Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αποτέλεσε ένα κοινό εξωτερικό σοκ για όλες τις χώρες. Ωστόσο, οι αποφάσεις νομισματικής πολιτικής διέφεραν και μάλιστα με μεγάλες αποκλίσεις και ακόμα πιο αξιοσημείτα, μεταξύ των χωρών της G7.
Αυτό επισημαίνει ο έμπειρος οικονομολόγος Μοχάμεντ Ελ Εριάν σε άρθρο του στους FT, προειδοποιώντας πως εάν δεν υπάρξουν οι κατάλληλες προσαρμογές της οικονομικής πολιτικής ως απάντηση, η «φυσιολογική» αντίδραση της αγοράς θα μπορούσε εύκολα να επιδεινώσει τις υπάρχουσες ανισορροπίες και τις γεωοικονομικές πιέσεις.
Οι απαιτούμενες προσαρμογές πολιτικής είναι φυσικό να διαφέρουν από χώρα σε χώρα, τονίζει ο Ελ Εριάν, ωστόσο, τρία στοιχεία τείνουν να είναι αρκετά κοινά
Ενδεικτικά αναφέρει ότι η ΕΚΤ αύξησε τα επιτόκια, με την Κριστίν Λαγκάρντ να κρατά την πόρτα ανοιχτή για περαιτέρω αυξήσεις, η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας συνδύασε την αύξηση των επιτοκίων της με ισχυρότερα μηνύματα για περισσότερες αυξήσεις στο μέλλον, ενώ η Τράπεζα της Αγγλίας επέλεξε να διατηρήσει σταθερά τα επιτόκια και η Τράπεζα του Καναδά εμφανίστηκε ικανοποιημένη με το να διατηρήσει τα επιτόκια αμετάβλητα για ένα διάστημα.
Οσο για την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, η πρώτη απόφαση υπό την ηγεσία του Κέβιν Γουόρς ήταν να διατηρήσει τα επιτόκια ξανά αμετάβλητα, αλλά ως μέρος ενός νέου εγχειριδίου πολιτικής. Πρόκειται, εξηγεί ο οικονομολόγος, για μια στροφή, την οποία οι επενδυτές, κρίνοντας από την αρχική αντίδραση της αγοράς στην πρώτη συνέντευξη Τύπου του Γουόρς, δεν έχουν ακόμη αποκωδικοποιήσει αρκετά.
Ο νέος πρόεδρος ανέλαβε καθήκοντα με μια σαρωτική ατζέντα μεταρρυθμίσεων, ανακοινώνοντας αμέσως τη σύσταση πέντε task forces για την επανεξέταση της επικοινωνίας, της διαχείρισης του ισολογισμού, των πηγών και χρήσεων δεδομένων, του πλαισίου για τον πληθωρισμό, καθώς και της παραγωγικότητας και των θέσεων εργασίας σε μια μετασχηματιζόμενη οικονομία. Το ακόμη πιο ασυνήθιστο, τονίζει ο Ελ Ελριάν, για αυτή την παραδοσιακά εσωστρεφή κεντρική τράπεζα είναι ότι αυτές οι ομάδες εργασίας θα περιλαμβάνουν ανεξάρτητους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες μαζί με στελέχη της Fed.
Αυτή η θεσμική αναδιοργάνωση είναι τόσο κατανοητή όσο και καθυστερημένη, έχοντας προηγηθεί τα πολλαπλά λάθη της Fed υπό την ηγεσία του Τζέρεμι Πάουελ και έρχεται σε μια στιγμή που η οικονομία των ΗΠΑ, ειδικότερα, βρίσκεται στα πρόθυρα ενός βαθέος και θετικού σοκ παραγωγικότητας, επισημαίνει ο διακεκριμένος οικονομολόγος, σύμφωνα με τον οποίο, δε, πέρα από τη G7, η εικόνα είναι ακόμη πιο κατακερματισμένη. Τα τελευταία μέτρα πολιτικής της Λαϊκής Τράπεζας της Κίνας συνεχίζουν να διοχετεύουν ρευστότητα σε μια οικονομία που επιβαρύνεται από την αγορά ακινήτων, ενώ λλού, υπήρξαν αυξήσεις από τις κεντρικές τράπεζες στην Ινδονησία και τις Φιλιππίνες και μειώσεις στη Βραζιλία και στην Ουγγαρία.
