Στον αποκλεισμό αγροτών από ενισχύσεις και αποζημιώσεις οδηγεί η δυσλειτουργία ψηφιακών συστημάτων στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ), πρόβλημα που όπως αναφέρει η ΕΘΕΑΣ, έχει άμεσες συνέπειες στους κατ’ επάγγελμα αγρότες, οι οποίοι για παράδειγμα μένουν εκτός από την επιστροφή του ειδικού φόρου κατανάλωσης (ΕΦΚ) αγροτικού πετρελαίου, αλλά και από αναπτυξιακά προγράμματα.
Ειδικότερα, όπως αναφέρει σε έγγραφό της προς το ΜΑΑΕ, εξαιτίας μιας ασυμβατότητας στα ψηφιακά συστήματα διασταύρωσης, μπλοκάρεται αυτόματα η έκδοση της απαραίτητης βεβαίωσης κατά κύριο επάγγελμα αγρότη από το μητρώο αγροτών και αγροτικών εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ), χωρίς να υφίσταται καμία απολύτως νομική ή ουσιαστική παράβαση από πλευράς των κατά κύριο επάγγελμα αγροτών – μελών μας.
Το σύστημα παράγει αυτόματα ένδειξη σφάλματος (error) και «κλειδώνει» την έκδοση της βεβαίωσης
Το ιστορικό και η φύση του προβλήματος
Πολλοί παραγωγοί, όπως εξηγεί η ΕΘΕΑΣ, ακολουθώντας τις εθνικές και ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για την πράσινη μετάβαση και τη μείωση του κόστους παραγωγής, έχουν εγκαταστήσει συστήματα εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού (Virtual Net Metering). Τα συστήματα αυτά αποσκοπούν αποκλειστικά και μόνο στην κάλυψη των ιδίων καταναλώσεων των παραγωγών (π.χ. αγροτικό/ποτιστικό ρεύμα, γεωτρήσεις, κ.α.).
Κατά την ηλεκτρονική διαδικασία ελέγχου και διασταύρωσης των στοιχείων που αφορούν τα έτη 2024 και 2025, το σύστημα αντλεί δεδομένα από την ΑΑΔΕ και το ΟΣΔΕ. Όταν εντοπίζει την ύπαρξη Virtual Net Metering η οποία δεν έχει αποτυπωθεί στη δήλωση ΟΣΔΕ, το σύστημα παράγει αυτόματα ένδειξη σφάλματος (error) και «κλειδώνει» την έκδοση της βεβαίωσης, θεωρώντας εσφαλμένα ότι υπάρχει κάποιου είδους εμπορική δραστηριότητα από ΑΠΕ ή απόκρυψη στοιχείων.
Η νομική και τεχνοκρατική τεκμηρίωση της αδικίας
Όπως εξηγεί η ΕΘΕΑΣ, η κατάσταση αυτή συνιστά κατάφωρη αδικία και στερείται νομικής βάσης για τους εξής λόγους:
- Μηδενικό οικονομικό όφελος / Αυτοκατανάλωση (Ν. 3874/2010): Βάσει του Άρθρου 2 του Ν. 3874/2010, η λειτουργία σταθμών ΑΠΕ από επαγγελματίες αγρότες είναι απολύτως συμβατή με την αγροτική ιδιότητα. Στην περίπτωση του Virtual Net Metering, μάλιστα, δεν παράγεται κανένα εμπορικό έσοδο, δεν υφίσταται πώληση ενέργειας και δεν αλλοιώνεται ο χαρακτήρας της αγροτικής εκμετάλλευσης. Πρόκειται για καθαρή πράξη αυτοπαραγωγής και μείωσης του κόστους παραγωγής. Τα οικονομικά στοιχεία των ετών 2024 και 2025 είναι απολύτως διαφανή.
- Απουσία υποχρεωτικότητας στις οδηγίες του ΟΠΕΚΕΠΕ: Στις επίσημες εγκυκλίους και οδηγίες του ΟΠΕΚΕΠΕ για την υποβολή της ενιαίας αίτησης ενίσχυσης (ΟΣΔΕ), δεν αναφέρεται πουθενά ρητή και καθολική υποχρέωση δήλωσης των συστημάτων αυτοπαραγωγής και αυτοκατανάλωσης (Virtual Net Metering) ως προϋπόθεση για τη διατήρηση της αγροτικής ιδιότητας. Οι οδηγίες εστιάζουν σε εκτάσεις που παράγουν εισόδημα ή λαμβάνουν άμεσες ενισχύσεις. Συνεπώς, η απαίτηση του συστήματος του ΜΑΑΕ έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το ισχύον πλαίσιο οδηγιών του ΟΠΕΚΕΠΕ.
- Ψηφιακό «κενό» διαλειτουργικότητας: Τα κατά τόπους τμήματα αγροτικής ανάπτυξης και ελέγχων (ΤΑΑΕ πρώην ΚΕΠΠΥΕΛ) αναγνωρίζουν το δίκαιο του αιτήματός των παραγωγών, δηλώνουν όμως αδυναμία χειροκίνητης παρέμβασης, καθώς το πληροφοριακό σύστημα δεν τους επιτρέπει να προσπεράσουν το αυτοματοποιημένο «κλείδωμα» των ετών 2024-2025.
Οι συνέπειες
Οι αδικαιολόγητες σοβαρές συνέπειες για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες είναι όπως αναφέρει η ΕΘΕΑΣ τα εξής:
- Αυτόματος αποκλεισμός από την επιστροφή του ειδικού φόρου κατανάλωσης (ΕΦΚ) αγροτικού πετρελαίου, όπου η εγγραφή στο ΜΑΑΕ αποτελεί απαράβατο όρο.
- Απώλεια φορολογικών ελαφρύνσεων, όπως το αγροτικό αφορολόγητο, η απαλλαγή από το τέλος επιτηδεύματος και η έκπτωση φόρου εισοδήματος.
- Πλήρης αποκλεισμός από αναπτυξιακά προγράμματα, όπως τα σχέδια βελτίωσης και τα προγράμματα νέων αγροτών, στερώντας τη δυνατότητα εκσυγχρονισμού.
- Αδυναμία έκδοσης ή ανανέωσης αδειών για αγροτικά φορτηγά (ΦΙΧ).
Τι ζητά η ΕΘΕΑΣ
Επειδή το πρόβλημα είναι αμιγώς συστημικό και τεχνοκρατικά άδικο, η ΕΘΕΑΣ ζητά την άμεση παρέμβασή των αρμοδίων προκειμένου:
- Να δοθεί εντολή για άμεση ψηφιακή παράκαμψη (override) στο σύστημα του ΜΑΑΕ για τις περιπτώσεις που αφορούν αποδεδειγμένα συστήματα εικονικού συμψηφισμού (Virtual Net Metering) με την προσκόμιση της σχετικής σύμβασης ΔΕΔΔΗΕ στην τοπική υπηρεσία.
- Να εκδοθεί διευκρινιστική εγκύκλιος από το Υπουργείο σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ, η οποία θα ξεκαθαρίζει τις υπάρχουσες ασάφειες και θα επιτρέπει στις υπηρεσίες να εκδίδουν τις βεβαιώσεις των ετών 2024 και 2025 κατόπιν ελέγχου των φυσικών δικαιολογητικών.
- Να προβλεφθεί ειδικό, διακριτό πεδίο στις επόμενες δηλώσεις ΟΣΔΕ για την προαιρετική/στατιστική αποτύπωση των υποδομών Virtual Net Metering, ώστε να μην επαναληφθεί το φαινόμενο στο μέλλον.
