Η φήμη του Ομάν για την ουδετερότητά του του έχει χαρίσει το προσωνύμιο «Ελβετία της Μέσης Ανατολής». Ωστόσο, η χώρα, η οποία βρίσκεται νότια των Στενών του Ορμούζ, ακολουθεί μια σκόπιμα ασαφή διπλωματική στρατηγική στις συζητήσεις σχετικά με τα τέλη διέλευσης για τη ζωτικής σημασίας αυτή θαλάσσια οδό, ενώ οι αγορές έχουν ένα «τυφλό σημείο» όσον αφορά το τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια, όπως αναφέρουν αναλυτές στο CNBC.
Σύμφωνα με τους όρους του μνημονίου κατανόησης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, που υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου, η Τεχεράνη δεν μπορεί να επιβάλει διόδια στα πλοία κατά τη διάρκεια των 60 ημερών των διαπραγματεύσεων για την εξεύρεση μόνιμης λύσης
Το Ομάν έχει διαδραματίσει ρόλο βασικού μεσολαβητή σε περιφερειακές κρίσεις και παραμένει μία από τις λίγες χώρες που χαίρουν της εμπιστοσύνης τόσο της Τεχεράνης όσο και της Ουάσιγκτον, η οποία επιδιώκει να διασφαλίσει την επανέναρξη της κυκλοφορίας μέσω των Στενών, μετά τον αποκλεισμό τους κατά τη διάρκεια του πολέμου, ο οποίος προκάλεσε παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Το Ομάν, που βρίσκεται στη νοτιοανατολική ακτή της Αραβικής Χερσονήσου, απέναντι από το Ιράν, πέρα από τα Στενά, βρίσκεται σε κοινές συνομιλίες με το Ιράν για μια νέα τάξη πραγμάτων όσον αφορά τη θαλάσσια ασφάλεια, εν μέσω αναφορών ότι οι δύο χώρες ενδέχεται να πιέσουν για την καθιέρωση τελών διέλευσης.
Το Ομάν έχει δηλώσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο, αν και η προοπτική δημιουργίας ενός χρηματοοικονομικού συστήματος σε μια θαλάσσια οδό που διαχειρίζεται συνήθως περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου έχει προκαλέσει ανησυχία.
Μπορεί το Ομάν να επιβάλει τέλη στα Στενά του Ορμούζ;
Αναλυτές δήλωσαν στο CNBC ότι η δυνατότητα του Ομάν να επιβάλει τέλη υπηρεσιών υπόκειται σε αυστηρούς νομικούς περιορισμούς, δεδομένου ότι το στενό θαλάσσιο πέρασμα διέπεται από την αρχή της διέλευσης, η οποία δεν επιτρέπει στα κράτη να χρεώνουν τα πλοία για τη διέλευσή τους. Τα τέλη υπηρεσιών, ωστόσο, ενδέχεται να αποτελούν έναν τρόπο παράκαμψης αυτού του περιορισμού.
Η Ντάνια Θάφερ, εκτελεστική διευθύντρια του Gulf International Forum, ενός κέντρου μελετών με έδρα την Ουάσινγκτον, δήλωσε ότι η θέση του Ομάν σχετικά με την επιβολή τελών ή τη δημιουργία συστήματος διοδίων ήταν πιθανώς σκόπιμα ασαφής.
«Από τη μία πλευρά υπάρχει μια περιφερειακή δύναμη, όπως το Ιράν, και από την άλλη μια παγκόσμια δύναμη, οι ΗΠΑ, που ασκούν πίεση στο Ομάν», δήλωσε η Thafer στο CNBC σε τηλεφωνική συνέντευξη.
«Έτσι, προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν ένα βαθμό στρατηγικής αμφισημίας για να μείνουν όσο το δυνατόν περισσότερο εκτός της σύγκρουσης και να μην υπονομεύσουν αυτούς τους πολύ ισχυρούς παράγοντες.»
Αν οι χώρες του Κόλπου και σημαντικοί διεθνείς παράγοντες δώσουν το πράσινο φως στο Ομάν, η Θάφερ ανέφερε ότι η χώρα πιθανότατα θα προχωρήσει στην εφαρμογή ενός είδους συστήματος χρέωσης στα Στενά του Ορμούζ.
Πρόσθεσε ότι, αν και η θέσπιση τελών ή διοδίων θα θεωρηθεί πολιτική απογοήτευση, οι αγορές θα «ανταποκριθούν αναλόγως» σε συνθήκες που θα επιτρέπουν και πάλι την ασφαλή διέλευση των πλοίων.
