Τον τελευταίο μήνα αφιέρωσαν αναλυτές παγκοσμίως στη χαρτογράφηση του τι προκαλεί η κρίση στα Στενά του Ορμούζ: διαταραγμένες θαλάσσιες οδούς, αυξανόμενα ασφάλιστρα και αστάθεια στις τιμές του πετρελαίου. Αλλά μέσα στην περιοχή ξεδιπλώνεται μια διαφορετική ιστορία – μια ιστορία που θα διαρκέσει περισσότερο από οποιαδήποτε εκεχειρία ή κλιμάκωση ακολουθήσει.
Ένα 50χρονο μοντέλο εμπορίου και υποδομών επανασχεδιάζεται σε εβδομάδες, σύμφωνα με τον Μπαντρ Τζαφάρ, ειδικό απεσταλμένο των ΗΑΕ για τις επιχειρήσεις και τη φιλανθρωπία, που συνηγορεί για αυτή την άποψη σε άρθρο του στους Financial Times.
Έχοντας περάσει τον τελευταίο μήνα σε συζητήσεις με εκατοντάδες επιχειρηματικούς ηγέτες και ανώτερους αξιωματούχους των κυβερνήσεων του Κόλπου σχετικά με την κρίση και τι θα ακολουθήσει, ο Τζαφάρ παρατηρεί ότι η συζήτηση έχει ήδη μετατοπιστεί – από τη διαχείριση της άμεσης κρίσης στον επανασχεδιασμό των συστημάτων που δημιούργησαν αυτήν την ευπάθεια εξαρχής.
Η κλίμακα και το Ορμούζ
Η κλίμακα αυτής της ευπάθειας είναι συγκλονιστική. Το 30% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου που μεταφέρονται μέσω θαλάσσης και το 20% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονται κανονικά από μια πλωτή οδό πλάτους 21 ναυτικών μιλίων. Το ένα τρίτο των λιπασμάτων που διακινούνται μέσω θαλάσσης και σχεδόν οι μισές παγκόσμιες εξαγωγές θείου που μεταφέρονται μέσω θαλάσσης εξαρτώνται από το ίδιο πέρασμα, με άμεσες επιπτώσεις στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Το ίδιο ισχύει και για σημαντικούς όγκους αλουμινίου και ηλίου – το τελευταίο απαραίτητο για την κατασκευή ημιαγωγών και την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η συγκέντρωση τόσο μεγάλου μέρους του παγκόσμιου εμπορίου μέσω ενός μόνο αμφισβητούμενου διαδρόμου είναι μια ανωμαλία που ο κόσμος ανέχεται εδώ και δεκαετίες. Αυτή η ανοχή έχει πλέον τελειώσει, θεωρεί ο Τζαμπάρ.
Όσοι επενδύουν στην ανθεκτικότητα μετά το Ορμούζ κατασκευάζουν την εμπορική υποδομή του μέλλοντος. Τα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας της Σαουδικής Αραβίας και η διευρυμένη χωρητικότητα των αγωγών προσφέρουν έναν εναλλακτικό ενεργειακό διάδρομο. Η ανατολική ακτή των ΗΑΕ παρέχει λιμάνια βαθέων υδάτων και αγωγούς που συνδέουν τους παραγωγούς του Κόλπου με τον Ινδικό Ωκεανό. Οι εγκαταστάσεις του Ομάν στο Ντουκμ και το Σοχάρ βρίσκονται πολύ έξω από το σημείο συμφόρησης. Τα αγαθά και η ενέργεια κινούνται ήδη κατά μήκος αυτών των διαδρομών – σε ορισμένες περιπτώσεις μέσω διασυνοριακών διευθετήσεων χερσαίων γεφυρών που θα φαινόταν απίθανες πριν από λίγους μήνες.
Το μέλλον μακριά από τα Στενά του Ορμούζ
Η Μέση Ανατολή κατέχει επίσης μια σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτη κληρονομιά: υποδομές αγωγών που κατασκευάστηκαν σε προηγούμενες κρίσεις και παροπλίστηκαν για δεκαετίες, οδικοί και σιδηροδρομικοί διάδρομοι, διασυνοριακά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και συστήματα ύδρευσης που εκτείνονται πέρα από τα καθιερωμένα δίκτυα.
Με ανανεωμένη συνεργασία, αυτά τα περιουσιακά στοιχεία θα μπορούσαν να εμβαθύνουν την περιφερειακή συνδεσιμότητα με τις παγκόσμιες αγορές. Η κρίση κάνει αυτό που χρόνια συνόδων κορυφής δεν μπόρεσαν – δημιουργώντας τις συνθήκες για πραγματική ενδοπεριφερειακή οικονομική ολοκλήρωση. Τα κράτη των οποίων οι δεσμοί ήταν τεταμένοι πριν από λίγες εβδομάδες βρίσκουν τώρα κοινή αιτία.
Η αναδρομολόγηση του βασικού εμπορίου μακριά από ένα μόνο σημείο συμφόρησης μειώνει τους κινδύνους για τις οικονομίες της περιοχής, αλλά και για τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Για τους επενδυτές και τους κατασκευαστές υποδομών του ιδιωτικού τομέα, αντιπροσωπεύει μια ευκαιρία για μια γενιά να βοηθήσουν στην κατασκευή των διαδρόμων που θα μεταφέρουν τον επόμενο μισό αιώνα παγκόσμιου εμπορίου.
Οι πολυεθνικές που δραστηριοποιούνται στον Κόλπο το βλέπουν αυτό καθαρά και προετοιμάζονται για το τι θα ακολουθήσει. Για πολλούς, η ανησυχία δεν είναι μόνο η τρέχουσα αναστάτωση. Είναι το αν θα είναι σε καλή θέση για να συμμετάσχουν στην ανάπτυξη.
Τα ΗΑΕ, μετά τα πλήγματα στο έδαφός του έχουν απορρίψει τις όποιες παρωπίδες. Τα τρωτά σημεία είναι άμεσα και η γεωπολιτική αβεβαιότητα παραμένει πηγή βαθιάς ανησυχίας. Αλλά, ο Τζαμπάρ θεωρεί ότι η πορεία της περιοχής είναι πλέον κλειδωμένη και δεν θα αντιστραφεί.
Όπως και να επιλυθεί η τρέχουσα κρίση, καμία κυβέρνηση δεν θα επιστρέψει σε μια στάση στρατηγικής εξάρτησης από ένα στενό διάδρομο που ελέγχεται από έναν απρόβλεπτο γείτονα. Ο κόσμος παρακολουθεί τι καταστρέφεται. Θα πρέπει να δώσει την ίδια προσοχή και σε ό,τι κατασκευάζεται.