Πού αποδίδεται η απόκλιση μεταξύ των κεντρικών τραπεζών
Ο Μοχάμεντ Ελ Εριάν παραθέτει τέσσερις λόγους ως κύριους για αυτή την απόκλιση, παρόλο που όλες αυτές οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται αντιμέτωπες με το ίδιο παγκόσμιο σοκ πληθωρισμού. Συγκεκριμένα γράφει:
Πρώτον, οι συνθήκες της κάθε χώρας ποικίλλουν, ιδιαίτερα όσον αφορά τη δομική και χρηματοοικονομική ανθεκτικότητα.
Δεύτερον, δεν έχουν όλες οι τράπεζες το ίδιο νομικό πλαίσιο, τις ίδιες προκαταλήψεις πολιτικής και θεσμικά όρια αντοχής στις πιέσεις.
Τρίτον, οι διαφορές στη δυναμική της εγχώριας αγοράς εργασίας μεταφράζονται σε διαφορές ως προς το πόσο γρήγορα οι μηχανισμοί καθορισμού των μισθών επιτρέπουν σε ένα σοκ στην πλευρά της προσφοράς να μετατραπεί σε κάτι ευρύτερο.
Τέλος, οι οικονομίες παρουσιάζουν διαφορετική έκθεση στον γεωοικονομικό κατακερματισμό, συμπεριλαμβανομένης της αναδιάταξης των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού.
Οι κίνδυνοι
Οι αποκλίσεις, επισημαίνει ο Μοχάμεντ Ελ Ελριάν, ενέχουν τον κίνδυνο αντιδράσεων της αγοράς που επιτείνουν τους κινδύνους οικονομικής και χρηματοπιστωτικής αστάθειας. Αυτό περιλαμβάνει την πιθανότητα πίεσης στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, ρευστοποιήσεων περιουσιακών στοιχείων, ευμετάβλητων διασυνοριακών ροών κεφαλαίων και διεύρυνσης των ανισορροπιών στο ισοζύγιο πληρωμών.
Οι απαιτούμενες προσαρμογές πολιτικής είναι φυσικό να διαφέρουν από χώρα σε χώρα, τονίζει ο ίδιος. Ωστόσο, τρία στοιχεία τείνουν να είναι αρκετά κοινά: η εμβάθυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την παραγωγικότητα, τα έξυπνα δημοσιονομικά μέτρα και οι καλύτερες συνεργασίες με τα ιδιωτικά κεφάλαια και πέρα από τα σύνορα. Ο πρωταρχικός στόχος όλων είναι η ενίσχυση της οικονομικής ευελιξίας, η αποκατάσταση της ευελιξίας της δημοσιονομικής πολιτικής και η διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Κοιτώντας πέρα από τη σημερινή απόκλιση
Ο κορυφαίος οικονομολόγος προειδοποιεί ότι η τελευταία απόκλιση που παρατηρήθηκε μεταξύ των πολιτικών των κεντρικών τραπεζών αποτελεί εκδήλωση ενός πολύ ευρύτερου θέματος του 2026. Και εξηγεί: η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε μια περίοδο διαρθρωτικής διασποράς στην οποία δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στις κεντρικές τράπεζες ως τη «μόνη λύση στο τραπέζι».
Η νομισματική πολιτική δεν μπορεί να συγκαλύψει τις θεμελιώδεις οικονομικές διαφορές και οι κυβερνήσεις πρέπει να ακονίσουν την οικονομική τους στρατηγική και τις απαντήσεις τους, διαφορετικά κινδυνεύουν να δουν την παγκόσμια οικονομία και τις αγορές να διασπώνται υπό το βάρος όλο και πιο μη διαχειρίσιμων ανισορροπιών, καταλήγει.
