Βενεζουέλα: Μυστήριο γύρω από τα δισ. του πετρελαίου – Πού κατευθύνονται τα έσοδα που ελέγχουν οι ΗΠΑ;

Ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά ερωτήματα που έχουν ανακύψει μετά την αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα αφορά την τύχη των εσόδων από το πετρέλαιο της χώρας.

Σύμφωνα με υπολογισμούς των Financial Times, η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών έχει εισπράξει από τις αρχές του 2026 περισσότερα από 13 δισ. δολάρια από τις εξαγωγές πετρελαίου της Βενεζουέλας, χωρίς όμως να έχει δώσει σαφείς εξηγήσεις για το πού κατευθύνονται αυτά τα χρήματα και πώς διαχειρίζονται.

Η Ουάσιγκτον ανέλαβε τον έλεγχο των πετρελαϊκών εσόδων μετά τη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο και την εγκατάσταση της πρώην αντιπροέδρου Ντέλσι Ροντρίγκες στην ηγεσία της χώρας. Παράλληλα, οι ΗΠΑ χαλάρωσαν μέρος των κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στη Βενεζουέλα, επιτρέποντας στις εξαγωγές πετρελαίου να πραγματοποιούνται σε υψηλότερες τιμές.

Το πετρέλαιο αποτελεί τη βασική πηγή πλούτου της Βενεζουέλας, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 25% του ΑΕΠ της χώρας. Πολλοί οικονομολόγοι εκτιμούσαν ότι η άρση των κυρώσεων και η αύξηση των εσόδων θα οδηγούσαν σε ισχυρή οικονομική ανάκαμψη, ιδιαίτερα καθώς η χώρα είχε ήδη υποστεί πολυετή ύφεση και, πρόσφατα, καταστροφικούς σεισμούς που προκάλεσαν ζημιές οι οποίες, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, ξεπερνούν τα 37 δισ. δολάρια.

Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ διαφορετική. Έξι μήνες μετά την αλλαγή του καθεστώτος, η οικονομική ανάκαμψη παραμένει υποτονική. Το επίσημο ποσοστό ανάπτυξης για το πρώτο τρίμηνο διαμορφώθηκε μόλις στο 2,5%, το χαμηλότερο των τελευταίων πέντε ετών, γεγονός που έχει ενισχύσει τις υποψίες ότι μόνο μέρος των εσόδων από το πετρέλαιο επιστρέφει στη Βενεζουέλα.

Ντέλσι Ροντρίγκες

Η διφορούμενη στάση της Ουάσιγκτον

Η αβεβαιότητα εντείνεται από τις αντικρουόμενες δηλώσεις της αμερικανικής κυβέρνησης. Το αρχικό εκτελεστικό διάταγμα του Ιανουαρίου ανέφερε ότι οι ΗΠΑ λειτουργούν ως «θεματοφύλακας» των εσόδων, τα οποία παραμένουν ιδιοκτησία του κράτους της Βενεζουέλας. Αντίθετα, το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας έχει δηλώσει ότι τα χρήματα θα χρησιμοποιηθούν «προς όφελος τόσο του αμερικανικού όσο και του λαού της Βενεζουέλας».

Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η δήλωση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ τον Ιούνιο, όταν υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη ανακτήσει το κόστος της στρατιωτικής επιχείρησης στη Βενεζουέλα «28 φορές» μέσω των πετρελαϊκών εσόδων, προσθέτοντας ότι η χώρα «βγάζει πολλά χρήματα» από το βενεζουελάνικο πετρέλαιο.

Τα στοιχεία που είναι δημόσια διαθέσιμα παραμένουν περιορισμένα. Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας δημιούργησε ειδική ιστοσελίδα για την παρακολούθηση των μεταφορών χρημάτων από τις ΗΠΑ, όμως μέχρι σήμερα εμφανίζεται μόλις μία καταχώριση: μεταφορά 300 εκατ. δολαρίων τον Μάρτιο.

Αντίστοιχα, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν αναφέρει τον Απρίλιο ότι περίπου 3 δισ. δολάρια είχαν ήδη αποδοθεί στη βενεζουελάνικη οικονομία, ενώ είχε ανακοινωθεί και έλεγχος των σχετικών λογαριασμών από την KPMG. Έκτοτε, όμως, δεν έχει δημοσιοποιηθεί καμία αναλυτική έκθεση.

Η έλλειψη διαφάνειας έχει αρχίσει να προκαλεί αντιδράσεις ακόμη και στο αμερικανικό Κογκρέσο. Βουλευτές τόσο των Δημοκρατικών όσο και των Ρεπουμπλικανών ζητούν να δοθούν στη δημοσιότητα αναλυτικά στοιχεία για τη διαχείριση των κεφαλαίων. Η Ρεπουμπλικανή βουλευτής Μαρία Ελβίρα Σαλαζάρ υπογράμμισε ότι είναι απαραίτητο να υπάρξει πλήρης διαφάνεια σχετικά με τη διαδρομή των χρημάτων, ενώ ο Δημοκρατικός Χοακίν Κάστρο κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι διαχειρίζεται δισεκατομμύρια δολάρια χωρίς επαρκή έλεγχο και χωρίς να ενημερώνει το Κογκρέσο.

Τα έσοδα ως μοχλό πίεης στη Βενεζουέλα

Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι η διατήρηση του ελέγχου των εσόδων αποτελεί βασικό μοχλό πίεσης προς τη νέα κυβέρνηση της Ντέλσι Ροντρίγκες. Σύμφωνα με τον υφυπουργό Εξωτερικών Μάικλ Κόζακ, «τα χρήματα ανήκουν στη Βενεζουέλα, αλλά χρειάζεται η άδεια των ΗΠΑ για να χρησιμοποιηθούν». Όπως ανέφερε, τα κεφάλαια έχουν διατεθεί για κρατικές δαπάνες, μισθούς και εξοπλισμό της πετρελαϊκής βιομηχανίας, ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ υποστηρίζει ότι «δισεκατομμύρια δολάρια έχουν ήδη διοχετευθεί στη βενεζουελάνικη οικονομία».

Παρ’ όλα αυτά, οικονομολόγοι αμφισβητούν την εικόνα αυτή. Ο Φρανσίσκο Ροντρίγκες, του Center for Economic and Policy Research στην Ουάσιγκτον, εκτίμησε στους FT ότι η χαμηλή ανάπτυξη οφείλεται ακριβώς στο γεγονός ότι η κυβέρνηση της Βενεζουέλας δεν έχει λάβει το σύνολο των αυξημένων πετρελαϊκών εσόδων. Αντίστοιχα, ο πρώην βουλευτής και οικονομολόγος Χοσέ Γκέρα διερωτάται ευθέως: «Πού βρίσκονται τα χρήματα; Δεν υπάρχει καμία διαφάνεια και η αμερικανική κυβέρνηση δεν μας ενημερώνει».

Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του Ιουνίου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη διαθέσει 386 εκατ. δολάρια σε ανθρωπιστική βοήθεια και έχουν αποστείλει εκατοντάδες στρατιώτες για τις επιχειρήσεις αποκατάστασης, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι διαβεβαιώνουν ότι μέρος των πετρελαϊκών εσόδων θα χρησιμοποιηθεί επίσης για την ανοικοδόμηση. Ωστόσο, ούτε σε αυτή την περίπτωση έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένα ποσά.

Με τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου να ξεπερνούν ήδη τα 13 δισ. δολάρια και χωρίς να συνυπολογίζονται τα έσοδα από τις εξαγωγές μεταλλευμάτων που επίσης συλλέγουν οι αμερικανικές αρχές, η διαχείριση αυτών των κεφαλαίων αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά και οικονομικά ζητήματα στις σχέσεις Ουάσιγκτον-Καράκας τους επόμενους μήνες. Οι πιέσεις για πλήρη λογοδοσία αυξάνονται, ενώ δεν αποκλείεται το θέμα να βρεθεί στο επίκεντρο ερευνών του Κογκρέσου μετά τις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ.