Σημαντικά ζητήματα που αφορούν το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας, τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) μετά το 2027, το αυξανόμενο κόστος παραγωγής και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κτηνοτροφία βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνάντησης των μελών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Γεωργίας και Τροφίμων, Κρίστοφ Χάνσεν, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 4 Ιουνίου στις Βρυξέλλες.
Παρέμβαση πραγματοποίησε μεταξύ άλλων και ο Γενικός Διευθυντής της ΕΘΕΑΣ και μέλος της ΕΟΚΕ, κ. Μόσχος Κορασίδης, θέτοντας κρίσιμα ερωτήματα που απασχολούν τους Ευρωπαίους αγρότες και τις συνεταιριστικές οργανώσεις.
«Η νέα ΚΑΠ θα πρέπει να σχεδιαστεί με μεγαλύτερη εγγύτητα στις πραγματικές ανάγκες των παραγωγών και των συνεταιριστικών οργανώσεων»
Καθώς τα περιθώρια αντοχής των παραγωγών εξαντλούνται, ο κ. Κορασίδης υπογράμμισε ότι η βιωσιμότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων τίθεται ολοένα και περισσότερο υπό αμφισβήτηση.
Επισήμανε ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ανέδειξαν με τον πλέον εμφατικό τρόπο τρεις διαχρονικούς παράγοντες που επιβαρύνουν την ευρωπαϊκή αγροτική παραγωγή: τη γραφειοκρατία της ΚΑΠ, τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης – με την ξηρασία, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τις φυσικές καταστροφές και τις ζωονόσους που τη συνοδεύουν – καθώς και τον αθέμιτο ανταγωνισμό από εισαγόμενα προϊόντα που παράγονται με χαμηλότερες περιβαλλοντικές και κοινωνικές προδιαγραφές.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διαχρονική αδυναμία απλοποίησης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Όπως υπενθύμισε, ήδη από το 2014 ο τότε Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, είχε θέσει ως βασική αποστολή προς τον Επίτροπo Χόγκαν (mission letter) την απλοποίηση και την ενίσχυση της ευελιξίας της ΚΑΠ. Ωστόσο, περισσότερα από δέκα χρόνια αργότερα, η σημερινή πολιτική παραμένει η πιο πολύπλοκη που έχει εφαρμοστεί, επιβαρύνοντας σημαντικά τους παραγωγούς με διοικητικό και κανονιστικό κόστος.
Παράλληλα, σημείωσε ότι κατά τη διάρκεια των αγροτικών κινητοποιήσεων του 2024, η ίδια η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναγνώρισε δημόσια ότι η πλειονότητα όσων διαμόρφωσαν την ΚΑΠ 2023-2027 δεν προερχόταν από τον αγροτικό κόσμο.
Οι πραγματικές ανάγκες
Απευθυνόμενος στον Επίτροπο Χάνσεν, εξέφρασε την προσδοκία ότι η νέα ΚΑΠ θα πρέπει να σχεδιαστεί με μεγαλύτερη εγγύτητα στις πραγματικές ανάγκες των παραγωγών και των συνεταιριστικών οργανώσεων.
Ο Γενικός Διευθυντής της ΕΘΕΑΣ δήλωσε ακόμη ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις, σε συνδυασμό με τους δασμούς και τις διεθνείς εμπορικές αναταράξεις, επιβαρύνουν εκ νέου τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα, αυξάνοντας το κόστος καυσίμων, λιπασμάτων και ζωοτροφών, σε μια περίοδο κατά την οποία οι παραγωγοί καλούνται παράλληλα να ανταποκριθούν σε ολοένα και αυστηρότερες κανονιστικές απαιτήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο των αγροτικών συνεταιρισμών ως στρατηγικών πυλώνων ανθεκτικότητας, ανάπτυξης, συλλογικής οργάνωσης και ενίσχυσης της διαπραγματευτικής ισχύος των παραγωγών, τονίζοντας ότι η στήριξή τους συνιστά επένδυση στην ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας.
«Δεν μπορεί να υπάρξει πράσινη μετάβαση, επισιτιστική ασφάλεια και στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης χωρίς οικονομικά βιώσιμους αγρότες», υπογράμμισε, καλώντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προχωρήσει σε μια νέα προσέγγιση για την αντιμετώπιση του αυξανόμενου κόστους παραγωγής και στη δημιουργία ειδικών χρηματοδοτικών εργαλείων για την προσαρμογή της γεωργίας στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο κ. Κορασίδης έθεσε προς τον Ευρωπαίο Επίτροπο το ζήτημα της αποτελεσματικότητας της μελλοντικής ΚΑΠ, επισημαίνοντας την ανάγκη να δοθούν ουσιαστικές απαντήσεις στη γραφειοκρατία, στο αυξανόμενο κόστος παραγωγής, στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και στον αθέμιτο ανταγωνισμό που αντιμετωπίζουν οι Ευρωπαίοι παραγωγοί.
Παρακάτω ακολουθεί η ερώτηση του κ. Κορασίδη: «Κύριε Επίτροπε, δώδεκα χρόνια μετά τη δέσμευση του Προέδρου Γιούνκερ για απλούστευση της ΚΑΠ και ενώ η ίδια η Πρόεδρος φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε ότι η φωνή των αγροτών δεν ακούστηκε επαρκώς στη διαμόρφωση της τρέχουσας ΚΑΠ, η οποία παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα εφαρμογής.
