Ισπανία: Ιστορικό υψηλό τουριστών λόγω της κρίσης στη Μ. Ανατολή

Το Μπενιντόρμ στην Ισπανία είναι μια παραλιακή πόλη που βρέχεται από τη Μεσόγειο και είναι γνωστή για την απέραντη παραλία που ξεδιπλώνεται μπροστά της. Τα πρώτα ξενοδοχεία χτίστηκαν τη δεκαετία του 1950 και ο μόνιμος πληθυσμός του εξακολουθεί να είναι μόλις 77.000. Ωστόσο κάθε καλοκαίρι εξαιτίας του τουριστικού κύματος, αυξάνεται περίπου πέντε φορές, καθώς αποτελεί ένα από τα κορυφαία τουριστικά αξιοθέατα της Ισπανίας.

Η χώρα υποδέχτηκε 9,1 εκατομμύρια διεθνείς επισκέπτες τον Απρίλιο, ένα νέο ρεκόρ για τον μήνα. Ο αριθμός αυτός ήταν κατά 5,2% υψηλότερος, ή 450.000 επιπλέον άτομα, σε σύγκριση με τον Απρίλιο του 2025.

Από τότε που η πανδημία της Covid άφησε θέρετρα όπως το Μπενιντόρμ σχεδόν έρημα και την ισπανική τουριστική βιομηχανία σε στασιμότητα, έχει σημειωθεί μια αξιοσημείωτη ανάκαμψη. Ο αριθμός των αφίξεων ξένων στη χώρα σπάει ρεκόρ κάθε χρόνο, και έφτασε συνολικά τα 97 εκατομμύρια το 2025.

Στόχος για την Ισπανία η πρωτιά

Η Ισπανία, που σήμερα είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος τουριστικός προορισμός στον κόσμο, αμέσως μετά τη Γαλλία, αναμένεται να εδραιώσει την πρόσφατη επιτυχία της το 2026.

«Πιστεύω ότι αυτή θα είναι μια εξαιρετική χρονιά», λέει στο BBC ο Φούστερ, ξενοδόχος και πρόεδρος του τοπικού τουριστικού συλλόγου. «Είμαι αισιόδοξος, μιλάμε για την επίτευξη των 100 εκατομμυρίων τουριστών στην Ισπανία. Αν συνεχίσουμε να αναπτυσσόμαστε με αυτόν τον ρυθμό, πολύ σύντομα θα γίνουμε το νούμερο ένα [στον κόσμο]».

Οι ειδικοί του κλάδου είχαν αρχικά προβλέψει πιο συγκρατημένη ανάπτυξη για το 2026. Ωστόσο, η έκρηξη της αμερικανο-ισραηλινής σύγκρουσης με το Ιράν έχει καταστήσει την Ισπανία ελκυστική εναλλακτική λύση σε σύγκριση με τον τουριστικό προορισμό του Ντουμπάι στη Μέση Ανατολή, καθώς και με χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, όπως η Τουρκία και η Κύπρος.

«Σε αυτές τις στιγμές κρίσης, [στρατιωτικών] επιθέσεων ή πολέμων, οι κρατήσεις αυξάνονται πάντα», λέει ο Fuster, ο οποίος θυμάται ένα παρόμοιο φαινόμενο το 2011, κατά τη διάρκεια της αναταραχής της Αραβικής Άνοιξης, αν και επιμένει ότι θα προτιμούσε να ανταγωνίζεται άλλες χώρες χωρίς αυτό το πλεονέκτημα.

«Κάθε φορά που υπάρχει κρίση στην [ανατολική] Μεσόγειο ή στη Μέση Ανατολή, η Ισπανία θεωρείται ασφαλής προορισμός», λέει ο Francisco Femenia-Serra, λέκτορας γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο Complutense της Μαδρίτης.

