ΔΕΘ: Τι δεν ακούσαμε

Τα φορολογικά μέτρα ύψους 1,6 δισ. ευρώ που εξήγγειλε από το βήμα της 89ης Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης ο Πρωθυπουργός κ. Κυριάκος Μητσοτάκης το περασμένο Σάββατο στοχεύουν σε ελαφρύνσεις συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων, ενώ άλλες είτε δεν άκουσαν καθόλου το «όνομά» τους είτε θα ωφεληθούν πολύ λιγότερο από αυτό που περίμεναν.

Είναι προφανές ότι το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, πριν αποφασίσει τα μέτρα που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός, έβαλε κάτω όλα τα δεδομένα, τόσο τα οικονομικά όσο φυσικά και τα πολιτικά, για να στηρίξει εκείνες τις ομάδες που θεωρεί ότι «πάσχει» δημοσκοπικά αλλά και ουσιαστικά η κυβέρνηση.

Μετά από 6 χρόνια, η κυβέρνηση αποφάσισε να αλλάξει τη φορολογική κλίμακα για τα εισοδήματα άνω των 10.000 ευρώ, αν πρόκειται για εισοδήματα από μισθούς, συντάξεις, αγροτική δραστηριότητα ή από ελευθέριο επάγγελμα και άνω των 12.000 ευρώ αν πρόκειται για εισοδήματα από ενοίκια. Ποιους όμως ευνοούν αυτές οι αλλαγές και ποιους αφήνουν απέξω; Το σίγουρο είναι ότι στις περισσότερες περιπτώσεις οι μειώσεις φόρων που εξαγγέλθηκαν δεν καλύπτουν τις απώλειες εισοδημάτων από την ακρίβεια.

Για μία ακόμη φορά η κυβέρνηση (όπως και οι προηγούμενες) ξέχασε να συμπεριλάβει σ’ αυτές τις αλλαγές τη θεσμοθέτηση σε ετήσια βάση της τιμαριθμοποίησης της φορολογικής κλίμακας. Να μειωθούν οι συντελεστές (όπως εξαγγέλθηκε) και εν συνεχεία κάθε χρόνο να πραγματοποιείται προσαρμογή της κλίμακας βάσει του πληθωρισμού. Μόνο τότε θα μπορούσε να πει ο πρωθυπουργός ότι φέρνει τη μεγαλύτερη φορολογική μεταρρύθμιση των τελευταίων δεκαετιών. Η τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας σε μεγάλο βαθμό θα απορροφούσε τη χασούρα που βιώνουν οι πολίτες στα ετήσια εισοδήματά τους λόγω της ακρίβειας και φυσικά λόγω της φορολογίας.

Αντιλαμβάνεται κανείς ότι μισθωτοί χωρίς παιδιά με χαμηλά εισοδήματα στα όρια του κατώτατου μισθού ελάχιστες αλλαγές θα διαπιστώσουν στο βιωτικό επίπεδό τους από τις αλλαγές στη φορολογική κλίμακα. Το ίδιο και οι συνταξιούχοι χωρίς προστατευόμενα τέκνα με μηνίαιες συντάξεις έως 1.500 – 1.600 ευρώ. Αυτό, γιατί οι περισσότεροι συνταξιούχοι ναι μεν έχουν παιδιά, αλλά πλέον δεν θεωρούνται προστατευόμενα τέκνα, λόγω του ότι έχουν ξεπεράσει το ηλικιακό όριο και τις προϋποθέσεις που βάζει το κράτος. Εξ αυτού του λόγου δεν απολαμβάνουν τα προνόμια της φορολογικής κλίμακας που ισχύουν για εκείνους που εμφανίζουν στο έντυπο Ε1 προστατευόμενα τέκνα.

Όσοι έχουν από ένα παιδί και πάνω θα δουν ανάλογα τον αριθμό των τέκνων τους ουσιαστικές φορο-ελαφρύνσεις. Εκείνοι που δεν έχουν παιδιά, όμως, δεν θα καταλάβουν φορολογική μεταρρύθμιση. Θα μπορούσε, λοιπόν, να υπάρξει μία πρόνοια και για τους συγκεκριμένες φορολογούμενους, που σύμφωνα με έρευνες δεν κάνουν οικογένεια γιατί δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα.

Στη νέα φορολογική μεταρρύθμιση απούσες είναι οι μικρομεσαίες αλλά και οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Ούτε μείωση του φορολογικού συντελεστή 22% ακούστηκε, ούτε κατάργηση του μνημονιακού τέλους επιτηδεύματος των 1.000 ευρώ ετησίως, ούτε μείωση της προκαταβολής φόρου, ούτε περαιτέρω μείωση των εργοδοτικών εισφορών.

