Ένα μικρό πιλοτικό έργο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), μόλις 37.200 ευρώ, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα πολύ μεγαλύτερο σχέδιο που είχε ανακοινωθεί προ διετίας και αφορούσε επενδύσεις στα νησιά, οι οποίες θα συνδύαζαν Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), αντλησιοταμίευση και μονάδες αφαλάτωσης για την παραγωγή καθαρής ενέργειας αλλά και νερού.
Η νέα δράση αφορά μια πτυσσόμενη επιθαλάσσια δεξαμενή αφαλατωμένου νερού χωρητικότητας 10.000 κυβικών μέτρων, ως βασικό στοιχείο αντλησιοταμιευτικής μονάδας, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί στο τέλος του 2026. Την ίδια ώρα, το ευρύτερο σχέδιο για την ανάπτυξη υβριδικών έργων στα νησιά, με χρηματοδότηση 200 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Απανθρακοποίησης, εξακολουθεί να αναζητά τον δρόμο προς την υλοποίηση.
Μια δεξαμενή ως «μπαταρία»
Σε κάθε περίπτωση, στο πλαίσιο της πιλοτικής μελέτης θα εξεταστούν σε πραγματικές συνθήκες συμβατικές και μη συμβατικές λύσεις για τον ταμιευτήρα που θα κατασκευαστεί ως πλήρες αντίγραφο, σε μικρότερη κλίμακα, μιας μεγάλης αντίστοιχης υποδομής. Το μοντέλο θα δοκιμαστεί στη θάλασσα και θα διαθέτει ακόμη και τα βίντσια που προβλέπεται να χρησιμοποιούνται στην πραγματική κατασκευή για την ανέλκυση του έρματος και την αναδίπλωση του μουσαμά. Οι δοκιμές θα εξετάσουν τη μηχανική λειτουργία και την υδροστατική συμπεριφορά του, με αντλία, σωληνώσεις, σκάφος, γερανό και τον απαιτούμενο υποστηρικτικό εξοπλισμό. Στόχος είναι ουσιαστικά να αποδειχθεί ότι η βασική τεχνολογική ιδέα μπορεί να λειτουργήσει.
Η δεξαμενή σχεδιάζεται ως βασικό στοιχείο μιας πιλοτικής αντλησιοταμιευτικής μονάδας, δηλαδή ενός συστήματος στο οποίο το νερό μπορεί να λειτουργήσει ταυτόχρονα ως πόρος ύδρευσης και ως μέσο αποθήκευσης ενέργειας. Η λογική αποκτά ιδιαίτερο βάρος στα νησιά, όπου η αυξημένη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας τους θερινούς μήνες συναντά την έντονη εποχική πίεση στους υδατικούς πόρους.
Το σχέδιο των 200 εκατ. ευρώ
Η ιδέα είχε βρεθεί στο επίκεντρο του σχεδιασμού της προηγούμενης πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ. Το καλοκαίρι του 2024 ο τότε υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Θεόδωρος Σκυλακάκης είχε ανακοινώσει ότι από το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών θα διατεθούν 200 εκατ. ευρώ για νέα υβριδικά έργα, τα οποία θα συνδύαζαν ΑΠΕ, αντλησιοταμίευση και αφαλάτωση. Η χρηματοδότηση είχε παρουσιαστεί ως ένας τρόπος να αντιμετωπιστεί ταυτόχρονα η ενεργειακή και υδατική πίεση των νησιών. Η φιλοσοφία ήταν να αξιοποιείται η παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά για την άντληση και αποθήκευση νερού και, στη συνέχεια, η αποθηκευμένη υδατική ενέργεια να χρησιμοποιείται για παραγωγή ηλεκτρισμού όταν υπάρχει ανάγκη. Παράλληλα, το νερό από τις μονάδες αφαλάτωσης θα μπορούσε να καλύπτει τις αυξημένες ανάγκες ύδρευσης των νησιών.
Από τις εξαγγελίες στην αναμονή
Τον Νοέμβριο του 2024, με την ενεργοποίηση του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νησιών, το ποσό των 200 εκατ. ευρώ εντάχθηκε στον σχεδιασμό για έργα συνδυασμού ΑΠΕ με αφαλάτωση και αντλησιοταμίευση. Προβλεπόταν, μάλιστα, να κατευθυνθούν κατά προτεραιότητα στις Κυκλάδες οι οποίες αντιμετωπίζουν έντονο πρόβλημα λειψυδρίας, αλλά και σε άλλα νησιά του Αιγαίου. Δύο χρόνια μετά η προκήρυξη για τα έργα δεν έχει ακόμη προχωρήσει. Σε κάθε περίπτωση η πιλοτική μελέτη χρηματοδοτείται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, στον άξονα «Παροχή πόσιμου νερού και διαχείριση υδάτων» και αφορά τη διερεύνηση και δοκιμή συγκεκριμένης τεχνολογικής λύσης.