Εξηγεί ότι «μέρος των τουριστών που κανονικά θα πήγαιναν στην Τουρκία ή την Αίγυπτο λόγω των [χαμηλών] τιμών, για παράδειγμα, μπορεί να καταλήξουν στην Ισπανία».

Τα επίσημα στοιχεία για τις τουριστικές αφίξεις στην Ισπανία φαίνεται να επιβεβαιώνουν αυτό το γεγονός. Η χώρα υποδέχτηκε 9,1 εκατομμύρια διεθνείς επισκέπτες τον Απρίλιο, ένα νέο ρεκόρ για τον μήνα. Ο αριθμός αυτός ήταν κατά 5,2% υψηλότερος, ή 450.000 επιπλέον άτομα, σε σύγκριση με τον Απρίλιο του 2025.

Εν τω μεταξύ, το Διεθνές Αεροδρόμιο του Ντουμπάι σημείωσε πτώση 66% στον αριθμό των επιβατών τον Μάρτιο, καθώς οι πτήσεις και οι κρατήσεις μειώθηκαν σημαντικά λόγω της κατάστασης στο Ιράν.

Μοχλός ανάπτυξης του ΑΕΠ

Με τον τουρισμό να συνεισφέρει άμεσα το 13% του ΑΕΠ της Ισπανίας, ο κλάδος αυτός έχει αποτελέσει κρίσιμο συστατικό της ανάπτυξης της χώρας τα τελευταία χρόνια, η οποία έχει ξεπεράσει εκείνη της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ένα σύννεφο στον ορίζοντα είναι η πιθανή επίδραση της αύξησης του κόστους των καυσίμων, η οποία θα μπορούσε τελικά να περιορίσει τα ταξίδια των Ευρωπαίων στο εξωτερικό.

Η άλλη μεγάλη ανησυχία για τον ισπανικό κλάδο είναι πιο εσωτερικού χαρακτήρα: η αυξανόμενη δυσαρέσκεια των κατοίκων της χώρας για τις επιπτώσεις που έχει ο τουρισμός στο περιβάλλον της περιοχής τους.

«Ο τουρισμός θεωρούνταν πάντα ένας θετικός οικονομικός τομέας για την Ισπανία», λέει ο Femenia-Serra. «Αυτό άλλαξε από το 2016, το 2017, όταν ορισμένες πόλεις, όπως η Βαρκελώνη, χαρακτηρίστηκαν ως υπερτουριστικές.

Και τώρα, οι περισσότεροι νέοι Ισπανοί κάτω των 45 ετών έχουν μια διαφορετική εικόνα για τον τουρισμό. Τον βλέπουν ως έναν τομέα που έχει προφανώς θετικό αντίκτυπο, αλλά και κάποια αρνητικά αποτελέσματα στη ζωή τους».

Διαδηλώσεις κατά υπερτουρισμού

Από το 2024, η Βαρκελώνη και πολλά άλλα τουριστικά κέντρα, κατά μήκος της μεσογειακής ακτής, στις Βαλεαρίδες Νήσους και τις Καναρίους Νήσους, έχουν γίνει θέατρο καλοκαιρινών διαδηλώσεων κατά του υπερβολικού αριθμού επισκεπτών.

Μια πανευρωπαϊκή δημοσκόπηση της YouGov που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024 διαπίστωσε ότι το 28% των Ισπανών είχε αρνητική άποψη για τον ξένο τουρισμό, το υψηλότερο ποσοστό από κάθε άλλη χώρα. Η έκθεση διαπίστωσε επίσης ότι τα δύο τρίτα των Ισπανών συμπαθούσαν τις διαδηλώσεις.

Τα παράπονα των κατοίκων της περιοχής περιλαμβάνουν την κυκλοφοριακή συμφόρηση που προκαλούν οι επισκέπτες στα κέντρα των πόλεων, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και, πάνω απ’ όλα, την αντίληψη ότι επιδεινώνουν την κρίση στέγασης στην Ισπανία. Τις τελευταίες εβδομάδες έχει ξεκινήσει ένα νέο κύμα διαμαρτυριών για την εκτίναξη των ενοικίων στη χώρα, με τον τουρισμό να συνδέεται συχνά στενά με το πρόβλημα.

