Με γερασμένο στόλο βρίσκεται η ελληνική ακτοπλοΐα, καθώς μόνο το 20% είναι κάτω από 20 ετών, ενώ η διάμεσος ηλικία των πλοίων ανέρχεται στα 28 έτη και σημαντικό μέρος θα πρέπει είτε να αντικατασταθεί είτε να υποστεί εκτεταμένες μετασκευές, σύμφωνα με την 25η ετήσια μελέτη της XRTC με πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο τον Γιώργο Ξηραδάκη.
Η «γερασμένη» ακτοπλοΐα
Ειδικότερα, σύμφωνα με την μελέτη ο τελευταίος κύκλος ανανέωσης του ελληνικού ακτοπλοϊκού στόλου ολοκληρώθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 2000. Έκτοτε, όταν παρουσιάστηκαν ανάγκες αντικατάστασης των πλοίων με σκοπό την εξυπηρέτηση των γραμμών λειτουργίας τους δεν προχώρησαν στην κατασκευή νέων πλοίων αλλά εμφανίστηκαν να αντικαθιστούν ή να προσθέτουν στο στόλο τους πλοία μεταχειρισμένα, μεγάλης ηλικίας κατά περίπτωση,« ως αποτέλεσμα της αδυναμίας νέων επενδύσεων λόγω της οικονομικής κρίσης και της έλλειψης χρηματοδότησης».
Όσον αφορά τις ηλικίες ανάλογα με τα μεγέθη των πλοίων άνω των 20 ετών είναι:
• το 75% των πλοίων με μήκος μέχρι 95 μέτρα
• το 81% των πλοίων με μήκος 96-149 μέτρα
• το 90% των πλοίων με μήκος άνω των 150 μέτρων
Συγκεκριμένες προδιαγραφές
«Με την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα μεταχειρισμένα πλοία που να πληρούν τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς, η μόνη λύση είναι η κατασκευή νέων πλοίων. Τα προβλήματα που τίθενται είναι ποικίλα, με τα σημαντικότερα να είναι το είδος καυσίμου που θα χρησιμοποιούν τα νέα αυτά πλοία και πώς θα χρηματοδοτηθούν», αναφέρεται σχετικά.
Και προστίθεται πως τα επιβατηγά-οχηματαγωγά πλοία που δύνανται να δραστηριοποιηθούν στις λιμενικές υποδομές των ελληνικών νησιών πρέπει να είναι συγκεκριμένων προδιαγραφών σε μέγεθος και χωρητικότητα, αλλά και σε ελκτικές δυνατότητες, προσαρμοσμένα στις ανάγκες των ελληνικών λιμένων.
Το καλοκαίρι του 2025, 164 ακτοπλοϊκά πλοία εξυπηρέτησαν καθημερινά 115 νησιά της χώρας, είτε συνδέοντάς τα με την ενδοχώρα είτε πραγματοποιώντας συνδέσεις μεταξύ τους.
Η πράσινη μετάβαση
Εν τω μεταξύ, σύμφωνα με τη μελέτη, το συνολικό χρηματοδοτικό κενό για την πράσινη μετάβαση της ακτοπλοΐας υπερβαίνει τα 5 δισ. ευρώ σε βάθος 25 ετών, με περίπου 3 δισ. ευρώ να αφορούν επενδυτικές δαπάνες (CAPEX) και πάνω από 2 δισ. ευρώ πρόσθετο λειτουργικό κόστος (OPEX).
Το εύρος των αναγκών συνδέεται με 326 πλοία επιβατηγού ναυτιλίας (σύνολο επιβατηγού ναυτιλίας, έναντι 164 δρομολογημένων ακτοπλοϊκών πλοίων της παρούσας ανάλυσης) και περισσότερες από 185.000 ετήσιες συνδέσεις, γεγονός που καθιστά αναπόφευκτη μια σταδιακή, πολυεπίπεδη επενδυτική στρατηγική.
Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού
Σύμφωνα με τη μελέτη, η Ελλάδα μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Εκσυγχρονισμού αναμένεται να αντλήσει περίπου 1,5 δισ. ευρώ έως το 2030, με βάση μια μέση τιμή άνθρακα 75 ευρώ/τόνο.
Η πρώτη συγκεκριμένη εγκεκριμένη δέσμευση ήρθε τον Μάρτιο 2025, όταν η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ενέκρινε τις πρώτες τέσσερις ελληνικές επενδύσεις ύψους 208 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα με το ευρωπαϊκό εργαλείο, η κυβέρνηση εξήγγειλε Εθνικό Ταμείο Εκσυγχρονισμού ύψους 300 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτούμενο από τα έσοδα EU ETS που καταβάλλουν οι ναυτιλιακές εταιρίες στο Ελληνικό δημόσιο. Η επίσημη εξαγγελία αναφέρει προγραμματισμένες επενδύσεις άνω του 1 δισ. ευρώ για πράσινο εκσυγχρονισμό στόλου, νέες ναυπηγήσεις, ενεργειακές αναβαθμίσεις και μεγάλες μετασκευές. Μέσω μόχλευσης ιδιωτικών και τραπεζικών κεφαλαίων, εκτιμάται ότι μπορούν να κινητοποιηθούν επενδύσεις άνω των 3 δισ. ευρώ συνολικά.
