Το ενδεχόμενο να διπλασιάσει το ποσοστό των μετρητών που οι τράπεζες διατηρούν ως αποθεματικό σε λογαριασμό που δεν αποδίδει τόκους εξετάζει η ΕΚΤ, σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ του Reuters που επικαλείται έξι ανώνυμες πηγές.
Το μέτρο αυτό θα μείωνε το κόστος των τόκων για την κεντρική τράπεζα και θα μετριάζε τις αρνητικές επιπτώσεις στα οικονομικά του ιδρύματος από την αύξηση των επιτοκίων.
Η ενδεχόμενη αύξηση, η οποία συζητείται από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, θα ανέβαζε τις ελάχιστες υποχρεώσεις αποθεματικών στο 2% από 1% των καταθέσεων πελατών των τραπεζών και ορισμένων άλλων μορφών χρηματοδότησης, ανέφεραν οι πηγές.
Αυτό θα βοηθούσε τις κεντρικές τράπεζες σε χώρες με υψηλά επίπεδα ρευστότητας, όπως η Γερμανία, να περιορίσουν τις ζημίες που προκύπτουν από τους τόκους που καταβάλλουν για τις καταθέσεις των τραπεζών που υπερβαίνουν τα υποχρεωτικά αποθεματικά, τα οποία αυξήθηκαν σε τρισεκατομμύρια ευρώ μέσω των προγραμμάτων τόνωσης της οικονομίας με αγορά ομολόγων της τελευταίας δεκαετίας.
Θα απορροφούσε επίσης μέρος αυτής της πλεονάζουσας ρευστότητας, προωθώντας τις προσπάθειες της ΕΚΤ να απομακρύνει τις τράπεζες από τα ελεύθερα ταμειακά διαθέσιμα, τα οποία πρόκειται να επανεκτιμηθούν στο πλαίσιο της αναθεώρησης του πλαισίου που θα πραγματοποιηθεί φέτος.
Η απόφαση σχετικά με την ενδεχόμενη αυτή κίνηση, η οποία δεν έχει συζητηθεί επίσημα από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, αναμένεται μέχρι το φθινόπωρο. Οι πηγές ανέφεραν ότι η συζήτηση εντός της ΕΚΤ βρίσκεται σε αρχικό στάδιο.
Το κόστος των τόκων αγγίζει τα 50 δισ. ευρώ
Η ΕΚΤ και οι 21 εθνικές κεντρικές τράπεζες της ζώνης του ευρώ καταβάλλουν επιτόκιο 2,25% για πλεονάζουσα ρευστότητα αξίας περίπου 2,16 τρισεκατομμυρίων ευρώ, με αποτέλεσμα οι δαπάνες να ανέρχονται σε περίπου 48,7 δισ. ευρώ ετησίως, όπως δείχνουν οι υπολογισμοί του Reuters.
Ο διπλασιασμός των υποχρεωτικών αποθεματικών, τα οποία δεν αποδίδουν τόκους, από τα 173,56 δισ. ευρώ θα μείωνε το συνολικό ετήσιο κόστος τόκων των κεντρικών τραπεζών κατά σχεδόν 4 δισ. ευρώ.
Το κόστος αυτό έχει αυξηθεί κατά 5,4 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση, μετά την αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων από την ΕΚΤ από 2% σε 2,25% αυτό το μήνα, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν στον πληθωρισμό.
Το ελάχιστο ποσοστό υποχρεωτικών αποθεματικών μειώθηκε στο 1% από 2% στο αποκορύφωμα της κρίσης χρέους της ευρωζώνης το 2012.
Ευαίσθητο θέμα οι ζημιές των κεντρικών τραπεζών
Ενώ η ΕΚΤ και το υπόλοιπο Ευρωσύστημα δεν λειτουργούν με σκοπό το κέρδος αλλά έχουν στόχο την σταθερότητα των τιμών δηλαδή τον έλεγχο του πληθωρισμού, οι τεράστιες ζημίες που έχουν υποστεί ορισμένες από αυτές τα τελευταία χρόνια έχουν καταστεί πολιτικά ευαίσθητο θέμα.
Οι ζημιογόνες κεντρικές τράπεζες έχουν περιορισμένη δυνατότητα να καταβάλλουν μερίσματα στα κρατικά ταμεία και, σε ακραίες περιπτώσεις, ενδέχεται να αναγκαστούν να ζητήσουν κεφάλαια από την κυβέρνησή τους.
Για να αποφευχθεί αυτό, η Bundesbank και άλλες τράπεζες έχουν κατανείμει τις ζημίες σε διάστημα αρκετών ετών. Οι μεγαλύτερες καταγράφηκαν το 2023, όταν υπήρχε ακόμη πλεονάζουσα ρευστότητα ύψους αρκετών τρισεκατομμυρίων ευρώ στο σύστημα και το επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ έφτανε το 4%.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ συζήτησε τότε την αύξηση των ελάχιστων αποθεματικών, αλλά η πρόταση δεν βρήκε απήχηση.
Έκτοτε, ο τραπεζικός τομέας έχει σημειώσει ρεκόρ κερδών και έχει αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργεί καλά με χαμηλότερα επίπεδα πλεονάζουσας ρευστότητας.
