Η έκτακτη αποδέσμευση αποθεμάτων πετρελαίου και ντίζελ από τις χώρες του G7 και τους ευρωπαϊκούς εταίρους μπορεί να προσφέρει μια ανάσα στις αγορές, δεν αντιμετωπίζει όμως το πρόβλημα στη ρίζα του. Αυτό επισημαίνει η Société Générale, χαρακτηρίζοντας την παρέμβαση περισσότερο ως «μπάλωμα σε ανοιχτή πληγή», καθώς η παγκόσμια προσφορά καυσίμων παραμένει περιορισμένη.
Οι χώρες του G7 και οι εταίροι της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας συμφώνησαν να διαθέσουν έως 100 εκατ. βαρέλια αργού και ντίζελ από τα στρατηγικά τους αποθέματα σε διάστημα τεσσάρων μηνών, με σημαντικό μέρος των ποσοτήτων ντίζελ να διοχετεύεται στην αγορά μέσα στις πρώτες 20 ημέρες. Η αντίδραση της αγοράς ήταν άμεση, με τα περιθώρια διύλισης του ευρωπαϊκού ντίζελ να υποχωρούν κατά 14% την Παρασκευή (2 Οκτωβρίου 2026).
Η Société Générale θεωρεί θετική εξέλιξη και τη δέσμευση των ΗΠΑ να μην επιβάλουν περιορισμούς στις ενεργειακές εξαγωγές προς τις χώρες του G7, καθώς μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος ενός αμερικανικού εμπάργκο στις εξαγωγές ντίζελ. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η πολιτική αυτή δέσμευση δεν είναι μη αναστρέψιμη, ιδιαίτερα εάν οι τιμές δεν υποχωρήσουν αισθητά.
Η κρίσιμη σχέση ντίζελ και πληθωρισμού
Το μεγαλύτερο ζήτημα, σύμφωνα με τη γαλλική τράπεζα, είναι ότι το ντίζελ δεν επηρεάζει μόνο την τιμή των καυσίμων. Αποτελεί βασικό συντελεστή για τις μεταφορές, τις εμπορευματικές μεταφορές, τη γεωργία, τις κατασκευές και τη βαριά βιομηχανία, ενώ χρησιμοποιείται και για θέρμανση σε τμήματα της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Ως αποτέλεσμα, μια άνοδος στην τιμή του μπορεί να μεταδοθεί σταδιακά σε ένα πολύ ευρύτερο φάσμα αγαθών και υπηρεσιών.
Η ανάλυση της Société Générale δείχνει μάλιστα ότι οι μεταβολές των τιμών του ντίζελ μπορούν να λειτουργήσουν ως ισχυρός προπομπός για τις μελλοντικές πληθωριστικές εκπλήξεις. Στις ΗΠΑ, οι μεταβολές στις τιμές του ντίζελ εξηγούν περίπου το 73% της διακύμανσης των πληθωριστικών εκπλήξεων, ενώ μια αύξηση 1% σε ετήσια βάση στην τιμή του ντίζελ συνδέεται με αύξηση κατά 0,06 ποσοστιαίες μονάδες της πληθωριστικής έκπληξης.
Στην Ευρωζώνη, η σχέση παραμένει ιδιαίτερα ισχυρή. Οι τιμές του ντίζελ εξηγούν περίπου τα δύο τρίτα της διακύμανσης των πληθωριστικών εκπλήξεων. Μια αύξηση 1% στις τιμές του ντίζελ σε ετήσια βάση συνδέεται με αύξηση κατά 0,08 ποσοστιαίες μονάδες στην πληθωριστική έκπληξη.
Νέα πίεση από τις μεταφορές
Η Société Générale εκτιμά ότι η σημερινή συγκυρία παρουσιάζει ομοιότητες με την ενεργειακή κρίση του 2022-2023, αλλά με μία σημαντική πρόσθετη παράμετρο. Τα ναύλα μεταφοράς έχουν επίσης αυξηθεί απότομα. Έτσι, το ενεργειακό σοκ δεν επιβαρύνει μόνο το κόστος καυσίμων και μεταφορών, αλλά και το κόστος των διεθνών εφοδιαστικών αλυσίδων.
Εάν η προσφορά δεν αποκατασταθεί έως το τέλος του έτους, η ευρωπαϊκή τιμή του ντίζελ θα μπορούσε, σύμφωνα με τα σενάρια της τράπεζας, να ξεπεράσει τα 2 ευρώ το λίτρο το 2027. Παράλληλα, η ετήσια αύξηση των τιμών ενδέχεται να μην ομαλοποιηθεί πριν από το τρίτο τρίμηνο του 2027.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Société Générale βλέπει αυξημένο κίνδυνο νέων ανοδικών εκπλήξεων στον πληθωρισμό της Ευρωζώνης, παρά την προσωρινή ανακούφιση που μπορούν να προσφέρουν τα στρατηγικά αποθέματα.
«Δανειζόμαστε βαρέλια από το μέλλον»
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι τα αποθέματα δεν μπορούν να υποκαταστήσουν για μεγάλο διάστημα την πραγματική παραγωγή. Η Société Générale επισημαίνει ότι οι εξαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων από τη Μέση Ανατολή παραμένουν πολύ χαμηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ σημαντικό μέρος της δυναμικότητας διύλισης στην περιοχή παραμένει εκτός λειτουργίας.
Παράλληλα, η Ρωσία διατηρεί περιορισμούς στις εξαγωγές ντίζελ, η Κίνα έχει αναστείλει τις εξαγωγές προϊόντων για τον Οκτώβριο, ενώ τα αμερικανικά διυλιστήρια λειτουργούν ήδη σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα δυναμικότητας.
Για την Ευρώπη, η αποδέσμευση αποθεμάτων σημαίνει επομένως ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τη σημερινή έλλειψη, μειώνοντας όμως ταυτόχρονα το «μαξιλάρι» ασφαλείας για την επόμενη διαταραχή. Η Société Générale εκτιμά ότι η παρέμβαση αγοράζει χρόνο, αλλά δεν δημιουργεί κανονικές συνθήκες προσφοράς. «Δανειζόμαστε για ακόμη μία φορά βαρέλια από το μέλλον», είναι το χαρακτηριστικό συμπέρασμα της ανάλυσης.
Και όσο χαμηλότερα υποχωρούν τα αποθέματα, τόσο μικρότερη γίνεται η προστασία της αγοράς απέναντι σε ένα νέο σοκ. Εάν η προσφορά δεν βελτιωθεί έως την Πρωτοχρονιά, η προσωρινή ανακούφιση στις τιμές του ντίζελ θα μπορούσε τελικά να δώσει τη θέση της σε ακόμη εντονότερες αυξήσεις και, κατ’ επέκταση, σε νέες πληθωριστικές εκπλήξεις.
Πάνω από 5% ο πληθωρισμός της Ευρωζώνης;
Η ανάλυση της Société Générale έρχεται μετά την άνοδο του πληθωρισμού της Ευρωζώνης στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, υψηλότερα από την πρόβλεψη 3,6%, με την ενέργεια να βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο.
Με βάση το ενεργειακό μοντέλο της τράπεζας, οι πληθωριστικές εκπλήξεις αναμένεται να συνεχιστούν τους επόμενους μήνες, ενώ στο σταθμισμένο σενάριό της ο εναρμονισμένος πληθωρισμός της Ευρωζώνης θα μπορούσε να ξεπεράσει το 5%.