Η θέση του Ομάν μεταξύ Ιράν και Ουάσιγκτον
Οι ΗΠΑ έχουν αντιταχθεί σθεναρά σε οποιαδήποτε διόδια στο Στενό του Ορμούζ.
Η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε απειλήσει στο παρελθόν να επιβάλει «αποφασιστικά» κυρώσεις εναντίον του Ομάν, εάν διαπιστωνόταν ότι βοηθά το Ιράν να καθιερώσει ένα σύστημα διοδίων.
«Όλα τα κράτη πρέπει να απορρίψουν κατηγορηματικά οποιαδήποτε προσπάθεια του Ιράν να διαταράξει την ελεύθερη ροή του εμπορίου», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ σε ανάρτησή του στο X στις 28 Μαΐου.
Σύμφωνα με τους όρους του μνημονίου κατανόησης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, που υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου, η Τεχεράνη δεν μπορεί να επιβάλει διόδια στα πλοία κατά τη διάρκεια των 60 ημερών των διαπραγματεύσεων για την εξεύρεση μόνιμης λύσης.
Το Ιράν, ωστόσο, είναι προσηλωμένο στην προοπτική να κερδίσει τη διεθνή αναγνώριση του ελέγχου του επί των Στενών του Ορμούζ, όπως ανέφερε το Reuters την Τετάρτη, επικαλούμενο δύο ανώτερες ιρανικές πηγές. Αυτό περιλαμβάνει τη δυνατότητα επιβολής τελών στα πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από τον Κόλπο, πρόσθεσε το δημοσίευμα.
Ο Άντριου Λέμπερ, μη μόνιμος ερευνητής στο Πρόγραμμα Μέσης Ανατολής του Κάρνεγκι, δήλωσε ότι η φήμη του Ομάν ως μεσολαβητή «το έχει αφήσει όλο και πιο παγιδευμένο» μεταξύ των απαιτήσεων της Τεχεράνης για κάποιο είδος διοδίου στα Στενά και των απαιτήσεων των ΗΠΑ να μην συμβεί κάτι τέτοιο.
«Ως αποτέλεσμα, έχουμε δει τους διπλωμάτες του Ομάν να ταλαντεύονται μεταξύ της επιμονής ότι δεν θα επιβληθούν τέλη και της πρότασης ότι τα πλοία ενδέχεται να κληθούν να καταβάλουν ένα τέλος που θα ονομάζεται διαφορετικά από διόδια», δήλωσε ο Λέμπερ στο CNBC μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.Η πρόκληση για το Ομάν, όπως ανέφερε ο Λέμπερ, είναι ότι, λόγω της γεωγραφικής του θέσης, έχει άμεσο συμφέρον σε ό,τι συμβαίνει στα Στενά του Ορμούζ. Η χώρα έχει λόγους ασφαλείας και οικονομικό συμφέρον είτε να συναινέσει στο σχέδιο του Ιράν είτε να επιβάλει κάποιου είδους τέλη, πρόσθεσε, υπό την προϋπόθεση ότι το Ομάν θα λάβει και αυτό μερίδιο.
«Είναι πολύ πιθανό το Ομάν να συνεχίσει να συνυπογράφει κάποιο είδος ιρανικού σχεδίου για τέλη υπηρεσιών ή να το παρουσιάζει με πιο ήπιο τρόπο, έως ότου αυτό το φέρει σε άμεση σύγκρουση με τους Άραβες γείτονές του ή τις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Λέμπερ.
Το «τυφλό σημείο» των αγορών πετρελαίου
Ο Νιλ Κουίλιαμ, ειδικός σε θέματα ενεργειακής πολιτικής, γεωπολιτικής και εξωτερικών υποθέσεων με έμφαση στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στο Chatham House, δήλωσε ότι ο συνδυασμός γεωγραφίας και διπλωματίας παρέχει στο Ομάν επιρροή επί των κανόνων, των διαδικασιών και των μελλοντικών ρυθμίσεων που διέπουν τα Στενό του Ορμούζ.
«Οι αγορές τείνουν να αποτιμούν τον κίνδυνο διαταραχής, αλλά δίνουν λιγότερη προσοχή στον κίνδυνο διακυβέρνησης. Αυτό δημιουργεί ένα τυφλό σημείο», δήλωσε ο Κουίλιαμ στο CNBC μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
«Οι αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης των Στενών, ακόμη και αν είναι σταδιακές και αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων, θα μπορούσαν να μεταβάλουν το κόστος, τις απαιτήσεις συμμόρφωσης και τη δυναμική των ασφαλίσεων, χωρίς να συμβεί κάποιο δραματικό συμβάν ασφαλείας», πρόσθεσε.
