«Ο κλιματοπληθωρισμός θα πιέσει ανοδικά τις τιμές των τροφίμων περισσότερο από ό,τι ο πόλεμος», προειδοποιούσε στις αρχές Αυγούστου το oικονομικό περιοδικό Fortune.
«Το κλίμα καταρρέει, τα κόστη ανεβαίνουν: Καλωσήλθατε στην εποχή του ”κλιματοπληθωρισμού”», μας προετοιμάζει νέα ανάλυση (11/8) στο εκλαϊκευτικό επιστημονικό περιοδικό The Conversation.
«Ο κλιματοπληθωρισμός έρχεται: Ο πρώιμος καύσωνας θέτει την Ευρώπη σε επιφυλακή, καθώς οι κίνδυνοι εκτείνονται πέρα από τις καθημερινές διαταραχές και επηρεάζουν τη μακροοικονομία», προέβλεπε εύστοχα από τον Ιούνιο η πλατφόρμα economy.ac, του διεθνούς οργανισμού Gordon Institute of Artificial Intelligence (GIAI).
Ο κλιματοπληθωρισμός, όπως αποδίδεται στα ελληνικά το climateflation, δεν είναι πρωτοεμφανιζόμενος όρος. Όμως το τελευταίο τρίμηνο επανέρχεται ακόμα πιο δυναμικά στην ειδησεογραφία, μετά τα κύματα καύσωνα, τις πυρκαγιές και την ξηρασία που πλήττουν την Ευρώπη.
Χάρη στην πληθωριστική κρίση εξοικειωθήκαμε με όρους όπως το shrinkflation (αύξηση τιμών μέσω μείωσης συσκευασιών), το greedflation (ο πληθωρισμός της απληστίας) και προσφάτως το stagflation (στασιμοπληθωρισμός).
Ο τελευταίος όρος, που ανασύρθηκε από το χρονοντούλαπο της δίδυμης πετρελαϊκής κρίσης των ‘70s, είναι ο νέος «μπαμπούλας», που απειλεί και την ελληνική οικονομία. Το ενεργειακό σοκ λόγω του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ και της επακόλουθης κρίσης των Στενών του, επανέφερε τους φόβους για έναν συνδυασμό υψηλού πληθωρισμού, υψηλής ανεργίας και οικονομικής στασιμότητας ή ύφεσης.
Καθώς ο ενεργειακός εφοδιασμός της Ευρώπης αποκαθίσταται, έστω μετ’εμποδίων, με απρόοπτα και αναταράξεις, τα φώτα της δημοσιότητας συγκεντρώνονται πλέον στον κίνδυνο του κλιματοπληθωρισμού. H Γερμανίδα οικονομολόγος Ίζαμπελ Σνάμπελ, το «γεράκι της Ευρωπαϊκής Τράπεζας», είχε επιστήσει την προσοχή στον κλιματοπληθωρισμό από το 2022, με την ενεργειακή κρίση λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.
Περιέγραφε το φαινόμενο ως «ένα πρώτο σοκ στην οικονομία, που συνδέεται με το κόστος της κλιματικής αλλαγής». Ανέφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την εκτίναξη στις τιμές βασικών αγροτικών προϊόντων, μετά από τα κύματα ακραίας ξηρασίας που έπληξαν μεγάλες περιοχές του πλανήτη, προκαλώντας ζημιές στις καλλιέργειες και δραματική μείωση της παραγωγής.
Η Σνάμπελ επίσης προειδοποίησε για ένα δεύτερο πληθωριστικό σοκ, το fossilflation. Θα μπορούσε να αποδοθεί μάλλον άτεχνα ως «ορυκτοπληθωρισμός», καθώς αναφέρεται στις τιμές των ορυκτών καυσίμων (fossils). To τρίτο είδος πληθωριστικού σοκ, σύμφωνα με το στέλεχος της ΕΚΤ είναι το greenlflation ή «πρασινοπληθωρισμός», που αναφέρεται στο αναπόφευκτο κόστος της προσαρμογής στην κλιματική αλλάγη.
Πώς ο κλιματοπληθωρισμός αυξάνει τις τιμές των τροφίμων
Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα και οι φυσικές καταστροφές του φετινού καλοκαιριού, εκτός από τις άμεσες συνέπειες, ενισχύουν τις ευρύτερες πληθωριστικές πιέσεις και τους μακροοικονομικούς κινδύνους.
Μια πρώτη, βάσιμη ανησυχία είναι οι επικείμενες αυξήσεις τιμών στα αγροδιατροφικά προϊόντα, λόγω μειωμένης παραγωγής, που θα μεταφερθούν στα ράφια σταδιακά, πιθανόν στο τέλος του 2026 – αρχές 2027. Η Deutche Bank εκτιμά ότι το σοκ εφοδιασμού ενέργειας και πρώτων υλών, που κορυφώθηκε την άνοιξη, θα οδηγήσει σε αύξηση των τιμών τροφίμων κατά 0,8% στην Ευρωζώνη. Σε αυτό το σοκ προστίθενται οι επιπτώσεις του καλοκαιρινού καύσωνα.
