Το ποσοστό του εισοδήματος που καταλήγει στο πλουσιότερο 0,1% παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σε ορισμένες χώρες, υπερβαίνει το 6%, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 4,5%. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα φορολογικά συστήματα και οι μισθολογικές ανισότητες αποτελούν βασικούς παράγοντες που εξηγούν αυτές τις διαφορές.
Tα φορολογικά συστήματα και οι μισθολογικές ανισότητες αποτελούν βασικούς παράγοντες που εξηγούν αυτές τις διαφορές.
Ποιες χώρες, λοιπόν, απονέμουν το μεγαλύτερο μερίδιο εισοδήματος σε αυτή την ομάδα — περίπου ένας στους 1.000 ανθρώπους;
Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Βάσης Δεδομένων για την Ανισότητα (World Inequality Database ), το μερίδιο εισοδήματος αυτής της ομάδας των υπερπλουσίων κυμαίνεται από 1,6% στην Ολλανδία έως 10,2% στη Γεωργία, σε 35 χώρες, συμπεριλαμβανομένων κρατών μελών της ΕΕ, υποψηφίων προς ένταξη, κρατών μελών της ΕΖΕΣ και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Τα στοιχεία αφορούν το 2024 ή το πιο πρόσφατο διαθέσιμο έτος μετά το 2020, με εξαίρεση την Ιταλία, όπου τα πιο πρόσφατα στοιχεία είναι από το 2015. Το εισόδημα εδώ υπολογίζεται πριν από τους φόρους και τις παροχές.
Μεταξύ των χωρών της ΕΕ, η Εσθονία έχει το υψηλότερο ποσοστό με 8,3%, ακολουθούμενη από τη Βουλγαρία (7,5%) και την Πολωνία (7%).
Δύο υποψήφιες προς ένταξη χώρες της ΕΕ βρίσκονται επίσης πάνω από το 6%: η Σερβία (6,9%) και η Τουρκία (6,1%).
Η Δανία (5,8%) και η Ρουμανία (5,1%) βρίσκονται επίσης πάνω από το 5%.
Η Ελλάδα έχει ακριβώς το μέσο ευρωπαϊκό ποσοστό, δηλαδή 4,5%.
Υπερπλούσιοι και διαφορές ανά χώρα
Ο Δρ Pawel Bukowski από το University College London αναφέρει ότι οι πολιτικές και οι θεσμοί διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.
«Οι χώρες μπορεί να διαφέρουν ως προς τον βαθμό αναδιανομής, δηλαδή ως προς το πόσο προσπαθούμε να επηρεάσουμε τα εισοδήματα μέσω της φορολογίας και των κοινωνικών πολιτικών», δήλωσε στο Euronews Business.
«Από αυτή την άποψη, η Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη έχει αρκετά χαμηλό επίπεδο αναδιανομής. Για παράδειγμα, το φορολογικό σύστημα στην Πολωνία είναι οπισθοδρομικό, δηλαδή οι πλούσιοι πληρώνουν σχετικά λιγότερα από τους φτωχούς»,
Σημείωσε επίσης ότι πολλές κοινωνικές πολιτικές έχουν σχεδιαστεί με τρόπο που δεν εξισώνει απαραίτητα τα εισοδήματα.
Εξαιρουμένης της Ιταλίας, οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες συγκεντρώνονται πολύ κοντά μεταξύ τους, με τις ομάδες των υπερπλουσίων να κατέχουν πολύ παρόμοια μερίδια: Ισπανία (5%), Γερμανία (4,9%), Ηνωμένο Βασίλειο (4,9%) και Γαλλία (4,9%).
Η Ιρλανδία (4,8%) βρίσκεται ακριβώς πίσω τους, ελαφρώς πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 4,5%.
Το ποοστό του εισοδήματος που λαμβάνει το πλουσιότερο 0,1% του πληθυσμού. Το εισόδημα αναφέρεται πριν από τους φόρους και τις παροχές.
Στο κατώτερο άκρο της κλίμακας, αρκετές χώρες βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους. Η Ολλανδία έχει το χαμηλότερο ποσοστό με 1,6%, ακολουθούμενη από την Κύπρο (2,2%), το Μαυροβούνιο (2,3%), τη Σλοβενία (2,3%), το Βέλγιο (2,3%), την Αλβανία (2,4%) και τη Λετονία (2,4%), όλες κάτω από το 2,5%.
Το πιο πρόσφατο στοιχείο για την Ιταλία στο WID είναι 2,0%, αλλά αυτό χρονολογείται από το 2015 και ενδέχεται να μην είναι άμεσα συγκρίσιμο. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε από το WID από τους Guzzardi και Morelli τοποθετεί το ποσοστό στο 3,3% για το 2021.
Το μερίδιο εισοδήματος του πλουσιότερου 0,1% κυμαίνεται μεταξύ 3,5% και 4,5% στην Ελλάδα (4,5%), την Ελβετία (4,3%), την Τσεχία (4,2%), τη Σουηδία (3,7%), τη Φινλανδία (3,5%) και τη Νορβηγία (3,5%).
Ο Δρ Σαλβατόρε Μορέλι από το Πανεπιστήμιο Roma Tre σημείωσε ότι τα υψηλότερα μερίδια εισοδήματος στην κορυφή της κλίμακας σε ορισμένες χώρες ενδέχεται να αντανακλούν εν μέρει μια πραγματικά υψηλότερη συγκέντρωση μισθών, επιχειρηματικών εισοδημάτων και ιδιοκτησίας πλούτου (η οποία με τη σειρά της παράγει εισόδημα από κεφάλαιο), ιδίως μετά τις οικονομικές μεταβάσεις της δεκαετίας του 1990.
Ωστόσο, ενδέχεται επίσης να αντανακλούν διαφορές στα συνταξιοδοτικά συστήματα, στους κανόνες φορολογικής δήλωσης, στην ατυπία και στον βαθμό στον οποίο τα εισοδήματα από κεφάλαιο καταγράφονται στα διοικητικά δεδομένα.
Μείωση μισθολογικής διαφοράς, ενίσχυση συλλογικών διαπραγματεύσεων
«Οι έρευνες δείχνουν ότι οι χώρες με μικρότερη μισθολογική διαφορά, ισχυρότερους θεσμούς συλλογικών διαπραγματεύσεων, χαμηλότερη ανεργία και πιο εκτεταμένα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης τείνουν να μειώνουν το χάσμα στα εισοδήματα προ φόρων μεταξύ των υψηλόμισθων και του υπόλοιπου πληθυσμού», δήλωσε ο Μορέλι στο Euronews Business.
«Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί οι σκανδιναβικές χώρες και αρκετές χώρες της Δυτικής Ευρώπης καταγράφουν συχνά χαμηλότερα μερίδια εισοδήματος για τους υψηλόμισθους σε σύγκριση με πολλές οικονομίες που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο.»
Το μερίδιο του εισοδήματος του πλουσιότερου 0,1% στην Ευρώπη
Αυξάνεται το μερίδιο του εισοδήματος των πλουσιότερων;
Στην Ευρώπη, το πλουσιότερο 0,1% κατείχε μερίδιο 6,43% του εισοδήματος το 1940. Ο αριθμός αυτός μειώθηκε σταθερά, φτάνοντας περίπου στο 2,7% στις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Στη συνέχεια, αυξήθηκε ξανά, πλησιάζοντας το 5% το 2007, πριν η χρηματοπιστωτική κρίση το ξαναρίξει προς τα κάτω. Από το 2010 περίπου, έχει παραμείνει σχετικά σταθερό, ανερχόμενο στο 4,54% το 2024.