Πώς σκοπεύετε να διασφαλίσετε ότι η νέα ΚΑΠ θα δώσει ουσιαστικές απαντήσεις στη μείωση της γραφειοκρατίας και την απλοποίηση των διαδικασιών, στο αυξανόμενο κόστος παραγωγής, στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, στις φυσικές καταστροφές και τις ζωονόσους, καθώς και στον αθέμιτο ανταγωνισμό από εισαγωγές προϊόντων που παράγονται με υποδεέστερες προδιαγραφές, ώστε η πράσινη μετάβαση, η επισιτιστική ασφάλεια και η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης να στηρίζονται σε οικονομικά βιώσιμους αγρότες, παραγωγικούς νέους αγρότες και ισχυρούς συνεταιρισμούς, διασφαλίζοντας παράλληλα μια βιώσιμη ευρωπαϊκή ύπαιθρο;».
Η θέση του Ευρωπαίου Επιτρόπου
Απαντώντας στα ζητήματα που τέθηκαν από τα 29 μέλη της Ομάδας των Γεωργών ο Ευρωπαίος Επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων, Κρίστοφ Χάνσεν, παρουσίασε τις βασικές κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μελλοντική ΚΑΠ, εστιάζοντας σε πέντε βασικούς άξονες:
- Απλοποίηση της ΚΑΠ
Ο κ. Χάνσεν ανακοίνωσε την προώθηση ενός νέου πακέτου μέτρων τύπου Omnibus, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας και του διοικητικού κόστους που επιβαρύνει τους αγρότες και τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις.
- Στήριξη των ενεργών αγροτών
Όπως ανέφερε, οι ενισχύσεις θα πρέπει να συνδέονται περισσότερο με την πραγματική παραγωγική δραστηριότητα και να κατευθύνονται στους ενεργούς αγρότες που παραμένουν και δραστηριοποιούνται στην ύπαιθρο, αντί να ευνοούνται αποκλειστικά οι κάτοχοι γεωργικής γης. Σύμφωνα με τον ίδιο, η προσέγγιση αυτή μπορεί να συμβάλει και στη διευκόλυνση της πρόσβασης των νέων αγροτών στη γη.
- Διατήρηση της χρηματοδότησης της ΚΑΠ
Αναφορικά με τους διαθέσιμους πόρους, σημείωσε ότι η ΚΑΠ αναμένεται να διατηρήσει το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησής της, ενώ παράλληλα θα υπάρχει δυνατότητα αξιοποίησης πρόσθετων πόρων από το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, ανάλογα με τις προτεραιότητες που θα καθοριστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Επίσης, αναφέρθηκε και σε ένα σημαντικό ποσό προσαρμογής που δεσμεύθηκε ήδη από την τρέχουσα ΚΑΠ.
- Διατήρηση των δύο πυλώνων με μεγαλύτερη ευελιξία
Ο Επίτροπος υπογράμμισε ότι η δομή των δύο πυλώνων της ΚΑΠ θα διατηρηθεί, με στόχο όμως να δοθεί μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη για την κατανομή των ποσών μεταξύ των δύο Πυλώνων και να ενισχυθεί η στήριξη επενδύσεων που συμβάλλουν στην ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα του αγροτικού τομέα.
- Αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους παραγωγής
Αναφερόμενος στο κόστος της ενέργειας, των λιπασμάτων και των ζωοτροφών, αναγνώρισε ότι πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι Ευρωπαίοι παραγωγοί. Όπως δήλωσε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάζεται με τα κράτη-μέλη για την άμβλυνση των επιπτώσεων, χωρίς ωστόσο να προβλέπονται επί του παρόντος νέοι χρηματοδοτικοί πόροι για την αντιμετώπιση του ζητήματος.
- Στοιχεία για το κόστος εισροών
Στη συνέχεια, κατά την ειδική συζήτηση της Ομάδας Γεωργών της ΕΟΚΕ για το κόστος των καυσίμων, των λιπασμάτων και των ζωοτροφών, η ΕΘΕΑΣ παρουσίασε αναλυτικά στοιχεία σχετικά με την εξέλιξη του κόστους των τριών αυτών βασικών εισροών κατά την περίοδο 2019-2023. Τα στοιχεία προέκυψαν από σχετική έρευνα που εκπονήθηκε σε συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Κατά την παρουσίαση των δεδομένων, ο κ. Κορασίδης υπογράμμισε ότι η αύξηση του κόστους παραγωγής που συνδέεται με τις συγκεκριμένες εισροές δεν αποτελεί ένα παροδικό φαινόμενο, αλλά μια μόνιμη διαρθρωτική πρόκληση για τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα που χρειάζεται νέα στρατηγική και μέτρα για την ξεπεράσει.
Όπως ανέφερε, η αγορά των καυσίμων, των λιπασμάτων και των ζωοτροφών χαρακτηρίζεται από ανελαστικότητα, καθώς οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι δεν μπορούν να διατηρήσουν την παραγωγική τους δραστηριότητα χωρίς αυτές τις εισροές, ενώ παράλληλα δεν διαθέτουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν τη ζήτηση ή τη διαμόρφωση των τιμών. Ως αποτέλεσμα, παραμένουν ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στις διακυμάνσεις του κόστους από την μεγάλη αύξηση των τιμών τους.
Ο Γενικός Διευθυντής της ΕΘΕΑΣ τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να επανεξετάσει τη σύνδεση των στόχων της ΚΑΠ με την παραγωγή τροφίμων και την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως σημείωσε, οι άμεσες ενισχύσεις από μόνες τους δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα, καθώς η συνεχής αύξηση του κόστους παραγωγής απορροφά στην πράξη σημαντικό μέρος της στήριξης που λαμβάνουν οι παραγωγοί.
