Δεν χρειάστηκε παρά ένας χρόνος για να μετατραπεί η αισιοδοξία γύρω από την εμπορική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ σε έντονο προβληματισμό για εκατοντάδες οικογένειες στην Αϊόβα.
Στο εμβληματικό εργοστάσιο της Whirlpool στην πόλη Αμάνα, που για δεκαετίες αποτελούσε σύμβολο της αμερικανικής μεταποίησης, οι γραμμές παραγωγής έχουν περιοριστεί δραματικά και οι απολύσεις διαδέχονται η μία την άλλη.
Το παράδειγμα της εταιρείας αναδεικνύει τις αντιφάσεις των δασμών, οι οποίοι από τη μία πλευρά ενισχύουν ορισμένες επενδύσεις στις ΗΠΑ, από την άλλη όμως δεν αποτρέπουν την απώλεια θέσεων εργασίας ούτε εξασφαλίζουν την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.
Whirlpool: Από πέντε γραμμές παραγωγής σε μία
Το εργοστάσιο «Big Blue», γνωστό από την χαρακτηριστική γαλάζια εξωτερική του όψη, συγκαταλεγόταν στους μεγαλύτερους παραγωγούς ψυγείων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πριν από λίγα χρόνια κατασκεύαζε περισσότερες από 900.000 συσκευές ετησίως, ενώ σήμερα η παραγωγή έχει περιοριστεί σε λιγότερες από 250.000 μονάδες.
Παράλληλα, το εργατικό δυναμικό έχει μειωθεί περισσότερο από το μισό μέσα σε μόλις έναν χρόνο. Από σχεδόν 2.000 εργαζόμενους έχουν απομείνει λίγες εκατοντάδες, ενώ ακόμη 288 απολύσεις έχουν προγραμματιστεί για τον Ιούλιο. Σήμερα λειτουργεί μόλις μία γραμμή συναρμολόγησης, έναντι πέντε που λειτουργούσαν στο παρελθόν.
Η εταιρεία επιμένει στο σχέδιο εκσυγχρονισμού
Η Whirlpool απορρίπτει την άποψη ότι εγκαταλείπει την αμερικανική παραγωγή ψυγείων. Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι οι περικοπές προσωπικού αποτελούν μέρος ενός μακροπρόθεσμου σχεδίου εκσυγχρονισμού του εργοστασίου.
«Είμαστε από τις τελευταίες εταιρείες που εξακολουθούν να πιστεύουν ότι μπορούν να παραμείνουν ανταγωνιστικές κατασκευάζοντας ψυγεία στις Ηνωμένες Πολιτείες», λέει ο αντιπρόεδρος βιομηχανικής παραγωγής της Whirlpool στη Βόρεια Αμερική, Jason Ebert, σύμφωνα με το Reuters.
Όπως εξηγεί, οι απολύσεις κρίθηκαν αναγκαίες ώστε να δημιουργηθεί χώρος για νέες τεχνολογίες, να γίνει ανασχεδιασμός των γραμμών συναρμολόγησης και παραγωγή περισσότερων εξαρτημάτων μέσα στο ίδιο το εργοστάσιο.
Από την πλευρά του, ο διευθυντής κυβερνητικών σχέσεων της Whirlpool, Luke Harms, ανέφερε στο Reuters ότι οι εμπορικές πολιτικές της κυβέρνησης έχουν περιορίσει το πλεονέκτημα κόστους των εισαγόμενων προϊόντων, κυρίως των κινεζικών, γεγονός που ενίσχυσε την εμπιστοσύνη της εταιρείας στο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού.
Οι δασμοί αυξάνουν και το κόστος παραγωγής
Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι τόσο απλή. Αν και οι δασμοί καθιστούν ακριβότερες πολλές εισαγόμενες ηλεκτρικές συσκευές, ταυτόχρονα αυξάνουν σημαντικά το κόστος παραγωγής της ίδιας της Whirlpool.
