης. Ο Αραγτσί έχει δηλώσει δημόσια ότι το Ιράν «σε καμία περίπτωση» δεν θα αναπτύξει πυρηνικό όπλο και ότι μια δίκαιη και ισότιμη συμφωνία είναι εφικτή εάν δοθεί προτεραιότητα στη διπλωματία.

Η στρατηγική του Ιράν φαίνεται εν μέρει εμπνευσμένη από την πρόσφατη πίεση του Τραμπ προς τις αμερικανικές εταιρείες να εξασφαλίσουν συμφωνίες πετρελαίου στη Βενεζουέλα, αφότου η Ουάσινγκτον ανέλαβε δράση κατά του Προέδρου Νικολάς Μαδούρο.

Η Τεχεράνη ελπίζει ότι η προσφορά επικερδών ενεργειακών συμβάσεων -ιδίως στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, όπου το Ιράν κατέχει τα τρίτα μεγαλύτερα αποθέματα στον κόσμο- θα μπορούσε να δημιουργήσει αμοιβαία οικονομικά συμφέροντα αρκετά ισχυρά για να διατηρήσει μια μακροπρόθεσμη συμφωνία.

Το Ιράν άνοιξε για λίγο την οικονομία του σε δυτικές επενδύσεις μετά την πυρηνική συμφωνία του 2015 που υπογράφηκε υπό τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα. Εκείνη την εποχή, εταιρείες όπως η Boeing υπέγραψαν σημαντικές συμβάσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας συμφωνίας 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την προμήθεια αεροσκαφών στην Iran Air.

Άρση κυρώσεων θέλει η Τεχεράνη

Ωστόσο, η συμφωνία αυτή κατέρρευσε αφού ο Τραμπ αποσύρθηκε από την πυρηνική συμφωνία το 2018 και επέβαλε σαρωτικές κυρώσεις, αποκόπτοντας ουσιαστικά το Ιράν από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Στο πλαίσιο οποιασδήποτε νέας συμφωνίας, η Τεχεράνη θα απαιτούσε άρση των κυρώσεων, συμπεριλαμβανομένης της αποδέσμευσης δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σε έσοδα από το πετρέλαιο που κρατούνται στο εξωτερικό. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επίσης αναφέρει πιθανή συνεργασία στην εξόρυξη, σε κοινά κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου με γειτονικές χώρες και σε αγορές πολιτικών αεροσκαφών.

Παρά τους δύο πρόσφατους γύρους έμμεσων συνομιλιών αυτόν τον μήνα -τους πρώτους μετά τον 12ήμερο πόλεμο το προηγούμενο καλοκαίρι- εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές. Ενώ ορισμένοι περιφερειακοί αξιωματούχοι υπονοούν ότι η Ουάσινγκτον μπορεί να δείξει ευελιξία επιτρέποντας στο Ιράν να εμπλουτίσει ουράνιο σε περιορισμένα επίπεδα, εκπρόσωποι της κυβέρνησης Τραμπ αρνούνται οποιαδήποτε χαλάρωση της στάσης τους για «μηδενικό εμπλουτισμό».

Συνολικά, το Ιράν προσπαθεί να συνδυάσει οικονομικά κίνητρα με διπλωματικές διαβεβαιώσεις για να πείσει τον Τραμπ να συνάψει μια νέα πυρηνική συμφωνία. Ωστόσο, η βαθιά δυσπιστία, οι αντικρουόμενες κόκκινες γραμμές σχετικά με τον εμπλουτισμό ουρανίου και η κληρονομιά της συμφωνίας του 2015 που κατέρρευσε συνεχίζουν να περιπλέκουν τις προσπάθειες για την επίτευξη μιας σημαντικής εξέλιξης.