Αργή η γυναικεία πρόοδος στην τεχνολογία και τις ευρεσιτεχνίες

Καθώς πλησιάζει η 8η Μαρτίου πληθαίνουν οι έρευνες και τα δημοσιεύματα για τη «θέση της γυναίκας στη σύγχρονη κοινωνία» και δη στους εργασιακούς χώρους. Και όπως κάθε χρόνο, τα ευρήματα των ερευνών είναι αποθαρρυντικά για τον αγώνα για την ισότητα των φύλων και τέλος πάντων δεν συνάδουν με τις αλματώδεις προόδους που έχει κάνει η ανθρωπότητα σε ορισμένους τομείς, όπως είναι ας πούμε ο τεχνολογικός.

Οι γυναίκες εξάλλου ελάχιστα συμμετέχουν στις προόδους που αφορούν τις τεχνολογικές επιστήμες. Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα έρευνας που καλύπτει τις χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης και δημοσιοποιήθηκε την Τρίτη και η οποία έδειξε ότι την περίοδο 2018-2022 μόνο το 13,8% των ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας απονεμήθηκε σε γυναίκες.

Οι γυναίκες υποβάλλουν κυρίως διπλώματα ευρεσιτεχνίας ως μέλη συνεργατικών ομάδων και όχι ατομικά

Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει μια πολύ μικρή αύξηση σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο που καλύπτει τα έτη 2013 έως 2017, όπως αναφέρει το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (EPO) στη μελέτη του για τις γυναίκες στην επιστήμη, την τεχνολογία, τη μηχανική και τα μαθηματικά.

«Παρόλο που οι γυναίκες είναι όλο και πιο παρούσες σε ομάδες εφευρετών και εν γένει σε ερευνητικές ομάδες των θετικών επιστημών, εξακολουθούν να είναι σημαντικά λιγότερο πιθανό να κατονομάζονται μόνες τους ως εφευρέτες. Κι αυτό υποδηλώνει την επιμονή των διαρθρωτικών εμποδίων που αντιμετωπίζουν στην επιστημονική και επαγγελματική τους σταδιοδρομία οι γυναίκες», αναφέρει χαρακτηριστικά το EPO σε δελτίο τύπου που δημοσιοποιήθηκε ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας που γιορτάζεται την επόμενη Κυριακή.

Συνεργατικές ομάδες

Οι γυναίκες υποβάλλουν κυρίως διπλώματα ευρεσιτεχνίας ως μέλη συνεργατικών ομάδων και όχι ατομικά. Επίσης παραμένουν υποεκπροσωπούμενες σε όλες τις χώρες μεταξύ των κατόχων διδακτορικού διπλώματος που συμμετέχουν σε αιτήσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, παρόλο που δεν υπολείπονται πολύ αριθμητικά των ανδρών που κατέχουν διδακτορικό.

«Το χάσμα ανδρών και γυναικών με ανάλογα ακαδημαϊκά προσόντα διευρύνεται διαρκώς σε κάθε στάδιο μιας επαγγελματικής σταδιοδρομίας και αφορά τόσο την επαγγελματική ανέλιξη όσο και τις αποδοχές», σημειώνει στην μελέτη του το ΕΡΟ. Το χάσμα αυτό είναι ιδιαίτερα μεγάλο στη μετάβαση από την έρευνα στην «εμπορευματοποίηση» των εφευρέσεων, όπου οι άνδρες κυριαρχούν.

Όπως μεταδίδει χαρακτηριστικά το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP), από τους 100 ιδρυτές νεοσύστατων επιχειρήσεων που υπέβαλαν την περίοδο 2018-2022 αίτηση για ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στη Γαλλία, μόνο οι 10 είναι γυναίκες (το ακριβές ποσοστό είναι 10,2%).

Ευάλωτες οι κάτω των 40

Ερευνα της Ipsos-BVA που διενεργήθηκε για λογαριασμό της εταιρείας συμβούλων Qualisocial αποκάλυψε εξάλλου την τεράστια ψυχολογική πίεση που συχνά ξεπερνά τα όρια της κακοποίησης και την οποία υφίστανται στους χώρους εργασίας οι γυναίκες εργαζόμενες με σχέση εξηρτημένης εργασίας: μία στις τέσσερις γυναίκες αναφέρει ότι έχει «κακή ψυχική υγεία», σε σύγκριση με το 19% των ανδρών.

«Πρόκειται για ένα συγκλονιστικό εύρημα, μια κατάσταση που επιδεινώνεται μεταξύ των ατόμων κάτω των 40 ετών», κατά το AFP. Ειδικότερα, σύμφωνα με το βαρόμετρο «Mental Health & QWL (Quality of Life and Working Conditions) 2026» της Qualisocial, συγκριτικά με την αντίστοιχη περυσινή έρευνα είναι περισσότερες οι γυναίκες που αναφέρουν ότι έχουν «καλή ή αρκετά καλή» ψυχική υγεία. Φθάνουν στο 74% το 2026, ενώ το 2025 το ποσοστό ήταν 69%.

Το βαρόμετρο της Qualisocial έδειξε ότι η «ευαλωτότητα αυτή των μισθωτών εργαζομένων γυναικών είναι σαφώς μεγαλύτερη στις νεότερες ηλικίες». Έτσι, το ποσοστό όσων αναφέρουν ότι έχουν «κακή ή αρκετά κακή» ψυχική υγεία φθάνει στο 29% των γυναικών κάτω των 40 ετών, ενώ για τις εργαζόμενες άνω των 40 ετών το ποσοστό υποχωρεί στο 22%.

Ψυχολογικό φορτίο

Πού όμως αποδίδουν οι γυναίκες εργαζόμενες τη μεγάλη, συγκριτικά με τους άνδρες συναδέλφους τους, ψυχολογική επιβάρυνση που αισθάνονται; «Οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να αποδώσουν την επιδείνωση της ψυχικής τους υγείας σε παράγοντες που σχετίζονται με την έλλειψη προσωπικού χρόνου (44% σε σύγκριση με 35% για τους άνδρες) και σε προσωπικές ή οικογενειακές δυσκολίες (32% σε σύγκριση με 28%)», αναφέρει η έρευνα της εταιρείας που ειδικεύεται στην ευεξία στον χώρο εργασίας.

Αντίθετα, το ποσοστό των γυναικών που αποδίδουν την ψυχολογική τους επιβάρυνση σε λόγους που σχετίζονται με την πολιτική κατάσταση στη χώρα που ζουν και εν γένει στις εσωτερικές και διεθνείς πολιτικές εξελίξεις είναι μικρότερο συγκριτικά με εκείνο των επηρεαζόμενων ανδρών, 25% σε σύγκριση με 32%.

«Το ψυχολογικό φορτίο και η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής» φαίνεται να βρίσκονται στην καρδιά του προβλήματος σε ό,τι αφορά κυρίως τις γυναίκες, οι οποίες εξάλλου δήλωσαν ότι έχουν λιγότερο θετική άποψη συγκριτικά με τους άνδρες που συμμετείχαν στην έρευνα για ορισμένες πτυχές της επαγγελματικής ζωής, όπως είναι οι «εργασιακές σχέσεις», η «ένταξη στις ομάδες εργασίας» και η «ισότητα των φύλων».

Η έρευνα Ipsos-BVA, το πρώτο μέρος της οποίας δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο, διεξήχθη διαδικτυακά στα μέσα του περασμένου Νοεμβρίου σε 3.000 Ευρωπαίους εργαζόμενους ηλικίας 18 ετών και άνω, που αντιπροσωπεύουν ένα δείγμα εργαζομένων στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα.