Η καταρχήν συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν μπορεί να προκάλεσε κύμα ανακούφισης στις παγκόσμιες αγορές ωστόσο οι ειδικοί προειδοποιούν ότι χρειάζεται χρόνος για να αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα στην νευραλγική θαλάσσια οδό των Στενών του Ορμούζ και ο αντίκτυπος του πολέμου θα αφήνει το αποτύπωμά του στην παγκόσμια οικονομία για μήνες ακόμα, όπως αναφέρει ανάλυση του BBC.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) παραμένει σε «υψηλό συναγερμό» όσον αφορά τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή στην παγκόσμια οικονομία, προειδοποιώντας ότι η αποκατάσταση του εφοδιασμού με ενέργεια θα χρειαστεί χρόνο, ακόμη και μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
«Το γεγονός ότι η παγκόσμια οικονομία αντέχει μέχρι στιγμής τον κλονισμό είναι λόγος για ανακούφιση — αλλά όχι για εφησυχασμό», έγραψε η διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα σε ανάρτηση στο blog της που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα. «Οι τιμές των βασικών εμπορευμάτων, ο πληθωρισμός και οι προσδοκίες για αυτόν, καθώς και οι χρηματοοικονομικές συνθήκες έχουν επηρεαστεί», ανέφερε, «αλλά όχι ακόμη με τρόπο που να σηματοδοτεί παγκόσμια επιβράδυνση».
So far, the global economy has been holding up, despite the war in the Middle East. But the picture is uneven, with some countries much harder hit than others. See @KGeorgieva‘s new blog for more. https://t.co/BytwT1BWqA pic.twitter.com/PHMxn1YISK
— IMF (@IMFNews) June 15, 2026
Πόσο γρήγορα θα ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ
Η κρίση στη Μέση Ανατολή εκτόξευσε τις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου, καθώς η σύγκρουση ουσιαστικά έκλεισε μία από τις βασικές οδούς στον κόσμο για πετρέλαιο, υγρό φυσικό αέριο και άλλα βασικά προϊόντα, περιορίζοντας τις παγκόσμιες προμήθειες.
«Αφήστε το πετρέλαιο να ρέει!» έγραψε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προαναγγέλλοντας τη συμφωνία, η οποία, όπως είπε, θα περιλαμβάνει την επαναλειτουργία των Στενών για την εμπορική ναυτιλία.
Οι ΗΠΑ αναμένουν ότι τα Στενά του Ορμούζ θα είναι ανοικτά μακροπρόθεσμα χωρίς την επιβολή διοδίων, είπε σε συνέντευξή του στο CNBC ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς.
Ο Βανς υπογράμμισε ότι ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί και ο πρόεδρος της ιρανικής βουλής και επικεφαλής διαπραγματευτής της χώρας, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ θα εκπροσωπήσουν το Ιράν στην υπογραφή του μνημονίου κατανόησης την Παρασκευή στην Ελβετία και ότι πολλές λεπτομέρειες της συμφωνίας πρέπει ακόμη να διευθετηθούν.
Το BBC Verify ελέγχει τα δεδομένα παρακολούθησης πλοίων, τα οποία φαίνεται να δείχνουν ότι τα επίπεδα κυκλοφορίας παραμένουν χαμηλά στα Στενά του Ορμούζ, παρά την ανακοίνωση.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα παρακολούθησης πλοίων MarineTraffic, μόνο δύο πλοία με ενεργούς ιχνηλάτες τοποθεσίας έχουν βγει από την πλωτή οδό από την Κυριακή – ένα φορτηγό πλοίο μεταφοράς χύδην φορτίου και ένα δεξαμενόπλοιο.
Ο Γενικός Γραμματέας του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), Αρσένιο Ντομίνγκες, χαιρέτισε τη συμφωνία ως μια καθοριστική επιστροφή στην ειρήνη, τον διάλογο και τη διπλωματία, τονίζοντας ότι αποτελεί σημαντικό βήμα για την αποκατάσταση της ασφάλειας σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους παγκοσμίως. Από την έναρξη της σύγκρουσης, στις 28 Φεβρουαρίου 2026, ο IMO έχει επαληθεύσει τουλάχιστον 46 επιθέσεις κατά της διεθνούς ναυσιπλοΐας εντός και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο, παρά τη θετική εξέλιξη, οι εκπρόσωποι της ναυτιλιακής βιομηχανίας επισημαίνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις πριν αποκατασταθεί πλήρως η κυκλοφορία των πλοίων.