Η Oxford Economics προβλέπει αύξηση του πληθωρισμού τροφίμων στην Ευρωζώνη στο 3% το 2027 (από 1,5% το 2026). Το Forbes μεταφράζει την αύξηση σε απόλυτους αριθμούς: για ένα νοικοκυριό που ξοδεύει 400 ευρώ το μήνα για τρόφιμα, ο πληθωρισμός 3% μεταφράζεται σε επιπλέον ετήσιο κόστος 144 ευρώ. Αν οι ανατιμήσεις παραμείνουν στο 1,5% η ετήσια επιβάρυνση είναι περίπου 72 ευρώ. «Ένα κόστος διαχειρίσιμο για πολλούς, αλλά οδυνηρό για τις οικογένειες χαμηλού εισοδήματος», σχολιάζει.
Σε δυσμενέστερο σενάριο, αν προστεθεί κι άλλο κλιματικό ή γεωπολιτικό σοκ, ο πληθωρισμός τροφίμων θα μπορούσε να πλησιάσει τα επίπεδα του 2022-2023, όταν είχε φτάσει το 15,5% τον Μάρτιο του 2023. Για τα φτωχά νοικοκυριά, που δαπανούν το 1/3 του διαθέσιμου εισοδήματος για τρόφιμα, ακόμα και μια μικρή ποσοστιαία αύξηση επιβαρύνει δυσανάλογα τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Όταν οι ανατιμήσεις αγγίζουν διψήφια ποσοστά και συνδυάζονται με το υψηλό κόστος στέγασης, δεν μιλάμε πια για επιβάρυνση, αλλά για κρίση αξιοπρεπούς διαβίωσης.
Κλιματοπληθωρισμός και ενέργεια
Ένα εξίσου σοβαρό αν και συχνά υποτιμημένο θέμα είναι οι συνέπειες του καύσωνα στην ενέργεια. Σύμφωνα με την ανάλυση του The economy, η έντονη ηλιακή ακτινοβολία κατά τη διάρκεια της ημέρας συμπίπτει με την αιχμή της παραγωγής ηλιακής ενέργειας. Τότε οι χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας συχνά πέφτουν στο μηδέν ή γίνονται αρνητικές. «Αν και αυτό μπορεί να φαίνεται ως ένδειξη χαμηλότερου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, στην πραγματικότητα αντανακλά τις βαθιά ριζωμένες ανισορροπίες στις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας» εξηγεί ο αναλυτής.
«Η παραγωγή ηλιακής ενέργειας συγκεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό κατά τις μεσημεριανές ώρες, ενώ η ζήτηση για ψύξη, που οφείλεται στην ακραία ζέστη, συχνά εκτείνεται μέχρι αργά το απόγευμα και το βράδυ (…) Αυτή η δυναμική συμβάλλει στη σημαντική ενδοημερήσια μεταβλητότητα των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι απότομες πτώσεις στις χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας δημιουργούν επίσης προκλήσεις για τους φορείς ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Όταν οι φορείς εκμετάλλευσης φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων παράγουν επανειλημμένα μεγάλους όγκους ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς να εξασφαλίζουν επαρκείς αποδόσεις, τα κίνητρα για νέες επενδύσεις εξασθενούν, αυξάνοντας ενδεχομένως την εξάρτηση από επιδοτήσεις και μηχανισμούς μακροπρόθεσμης πολιτικής στήριξης».
Διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος έχει προειδοποιήσει ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει τόσο τη συχνότητα όσο και την ένταση των καυσώνων, των πλημμυρών και των ξηρασιών σε ολόκληρη την Ευρώπη, ασκώντας αυξανόμενη πίεση στις υδάτινες πηγές, τη γεωργία, τα οικοσυστήματα και τις υποδομές.
Οι καύσωνες δημιουργούν επίσης εμπόδια στις μεταφορές λόγω παραμόρφωσης των σιδηροδρομικών γραμμών, υπερθέρμανσης των ηλεκτρικών υποδομών και αυξημένης πίεσης στα συστήματα ψύξης των οχημάτων.
Οι καθυστερήσεις στις μεταφορές που προκύπτουν μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τα πρότυπα μετακίνησης, τα δίκτυα εφοδιαστικής και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πτώση της στάθμης των υδάτων στους μεγάλους ποταμούς της Ευρώπης, που παραλύει τις πλωτές μεταφορές εμπορευμάτων και απειλεί τη βιομηχανία.
Κλιματοπληθωρισμός και μακροοικονομικές πιέσεις
Μελέτη του κλιματολόγου Μαξιμίλιαν Κοτς στο Κέντρο Υπερυπολογιστών της Βαρκελώνης, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Ινστιτούτο Έρευνας για τις Κλιματικές Επιπτώσεις του Πότσνταμ, ανέλυσε στοιχεία τιμών καταναλωτή σε 121 χώρες.
Το βασικό εύρημα είναι ότι η επίδραση ενός ακραίου καιρικού επεισοδίου στον πληθωρισμό τροφίμων δεν εξαντλείται άμεσα αλλά παραμένει ενεργή για τουλάχιστον δώδεκα μήνες. Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι η επίδραση αυτή θα μπορούσε να προσθέσει έως και 3,2 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως στον παγκόσμιο πληθωρισμό τροφίμων και έως 1,18 μονάδες στον συνολικό πληθωρισμό τιμών καταναλωτή έως το 2035.
Πηγή: in.gr