Ενώ οργανώσεις όπως το Sindicat de Llogateres συνεχίζουν να διεξάγουν εκστρατείες, η κυβέρνηση συνασπισμού του Πέδρο Σάντσεθ έχει επίσης αναγνωρίσει τα καταλύματα τουριστικής διαμονής ως πρόβλημα.

Το 2025, ο ισπανός πρωθυπουργός προειδοποίησε ότι «υπάρχουν πάρα πολλά Airbnb και όχι αρκετά σπίτια». Τον Δεκέμβριο, η κυβέρνησή του επέβαλε πρόστιμο 65 εκατ. ευρώ στην πλατφόρμα ενοικίασης διακοπών για τη διαφήμιση διαμερισμάτων χωρίς άδεια.

Οι τοπικές κυβερνήσεις έχουν επίσης ανακοινώσει μέτρα που αποσκοπούν τόσο στον περιορισμό της ανάπτυξης των καταλυμάτων διακοπών όσο και στη διαχείριση του μεγάλου αριθμού των τουριστικών αφίξεων.

Ορισμένοι δήμοι περιορίζουν τη χορήγηση αδειών για τουριστικά διαμερίσματα, ενώ η Βαρκελώνη έχει δηλώσει ότι θα ανακαλέσει τις άδειες και των 10.000 διαμερισμάτων βραχυπρόθεσμης μίσθωσης έως το 2028. Έχει επίσης ανακοινώσει τον διπλασιασμό του τουριστικού φόρου της πόλης σε οκτώ ευρώ για όσους φτάνουν με κρουαζιερόπλοια για βραχυπρόθεσμες διαμονές.

Οι τοπικοί ακτιβιστές επικροτούν τα μέτρα αυτά, αλλά ζητούν να γίνουν περισσότερα. Ο τουριστικός κλάδος, ωστόσο, εκφράζει ανησυχία. Ο τουριστικός σύλλογος Exceltur ζήτησε «την αποκατάσταση των δεσμών μεταξύ του τουριστικού τομέα και των κατοίκων της περιοχής».

Ο κλάδος των εξοχικών διαμερισμάτων, από την άλλη, επικαλέστηκε μια έκθεση της PwC σχετικά με το σχέδιο ανάκλησης αδειών στη Βαρκελώνη, προειδοποιώντας ότι αυτό θα μπορούσε να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα της πόλης και να προκαλέσει την απώλεια χιλιάδων θέσεων εργασίας.

Στο Μπενιντόρμ, καθώς αναλογίζεται ένα καλοκαίρι που φαίνεται ότι θα σπάσει και πάλι κάθε ρεκόρ για την Ισπανία, ο Φέντε Φούστερ αναγνωρίζει την αρνητική αντίδραση που αντιμετωπίζει ο κλάδος του.

«Λέμε ότι είμαστε η βιομηχανία της ευτυχίας», λέει. «Αλλά πρέπει επίσης να συνειδητοποιήσουμε ότι επηρεάζουμε την καθημερινή ζωή των πολιτών.

Ο τρόπος με τον οποίο καλωσορίζουμε τους ανθρώπους και νοιαζόμαστε για αυτούς και για την ευτυχία μας, ο τρόπος που ζούμε, νομίζω ότι είναι κάτι που ο τουρίστας εκτιμά πραγματικά – αυτό είναι το κλειδί», εξηγεί.

«Γι’ αυτό πρέπει να δουλέψουμε πολύ σε αυτά τα μέρη, κυρίως στις πόλεις, όπου υπάρχει η αίσθηση ότι οι τουρίστες δεν είναι ευπρόσδεκτοι. Είναι πολύ σημαντικό για εμάς, γιατί αν το χάσουμε αυτό, είμαστε τελειωμένοι».