Οι υψηλότερες τιμές στον χάλυβα αλλά και στα εισαγόμενα εξαρτήματα πιέζουν τα περιθώρια κέρδους της εταιρείας, ενώ η υποτονική αγορά κατοικίας στις ΗΠΑ έχει περιορίσει σημαντικά τη ζήτηση για νέες οικιακές συσκευές.
Παράλληλα, η Whirlpool έχει αυξήσει τις προμήθειες εξαρτημάτων από εργοστάσιά της στο Μεξικό και την Κίνα, ενώ έχει μεταφέρει την παραγωγή ορισμένων εξειδικευμένων μοντέλων σε αναβαθμισμένες εγκαταστάσεις στο Οχάιο.
Όταν ο Τραμπ μιλούσε για επιστροφή των εργοστασίων
Κατά την ανακοίνωση των νέων δασμών τον Απρίλιο του 2025, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε διαβεβαιώσει ότι «οι θέσεις εργασίας και τα εργοστάσια θα επιστρέψουν δυναμικά στη χώρα μας», αναφέρει το Reuters.
Η Whirlpool συγκαταλεγόταν στις επιχειρήσεις που θεωρητικά θα ωφελούνταν περισσότερο από αυτή την πολιτική, καθώς περίπου το 80% των προϊόντων που διαθέτει στην αμερικανική αγορά κατασκευάζεται ήδη στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τον προηγούμενο χρόνο, ο διευθύνων σύμβουλος Marc Bitzer είχε χαρακτηρίσει την εταιρεία «καθαρό κερδισμένο» από τους δασμούς. Ωστόσο, οι εξελίξεις στην Αϊόβα δείχνουν ότι η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκη.
Οι πολιτικές προεκτάσεις εν όψει των εκλογών
Οι απολύσεις αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα και σε πολιτικό επίπεδο, καθώς το εργοστάσιο βρίσκεται στην 1η εκλογική περιφέρεια της Αϊόβα, μία από τις πλέον αμφίρροπες στις ενδιάμεσες εκλογές.
Η Ρεπουμπλικανή βουλευτής Mariannette Miller-Meeks είχε επικρατήσει στις προηγούμενες εκλογές με διαφορά μικρότερη των 1.000 ψήφων απέναντι στη Δημοκρατική Christina Bohannan.
Μετά την ανακοίνωση των απολύσεων, η Miller-Meeks και η επίσης Ρεπουμπλικανή βουλευτής Ashley Hinson απέστειλαν κοινή επιστολή προς τη διοίκηση της Whirlpool.
«Οι απολύσεις αυτές κινδυνεύουν να αποδυναμώσουν ολόκληρη την τοπική κοινωνία και να υπονομεύσουν τη βιομηχανική βάση που οι Αμερικανοί εργαζόμενοι έχτιζαν επί δεκαετίες», ανέφεραν, σύμφωνα με το Reuters.
Η Bohannan, από την πλευρά της, αναφέρει ότι πολλοί ψηφοφόροι στήριξαν τον Τραμπ επειδή πίστεψαν πως θα επέστρεφαν οι θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ, όμως «οι απερίσκεπτοι και χαοτικοί δασμοί δεν αποτελούν τη λύση».
Η Miller-Meeks απάντησε επίσης μέσω ανακοίνωσης ότι παραμένει βαθιά απογοητευμένη από την απόφαση της εταιρείας και ότι επικοινώνησε άμεσα με τη διοίκησή της, σύμφωνα με το Reuters.
Οι εργαζόμενοι βλέπουν το Μεξικό να κερδίζει έδαφος
Στο εσωτερικό του εργοστασίου επικρατεί απογοήτευση.