Ο Jakob Larsen, Chief Safety & Security Officer της BIMCO, υπογράμμισε ότι οι μέχρι στιγμής ανακοινώσεις από τις δύο πλευρές παραμένουν ασαφείς και δεν παρέχουν επαρκείς πληροφορίες σχετικά με κρίσιμα ζητήματα, όπως τα χρονοδιαγράμματα και οι ασφαλείς θαλάσσιες διαδρομές. Όπως ανέφερε, η κατάσταση ασφαλείας εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταβλητότητα και οι πλοιοκτήτες θα πρέπει να συνεχίσουν να πραγματοποιούν λεπτομερείς αξιολογήσεις κινδύνου πριν αποφασίσουν τη διέλευση των πλοίων τους από την περιοχή.
Ο Neil Shearing, επικεφαλής οικονομολόγος της Capital Economics, μιλώντας στο BBC σημείωσε ότι μένει να δούμε αν η συμφωνία «αντιπροσωπεύει μια εύθραυστη εκεχειρία ή μια βιώσιμη διευθέτηση».
Πρόσθεσε ότι είναι πιθανό «να χρειαστεί λίγος χρόνος για να επιστρέψουν οι ροές πετρελαίου μέσω του Ορμούζ στα προπολεμικά επίπεδα».
«Ακόμα κι αν τα πλοία έχουν πλέον ασφαλή διέλευση, τα δεξαμενόπλοια βρίσκονται σε λάθος μέρος, οι εγκαταστάσεις παραγωγής/διύλισης πετρελαίου πρέπει να φτάσουν στην πλήρη χωρητικότητά τους και τα ερωτήματα σχετικά με το κόστος και τη διαθεσιμότητα ασφάλισης για τα πλοία που διασχίζουν το Πορθμό θα παραμείνουν», είπε.
Ακόμα και πριν από τη συμφωνία, κατά τη διάρκεια της συνεχιζόμενης εκεχειρίας, οι ναυτιλιακές εταιρείες είναι σε μεγάλο βαθμό απρόθυμες να προσπαθήσουν να μετακινήσουν τα πλοία τους από το Πορθμό – και η απομάκρυνση αυτών των πλοίων θα είναι η πρώτη τους εστία.
Πώς θα επηρεαστούν οι τιμές του πετρελαίου
Πριν τον πόλεμο περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και LNG διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ και η ουσιαστική διακοπή της κυκλοφορίας έχει αυξήσει τις τιμές του πετρελαίου. Αυτό με τη σειρά του είχε αρνητικές επιπτώσεις στο κόστος της βενζίνης, του ντίζελ και των καυσίμων αεριωθούμενων.
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, η τιμή του αργού πετρελαίου Brent, του παγκόσμιου δείκτη αναφοράς πετρελαίου, κορυφώθηκε περίπου στα 120 δολάρια το βαρέλι, ενώ πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών ήταν λίγο κάτω από τα 70 δολάρια.
Μετά την είδηση της συμφωνίας-πλαισίου, το Brent υποχώρησε στα 83,55 δολάρια το βαρέλι.
Η ανώτερη στρατηγικός σύμβουλος ενέργειας της Rabobank, Φλόρενς Σμιτ, εκιτμά ότι υπάρχει «ισχυρή πιθανότητα να δούμε μεγάλη αστάθεια» ενόψει της υπογραφής της συμφωνίας.
«Ορισμένα πράγματα δεν έχουν επιβεβαιωθεί και από τις δύο πλευρές σημαντικά πράγματα: δεν γνωρίζουμε αν η συμφωνία θα υπογραφεί» είπε στο BBC.
«Αυτό που έχουμε δει μέχρι στιγμής είναι μια συμφωνία για 60 ημέρες για το άνοιγμα των Στενών -αλλά τι θα συμβεί μετά από αυτό; Τι θα συμβεί αν οι Ιρανοί θελήσουν να επαναφέρουν ένα σύστημα διοδίων;
«Μια πλήρης ειρηνευτική συμφωνία θα μπορούσε να απέχει ακόμη πολύ»
Παρά ταύτα, η Schmit είπε ότι η κανονικότητα στο σύστημα, συμπεριλαμβανομένων των τιμών, «θα μπορούσε να επιστρέψει μέχρι το τέλος του έτους» εάν συμφωνηθεί πλήρης κατάπαυση του πυρός. Η κανονικότητα θα περιλαμβάνει την επιστροφή των προπολεμικών επιπέδων των 26 ημερήσιων δεξαμενόπλοιων αργού πετρελαίου που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Με τα τρέχοντα θετικά νέα και την «εμπνευσμένη από το κλίμα της αγοράς» πτώση των τιμών, ανέφερε ότι υπάρχει πιθανότητα η τιμή να πέσει κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, αλλά στη συνέχεια θα μπορούσε να σταθεροποιηθεί μέχρι το τέλος του έτους στα 85 δολάρια περίπου, καθώς «η γεωπολιτική αβεβαιότητα θα έχει εξαλειφθεί» και η αγορά θα εκτιμήσει την πραγματική κατάσταση.
