Σε έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της τουριστικής οικονομίας των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων εξελίσσεται η αγορά της Τουρκίας, με τη visa express να διευκολύνει τις σύντομες επισκέψεις και να δημιουργεί μια σταθερή ροή ταξιδιωτών από τα απέναντι παράλια.
Το ειδικό καθεστώς αφορά τη Λέσβο, τη Χίο, τη Σάμο, την Κω, τη Ρόδο, τη Λήμνο, τη Λέρο, την Κάλυμνο, τη Σύμη, το Καστελόριζο, την Πάτμο και τη Σαμοθράκη. Επιτρέπει στους Τούρκους πολίτες και στις οικογένειές τους να αποκτούν βίζα σύντομης διαμονής, διάρκειας έως επτά ημερών, χωρίς να χρειάζεται να ακολουθήσουν την πλήρη διαδικασία έκδοσης θεώρησης Σένγκεν.
Το πρόγραμμα, το οποίο εφαρμόζεται από το 2024, ανανεώθηκε για ακόμη έναν χρόνο και θα παραμείνει σε ισχύ έως τον Απρίλιο του 2027, επιβεβαιώνοντας ότι η διευκόλυνση των ταξιδιών από την Τουρκία αντιμετωπίζεται πλέον ως σταθερό εργαλείο ενίσχυσης της τουριστικής δραστηριότητας στα νησιά.
Η σημασία του μέτρου δεν περιορίζεται στον αριθμό των αφίξεων. Οι Τούρκοι επισκέπτες κινούνται περισσότερο μέσα στους προορισμούς, επιλέγουν την τοπική εστίαση, πραγματοποιούν αγορές και ταξιδεύουν συχνά εκτός της στενής περιόδου αιχμής. Με τον τρόπο αυτό, τα έσοδα διαχέονται σε ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, εστιατόρια, εμπορικά καταστήματα, επιχειρήσεις ενοικίασης αυτοκινήτων και ακτοπλοϊκές εταιρείες.
Visa Express: Από τους 5.000 στους 130.000 στη Χίο
Η Χίος αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της δυναμικής που έχει αποκτήσει η τουρκική αγορά. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Φορέα Τουρισμού Χίου, Κώστα Μούνδρο, το 2010 οι Τούρκοι επισκέπτες ήταν περίπου 5.000, ενώ το 2014 είχαν φθάσει τους 85.000.
Πλέον, οι αφίξεις Τούρκων επισκεπτών κινούνται κοντά στις 130.000, σε σύνολο περίπου 200.000 αφίξεων από το εξωτερικό. Ειδικότερα, το 2025 καταγράφηκαν στη Χίο 131.324 Τούρκοι επισκέπτες, οι οποίοι αποτέλεσαν καθοριστικό παράγοντα για την πορεία των τοπικών τουριστικών επιχειρήσεων.
Ο πρόεδρος του Φορέα Τουρισμού Χίου, Κώστας Μούνδρος
Ο συγκεκριμένος αριθμός είναι χαμηλότερος από τους 192.333 επιβάτες που εμφανίζονται να αναχώρησαν από τον Τσεσμέ προς τη Χίο στον πίνακα των τουρκικών αρχών. Η διαφορά εξηγείται από το γεγονός ότι ο δεύτερος αριθμός περιλαμβάνει το σύνολο των επιβατών της γραμμής, ανεξαρτήτως εθνικότητας, ενώ τα στοιχεία της Χίου αφορούν ειδικότερα τους Τούρκους επισκέπτες.
Κατά την εκτίμηση του κ. Μούνδρου, περίπου το 20% των Τούρκων επισκεπτών εισέρχεται στο νησί χρησιμοποιώντας το ειδικό καθεστώς της visa express στην πύλη εισόδου, γεγονός που έχει δώσει νέα ώθηση στον τουρισμό από τα απέναντι παράλια.
Οι επισκέπτες από την Τουρκία θεωρούν ιδιαίτερα ανταγωνιστικές τις τιμές στην ελληνική εστίαση, κυρίως στο ψάρι και στα αλκοολούχα ποτά, τα οποία έχουν καταστεί πολύ ακριβότερα στην τουρκική αγορά.
«Με περίπου 40 ευρώ μπορούν να φάνε ψάρι και να έχουν μια ολοκληρωμένη εμπειρία εστίασης, η οποία απέναντι είναι πολύ ακριβότερη», αναφέρει ο κ. Μούνδρος.
Παράλληλα, ισχυρή είναι η κατανάλωση στο λιανεμπόριο. «Έρχονται με άδειες τσάντες και φεύγουν με γεμάτες», λέει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια αγορά που δεν περιορίζεται στη διαμονή, αλλά ενισχύει ένα ευρύ φάσμα της τοπικής οικονομίας.
Η αυξανόμενη κίνηση δημιουργεί, πάντως, και νέες ανάγκες σε επίπεδο υποδομών. Στη Χίο δρομολογείται νέο τελωνείο, ώστε να περιοριστούν οι καθυστερήσεις και να βελτιωθεί η εξυπηρέτηση κατά τις ημέρες υψηλής επιβατικής κίνησης.
Η διπλή εικόνα της Λέσβου
Στη Λέσβο η τουρκική αγορά αντιμετωπίζεται ως βασική συνιστώσα της τουριστικής ανάπτυξης του νησιού. Ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Λέσβου, Βασίλης Βογιατζής, αναφέρει ότι η κίνηση από τις παραδοσιακές ευρωπαϊκές αγορές παρουσίασε κάμψη τον Ιούνιο, με περιορισμό των πτήσεων τσάρτερ και των συνδέσεων χαμηλού κόστους. Οι επισκέπτες από την Τουρκία κάλυψαν σε έναν βαθμό το κενό στις αφίξεις.
Ωστόσο, τον ίδιο μήνα τα ξενοδοχεία του νησιού κατέγραψαν, σύμφωνα με τον κ. Βογιατζή, μείωση της τάξης του 15%. Η ενίσχυση των αφίξεων από την Τουρκία δημιουργεί αισιοδοξία για την κάλυψη μέρους των απωλειών, χωρίς όμως τα οφέλη να κατευθύνονται αποκλειστικά στα ξενοδοχεία.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Λέσβου, Βασίλης Βογιατζής
Στη Λέσβο υπολογίζεται ότι λειτουργούν περίπου 1.800 καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης. Η μεγάλη αύξηση της προσφοράς μέσω πλατφορμών, όπως η Airbnb, έχει ως αποτέλεσμα σημαντικό μέρος της τουρκικής κίνησης να διοχετεύεται εκτός της οργανωμένης ξενοδοχειακής αγοράς.
Ο κ. Βογιατζής υπογραμμίζει ότι το ζητούμενο είναι η ισόρροπη ανάπτυξη. «Η τουριστική ανάπτυξη δεν μπορεί να είναι μονοδιάστατη ούτε να βασίζεται σε μία μόνο αγορά», επισημαίνει, τονίζοντας την ανάγκη να διατηρηθεί η παρουσία επισκεπτών από την Τουρκία, αλλά παράλληλα να ενισχυθούν οι πτήσεις από τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Οι επαγγελματίες του νησιού επισημαίνουν ακόμη ότι οι υποδομές υποδοχής έχουν βελτιωθεί. Απαιτείται, ωστόσο, διαρκής προσαρμογή, ιδιαίτερα όταν καταφθάνουν ταυτόχρονα μεγάλοι αριθμοί επιβατών.
Ο ίδιος υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα του νησιού σε επίπεδο τιμών. Το ζήτημα, όπως τονίζουν οι ξενοδόχοι, δεν είναι απλώς η αύξηση των χρεώσεων, αλλά η διατήρηση μιας ισορροπημένης σχέσης μεταξύ ποιότητας και κόστους.
Μια αγορά για ολόκληρο το Ανατολικό Αιγαίο
Η δυναμική της τουρκικής αγοράς δεν περιορίζεται στη Χίο, στη Σάμο και στη Λέσβο. Η Κως και η Ρόδος υποδέχονται τις μεγαλύτερες ροές από τα τουρκικά παράλια, ενώ σημαντικά οφέλη καταγράφονται και στα μικρότερα νησιά, όπως η Σύμη, η Κάλυμνος, η Λέρος, το Καστελόριζο και η Πάτμος.
Συνολικά, εκτιμάται ότι η καθιέρωση της visa express έχει δώσει νέα δυναμική στις επισκέψεις από τα τουρκικά παράλια, καθώς οι ταξιδιώτες που χρησιμοποιούν το ειδικό καθεστώς υπολογίζεται ότι αντιστοιχούν περίπου στο 30% των συνολικών αφίξεων από την Τουρκία.
Ωστόσο από χρονιά σε χρονιά καταγράφεται μία αυξομείωση των αφίξεων οι οποία όμως δεν αφορά αποκλειστικά τούρκους πολίτες αλλά συνολικά τους τουρίστες ανεξάρτητα εθνικότητας που περνούν από τα τουρκικά παράλια στα ελληνικά νησιά.
Το συνολικό μέγεθος της συγκεκριμένης αγοράς αποτυπώνεται στα στοιχεία της Γενικής Διεύθυνσης Ναυτιλιακών Υποθέσεων του τουρκικού Υπουργείου Μεταφορών για τις διεθνείς ακτοπλοϊκές γραμμές.
Το 2025 αναχώρησαν από τουρκικά λιμάνια προς τα ελληνικά νησιά συνολικά 1.119.472 επιβάτες, έναντι 1.153.727 επιβατών το 2024. Καταγράφηκε, επομένως, μείωση κατά 34.255 επιβάτες ή περίπου 3%.
Στην αντίθετη κατεύθυνση, από τα ελληνικά νησιά προς την Τουρκία, καταγράφηκαν το 2025 συνολικά 1.134.041 κινήσεις επιβατών, έναντι 1.151.459 το 2024.
Οι συνολικές επιβατικές μετακινήσεις και προς τις δύο κατευθύνσεις διαμορφώθηκαν το 2025 σε 2.253.513, από 2.305.186 έναν χρόνο νωρίτερα, σημειώνοντας υποχώρηση κατά 2,2%.