Ο εκπρόσωπος του συνδικάτου, Kerry Waddell, ο οποίος εργάστηκε επί 36 χρόνια στη Whirlpool, δήλωσε στο Reuters ότι παρακολουθεί εδώ και χρόνια τη σταδιακή συρρίκνωση της μονάδας, καθώς η εταιρεία επένδυε όλο και περισσότερο στις εγκαταστάσεις της στο Μεξικό.
Κατά την τελευταία συνέλευση του σωματείου εμφανίστηκαν ελάχιστοι εργαζόμενοι. Ένα από τα θέματα της ημερήσιας διάταξης ήταν ακόμη και η εκκένωση του παλιού συνδικαλιστικού κτιρίου, καθώς πλέον το μειωμένο προσωπικό δεν μπορεί να καλύψει το κόστος λειτουργίας του.
Ο οδηγός περονοφόρου Greg Cousins λέει στο Reuters: «Όλα πηγαίνουν στο Μεξικό. Αυτό πιστεύω ότι γίνεται τα τελευταία τρία χρόνια».
Ο ίδιος, που σχεδιάζει να συνταξιοδοτηθεί το επόμενο έτος, ανέφερε ότι δεν βλέπει καμία ένδειξη εκσυγχρονισμού. «Βλέπω μόνο πράγματα να φεύγουν», λέει χαρακτηριστικά στο Reuters.
Απογοήτευση ακόμη και μεταξύ των ψηφοφόρων του Τραμπ
Ακόμη πιο έντονη είναι η δυσαρέσκεια του Aaron Southard, εργαζομένου στο εργοστάσιο και ψηφοφόρου των Ρεπουμπλικανών.
O Aaron Southard
«Πιστεύαμε ότι οι δουλειές μας θα επέστρεφαν», λέει προσθέτοντας: «Αισθάνομαι προδομένος. Μιλούσαν συνεχώς για το “Make America Great Again” και για επιστροφή των θέσεων εργασίας».
Όπως είπε, πολλοί συνάδελφοί του αναζητούν ήδη εργασία αλλού. Ένας από τους εργοδότες που προσελκύει πρώην εργαζομένους της Whirlpool είναι η κατασκευάστρια πολυτελών ψυγείων Sub-Zero, η οποία δημιουργεί νέο εργοστάσιο στο Cedar Rapids.
Η δυσαρέσκεια του Southard αφορά και τις προσωπικές του αποταμιεύσεις. Η μετοχή της Whirlpool έχει υποχωρήσει περίπου 70% από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ενώ η εταιρεία ανέστειλε και τη διανομή μερίσματος, διακόπτοντας παράδοση επτά δεκαετιών.
«Έπαιρνα περίπου 600 δολάρια τον χρόνο από τα μερίσματα. Τώρα, χάθηκε και αυτό».
Ένας κλάδος σε τροχιά αναδιάρθρωσης
Η Whirlpool δεν αποτελεί τη μοναδική περίπτωση.
Η σουηδική Electrolux ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει την παραγωγή ψυγείων στο εργοστάσιό της στη Νότια Καρολίνα, μεταφέροντας τη δραστηριότητα στο Μεξικό, ενώ άλλοι μεγάλοι κατασκευαστές, όπως η John Deere και η CNH, έχουν επίσης περιορίσει το προσωπικό στα εργοστάσια της Αϊόβα.
Η υπόθεση της Whirlpool αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο το δίλημμα της αμερικανικής βιομηχανικής πολιτικής.
Οι δασμοί ενδέχεται να ενισχύσουν την εγχώρια παραγωγή σε ορισμένους τομείς και να ενθαρρύνουν τις νέες επενδύσεις, όμως δεν αρκούν από μόνοι τους για να αντιστρέψουν τις πιέσεις που δημιουργούν το αυξημένο κόστος παραγωγής, η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και η ασθενής ζήτηση.
Για τους εργαζόμενους της Αμάνα, η υπόσχεση της επιστροφής των βιομηχανικών θέσεων εργασίας παραμένει, προς το παρόν, ανεκπλήρωτη…