Οι επιπτώσεις στις τιμές των τροφίμων
Οι παγκόσμιες τιμές των τροφίμων θα μπορούσαν επίσης να βελτιωθούν εάν οι προμήθειες λιπασμάτων πλησιάσουν ξανά στα φυσιολογικά επίπεδα. Το κόστος των λιπασμάτων, υποπροϊόντος του πετρελαίου, έχει εκτοξευθεί, ασκώντας πίεση στους αγρότες.
Ο Maurizio Carulli, αναλυτής παγκόσμιας ενέργειας στην Quilter Cheviot, εκτιμά ότι η κατάπαυση του πυρός «θα πρέπει να βοηθήσει στην άμβλυνση της άμεσης πίεσης στις αγορές λιπασμάτων» αλλά δεν θα είναι άμεση.
Πρόσθεσε ότι περίπου το ένα τρίτο των εμπορευόμενων λιπασμάτων και οι μεγάλοι όγκοι φυσικού αερίου, που χρησιμοποιούνται για λιπάσματα με βάση το άζωτο, ρέουν μέσω του Ορμούζ και ότι οι «παραμένουσες ζημιές στις ενεργειακές υποδομές» θα χρειαστούν χρόνο για να επισκευαστούν.
«Επιπλέον, η καλλιεργητική περίοδος έχει ήδη ξεκινήσει σε πολλά μέρη του κόσμου, επομένως η επανέναρξη των παραδόσεων αζωτούχων και φωσφορικών λιπασμάτων θα είναι πολύ αργά για τις γεωργικές καλλιέργειες, κάτι που θα επηρεάσει αρνητικά την παγκόσμια παραγωγή».
Τα καύσιμα αεριωθούμενων που διακινούνται στη Βορειοδυτική Ευρώπη έχουν ήδη καταγράψει μια μικρή πτώση στην τιμή τους.
Η τιμή των καυσίμων αεριωθούμενων NWE έχει μειωθεί στα 1.033 δολάρια ο τόνος, σε σύγκριση με 831 δολάρια πριν από τη σύγκρουση και περίπου 1.840 δολάρια στο απόγειό της.
Άλλες επιπτώσεις από τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν
Ο πόλεμος του Ιράν έχει επηρεάσει τις οικονομίες σε όλο τον κόσμο, καθώς η απότομη αύξηση του κόστους ενέργειας έχει αυξήσει τις τιμές των καυσίμων τροφοδοτώντας τις πληθωριστικές πιέσεις δημιουργώντας πονοκέφαλο στις κεντρικές τράπεζες.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, πριν από την έναρξη του πολέμου, η Τράπεζα της Αγγλίας αναμενόταν ευρέως να μειώσει τα επιτόκια φέτος. Αλλά αυτές οι προβλέψεις άλλαξαν γρήγορα καθώς το κόστος ενέργειας αυξήθηκε κατακόρυφα, με την Τράπεζα να αναμένεται να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια, αν όχι να τα αυξήσει αργότερα μέσα στο έτος.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι η πρώτη κεντρική τράπεζα από την ομάδα G7 που αντέδρασε με αύξηση των επιτοκίων στις επιπτώσεις του πολέμου.
Αγορές και οι οικονομολόγοι πιστεύουν ότι είναι πιθανή μια ακόμη αύξηση όταν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής συνεδριάσουν τον Σεπτέμβριο και ενημερωθούν οι τριμηνιαίες προβλέψεις, οι πηγές σημείωσαν ότι ο Ιούλιος δεν μπορεί να αποκλειστεί ως πιθανότητα λόγω της ανησυχίας για τον πληθωρισμό που προκλήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν.
Έρευνα του Bloomberg σε οικονομολόγους ανέδειξε την εκτίμηση ότι η Federal Reserve θα διατηρήσει τα επιτόκια αμετάβλητα μέχρι τα μέσα του 2027.