Επίσης, οι ελεύθεροι επαγγελματίες περίμεναν ουσιαστικές αλλαγές του τεκμαρτού προσδιορισμού του ελάχιστου εισοδήματός τους αλλά τελικά ωφελημένοι θα είναι μόνο όσοι ζουν και έχουν έδρα σε οικισμούς με πληθυσμό έως 1.500 κατοίκους, αφήνοντας εκτός μειώσεων τη συντριπτική πλειοψηφία.

Οι καταναλωτές, δηλαδή όλοι εμείς, δεν ακούσαμε μείωση έμμεσων – φόρων όπως είναι ο ΦΠΑ και οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης (κυρίως στα καύσιμα). Το οικονομικό επιτελείο έχει την άποψη ότι μία τέτοια μείωση δεν θα πέρναγε στον καταναλωτή. Δεν φαίνεται όμως να έχει την ίδια άποψη για τα ακριτικά νησιά του Αιγαίου με κάτω από 20.000 κατοίκους, όπου εκεί επανέρχονται – και καλώς επανέρχονται – οι μειώσεις των συντελεστών στα προ μνημονιακά επίπεδα. Ας μας εξηγήσει, λοιπόν, κάποιος πως στα νησιά θα περάσουν οι μειώσεις των συντελεστών ΦΠΑ στις τιμές και στην υπόλοιπη Ελλάδα δεν μπορεί να γίνει αυτό.

Από τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν μείωση της φορολογικής επιβάρυνσής τους θα δουν οικογένειες με δύο προστατευόμενα τέκνα και άνω και εισοδήματα για τον κάθε σύζυγο πάνω από 15.000 – 20.000 ευρώ ετησίως, καθώς και οι νέοι εργαζόμενοι και επαγγελματίες ηλικίας έως 30 ετών. Πότε; Από τον Ιανουάριο του 2026 αν είναι μισθωτοί ή συνταξιούχοι λόγω μειωμένης παρακράτησης του φόρου και από τα μέσα του 2027 αν πρόκειται για ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες. Η αλήθεια είναι ότι είναι μεγάλο το χρονικό διάστημα που πρέπει να περιμένουν οι δύο αυτές κατηγορίες φορολογουμένων. Αυτό συμβαίνει γιατί οι φορολογικές αλλαγές στην κλίμακα αφορούν τα εισοδήματα που θα αποκτηθούν το 2026 και όχι αυτά του τρέχοντος έτους. Κανονικά, με τα υπερ-πλεονάσματα που εμφανίζει ο φετινός κρατικός προϋπολογισμός, από το 2025 θα έπρεπε να ξεκινήσουν οι φορο-ελαφρύνσεις και όχι από του χρόνου.

Για τους αγρότες, αν εξαιρέσει κανείς τις αλλαγές στη φορολογική κλίμακα που σε μεγάλο βαθμό δεν τους πιάνει γιατί ούτως ή άλλως κατά μέσο όρο δηλώνουν ετησίως χαμηλά εισοδήματα, κάτι άλλο δεν ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός. Οι ίδιοι πάντως διαμαρτύρονται που δεν άκουσαν κάποιες έξτρα παροχές.

Όσο για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, μόνο όσοι έχουν πρώτη κατοικία σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους θα δουν να μειώνεται στο μισό ο ΕΝΦΙΑ το 2026 και να μηδενίζεται το 2027. Όλοι οι υπόλοιποι θα συνεχίσουν να πληρώνουν τον ΕΝΦΙΑ για αρκετά χρόνια ακόμη, καθώς ο συγκεκριμένος φόρος αποτελεί σταθερό και αποδοτικό «αιμοδότη» των δημοσίων εσόδων.

Πέραν των παραπάνω, θα πρέπει να κάνουμε μία ειδική αναφορά στους οφειλέτες και τα χρέη προς το Δημόσιο. Ο πρωθυπουργός δεν αναφέρθηκε σε κάποια νέα ρύθμιση ή κάποιο «κούρεμα» για εκείνους που βρίσκονται σε πραγματική αδυναμία πληρωμής και βλέπουμε τα ληξιπρόθεσμα χρέη να έχουν φθάσει στα 110 δισ. ευρώ και κάθε χρόνο να αυξάνονται αντί να μειώνονται. Το επόμενο διάστημα και μέχρι την κατάθεση του προϋπολογισμού, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης έχει περιθώριο να δει με προσοχή αυτό το θέμα και να δώσει επιτέλους μία οριστική λύση.