Μέσα σε ένα περιβάλλον που μοιάζει περισσότερο με κινούμενη άμμο με… πολλές νάρκες έμαθαν να κινούνται εδώ και περίπου ενάμιση χρόνο οι ελληνικές εξαγωγές.
Εκτός από τις τιμές, τα μεταφορικά και την ισοτιμία του δολαρίου, έμαθαν να υπολογίζουν και πόσο μπορεί να κοστίσει μια ανακοίνωση από τον Λευκό Οίκο ή μια νέα ένταση στη Μέση Ανατολή.
Από τη μία πλευρά, οι δασμοί Τραμπ έκαναν ακριβότερη την είσοδο των ευρωπαϊκών προϊόντων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ευρωπαϊκή Ενωση παραμένει ο βασικός προορισμός, απορροφώντας περισσότερο από το 57% της συνολικής αξίας
Οι ελληνικές εξαγωγές και οι νέοι δρόμοι
Από την άλλη, οι πόλεμοι και οι ανατροπές στις θαλάσσιες διαδρομές ανέβασαν το κόστος και την αβεβαιότητα για τις αποστολές προς τη Μέση Ανατολή. Κι όμως, τα ελληνικά προϊόντα μπόρεσαν όχι μόνο να κρατήσουν τη θέση τους, αλλά και τη δυναμική τους, περιορίζοντας στο ελάχιστο τις απώλειες.
Είναι ενδεικτικό ότι στην αμερικανική αγορά οι ελληνικές εξαγωγές παρέμειναν το 2025 στα 2,4 δισ. ευρώ, με οριακή μόνο υποχώρηση 0,3%, ενώ την ίδια στιγμή στιγμή οι ελληνικές επιχειρήσεις συνέχισαν να τροφοδοτούν τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ισραήλ, παρά τις ανατροπές που έκαναν κάθε δρομολόγιο ακριβότερο και λιγότερο προβλέψιμο.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν αγορά στρατηγικής σημασίας» λέει στο «Βήμα» ο νέος πρόεδρος του ΣΕΒΕ – Συνδέσμου Εξαγωγέων, Θεμιστοκλής Σαρασίδης. «Παρά την επιβολή δασμών, οι ελληνικές εξαγωγές διατηρήθηκαν ουσιαστικά στα ίδια επίπεδα» επισημαίνει ο κ. Σαρασίδης. Κατά τον ίδιο, η επίδοση «δείχνει ότι τα ποιοτικά ελληνικά προϊόντα εξακολουθούν να διατηρούν την ανταγωνιστικότητά τους και τη θέση τους σε μία απαιτητική αγορά».
Οι εξαγωγείς κλήθηκαν να υπολογίσουν εκ νέου τιμές, περιθώρια κέρδους και κόστος πρόσβασης στην αμερικανική αγορά.
Αλλαξε το εμπόριο
Η νέα περίοδος στις εμπορικές σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ενωσης ξεκίνησε την άνοιξη του 2025.
Στις 2 Απριλίου, την ημέρα που ο Ντόναλντ Τραμπ ονόμασε «Ημέρα Απελευθέρωσης», ο αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε το νέο δασμολογικό του σχέδιο. Η επιστροφή του στον Λευκό Οίκο συνοδεύτηκε από την επιστροφή του προστατευτισμού στον πυρήνα της οικονομικής πολιτικής των ΗΠΑ, με στόχο τον περιορισμό των εμπορικών ελλειμμάτων και την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής.
Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ακολούθησε μια μακρά περίοδος αβεβαιότητας. Οι ανακοινώσεις, οι αναβολές, οι διαπραγματεύσεις και οι απειλές για ακόμη υψηλότερους δασμούς δυσκόλεψαν τον προγραμματισμό παραγγελιών και επενδύσεων.
Οι εξαγωγείς κλήθηκαν να υπολογίσουν εκ νέου τιμές, περιθώρια κέρδους και κόστος πρόσβασης στην αμερικανική αγορά. Η συμφωνία που ακολούθησε έθεσε ανώτατο δασμολογικό συντελεστή 15% για τα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα. Η εμπορική εκεχειρία πέρασε σε νέα φάση την 1η Ιουλίου 2026, με την Ευρωπαϊκή Ενωση να καταργεί τους εισαγωγικούς δασμούς για αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, γενόσημα φάρμακα και επιλεγμένα γεωργικά προϊόντα, μεταξύ των οποίων ο αστακός. Η συμφωνία προβλέπεται να παραμείνει σε ισχύ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029.
Η αγορά των 2,4 δισ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες απορροφούν περίπου το 4% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών αγαθών. Το ποσοστό δεν αποτυπώνει από μόνο του τη σημασία της αγοράς.
Στις ΗΠΑ κατευθύνονται προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, με το ελαιόλαδο, τις επιτραπέζιες ελιές, τη φέτα, το ελληνικό γιαούρτι και το κρασί να έχουν αποκτήσει ισχυρή παρουσία. Μαζί τους… ταξιδεύουν φάρμακα, μέταλλα και σειρά βιομηχανικών προϊόντων. Παράγοντες της αγοράς εξηγούν ότι η επιβολή των δασμών αύξησε το κόστος εισόδου και ενίσχυσε τον ανταγωνισμό. Σε αρκετές περιπτώσεις οι ελληνικές επιχειρήσεις χρειάστηκε να απορροφήσουν μέρος της επιβάρυνσης ή να επαναδιαπραγματευθούν τους όρους συνεργασίας με εισαγωγείς και διανομείς.
Η μέχρι σήμερα πορεία, ωστόσο, δείχνει ότι η παρουσία που έχει δημιουργηθεί δεν στηρίζεται μόνο στην τιμή. Η ποιότητα, η προσαρμογή στις ανάγκες της αμερικανικής αγοράς και οι σταθερές σχέσεις με τα τοπικά δίκτυα περιόρισαν τις απώλειες. Οι ίδιες πηγές χαρακτηρίζουν αξιοσημείωτη την αντοχή του ελληνικού αλουμινίου.
«Αντισώματα» επέδειξαν οι ελληνικές εξαγωγές και στη γεωπολιτική αβεβαιότητα που προκάλεσε η πολεμική σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν, διατηρώντας ανοιχτές τις ροές προς τις χώρες της ευρύτερης περιοχής. «Οι ελληνικές εξαγωγές συνεχίζουν να επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα σε ένα ιδιαίτερα ασταθές διεθνές περιβάλλον, με γεωπολιτικές συγκρούσεις, αυξημένο κόστος μεταφορών και νέους εμπορικούς φραγμούς» σημειώνει ο κ. Σαρασίδης.
Πεντάμηνο με 22,9 δισ. για τις ελληνικές εξαγωγές
Η συνολική εικόνα των ελληνικών εξαγωγών στο πρώτο πεντάμηνο του 2026 επιβεβαιώνει αυτή τη δυναμική. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η αξία τους ανήλθε σε 22,9 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 13,5% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Η επίδοση δεν εξηγείται μόνο από τα πετρελαιοειδή. Αν εξαιρεθούν, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 4,5%, δείχνοντας ότι η άνοδος στηρίζεται σε ευρύτερο παραγωγικό υπόβαθρο.
Τρόφιμα και ποτά, χημικά, φαρμακευτικά προϊόντα και βιομηχανικά υλικά εξακολουθούν να βρίσκονται μεταξύ των κλάδων με τη μεγαλύτερη εξαγωγική δυναμική. Η Ευρωπαϊκή Ενωση παραμένει ο βασικός προορισμός, απορροφώντας περισσότερο από το 57% της συνολικής αξίας, χωρίς αυτό να μειώνει τη σημασία αγορών όπως οι ΗΠΑ και η Μέση Ανατολή για την περαιτέρω διαφοροποίηση του ελληνικού εξαγωγικού χαρτοφυλακίου.
«Τα μηνύματα που λαμβάνουμε από τις επιχειρήσεις-μέλη μας είναι σαφή» τονίζει ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ. «Παρά τις προκλήσεις, οι έλληνες εξαγωγείς συνεχίζουν να επενδύουν στην ποιότητα, την καινοτομία και τη διεύρυνση των αγορών τους».
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
