Σε μια διεθνή συγκυρία που χαρακτηρίζεται από τη νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή με την επανάληψη των αμερικανικών βομβαρδισμών στο νότιο Ιράν, η δράση του ρωσικού drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας απειλεί να φέρει στα άκρα τις σχέσεις του Βερολίνου – άρα και ολόκληρης της Ευρώπης – με τη Μόσχα. Η ραγδαία φθινοπωρινή επιδείνωση στα δύο μείζονα πολεμικά μέτωπα του πλανήτη κυριαρχεί στην άτυπη συνάντηση των Ευρωπαίων υπουργών Εξωτερικών και Άμυνας στις 2 και 3 Σεπτεμβρίου στο Ουίκλοου της Ιρλανδίας.
Στο ευρωπαϊκό αυτό «ΚΥΣΕΑ», που διοργανώνει κάθε εξάμηνο η χώρα που ασκεί εκ περιτροπής την προεδρία στην ΕΕ, αναδεικνύεται εν προκειμένω το ευρωπαϊκό αδιέξοδο σε ό,τι αφορά την χρηματοδότηση του Κιέβου, που πλήττεται και από την εντατικοποίηση των ρωσικών επιθέσεων αλλά και από την εσωτερική αμφισβήτηση προς την κυβέρνηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι και προς τον ίδιο τον ουκρανό πρόεδρο προσωπικά.
Η αμφισβήτηση αυτή και οι κατηγορίες για εκτεταμένη διαφθορά που διατυπώνουν πρώην στελέχη της ουκρανικής κυβέρνησης και πρώην στενοί συνεργάτες του Ζελένσκι, φαίνεται να παγώνουν την προθυμία των Ευρωπαίων να βοηθήσουν με δάνεια και εξοπλισμό το Κίεβο, και επίσης να ξεπαγώσουν τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που έχουν δεσμευθεί στην Ευρώπη, ώστε να χρηματοδοτηθεί μ’ αυτά η αμυνόμενη Ουκρανία.
Τελειώνουν τα λεφτά για την Ουκρανία
Το ξεπάγωμα των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων μοιραία επανήλθε στην επικαιρότητα μετά τις δραματικές εξελίξεις της Λειψίας, δεδομένου ότι οι ευρωπαϊκοί πόροι για την στήριξη της άμυνας του Κιέβου που έχουν εγκριθεί για το 2026 και το 2027 φαίνονται ήδη ανεπαρκείς.
«Οι ρωσικές επιθέσεις γίνονται ολοένα και πιο σκληρές και καταστροφικές. Η Ρωσία θέλει να μας αποτρέψει από το να βοηθήσουμε την Ουκρανία, αλλά δεν θα τα καταφέρει», δήλωσε η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, Κάγια Κάλλας. Η Εσθονή «υπουργός Εξωτερικών» της ΕΕ με την ιρλανδή υπουργό Εξωτερικών και Εμπορίου, Έλεν Μακεντί, ήταν οι οικοδέσποινες της συνάντησης, που είναι γνωστή και ως Gymnich, από το γερμανικό κάστρο στο οποίο πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1974.
Παρεμπιπτόντως, η εξαμηνιαία συνάντηση δίνει την ευκαιρία στους αρμόδιους για θέματα εξωτερικών σχέσεων και άμυνας υπουργούς της ΕΕ να ανταλλάξουν απόψεις για τις τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις και το ρόλο της Ευρώπης στη διεθνή σκηνή. Οι υπουργοί δεν συνοδεύονται από τους βοηθούς τους, γεγονός που «διευκολύνει τις άτυπες και ειλικρινείς ανταλλαγές απόψεων», από τη μια πλευρά, αλλά χαλαρώνει το δεσμευτικό χαρακτήρα της συνάντησης και επίσης περιορίζει την ενημέρωση για όσα συζητούνται.
Υπάρχουν και καλά νέα
«Τα πρώτα καλά νέα για το Κίεβο: Η άτυπη συνάντηση φαίνεται να καταλήγει σε συναίνεση για την ανακατεύθυνση των 6,6 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ειρήνης στην Ουκρανία. Αυτό το εκτός προϋπολογισμού χρηματοδοτικό μέσο της ΕΕ προορίζεται για την παροχή στρατιωτικής βοήθειας σε χώρες-εταίρους και μέχρι τώρα είχε μπλοκαριστεί από βέτο της Ουγγαρίας του Βίκτορ Όρμπαν», μεταδίδει από τις Βρυξέλλες ο Νικολά Ρολίν της «Les Echos».
Επιπλέον, η πλειονότητα των κρατών-μελών φαίνεται πρόθυμη να αποδεσμεύσει άμεσα μέρος των κεφαλαίων που προορίζονται για την υποστήριξη της Ουκρανίας το επόμενο έτος. Μιλάμε βέβαια για δάνειο που ενέκρινε η Ευρώπη για το Κίεβο και ανέρχεται σε 90 δισ. ευρώ σε διάστημα δύο ετών. Απ’ αυτά όμως τα 45 δισεκατομμύρια ευρώ έχουν ήδη εκταμιευθεί, προτού εκπνεύσει η φετινή χρονιά.
Ανησυχία για το μέλλον
«Ζητάμε από τα κράτη-μέλη να καταβάλουν τις συνεισφορές τους το συντομότερο δυνατό, επειδή η Ουκρανία χρειάζεται αυτά τα κεφάλαια τώρα», τόνισε η Κάγια Κάλλας. Ωραίες οι προκαταβολές, αλλά «μήπως αυτό κινδυνεύει να στερέψει την ευρωπαϊκή υποστήριξη το επόμενο έτος ή να χρειαστεί να βρεθούν νέες λύσεις;», αναρωτιέται ο ανταποκριτής της γαλλικής εφημερίδας. «Η Επιτροπή προς το παρόν απορρίπτει την ιδέα να αυξήσει τη χρηματοδότηση», προσθέτει ο Ρολίν.
Ευρωπαίος αξιωματούχος που ζήτησε να μην κατονομαστεί παραδέχθηκε την Τρίτη στο Γάλλο ανταποκριτή ότι «όταν εγκρίθηκε αυτή η βοήθεια, εκτιμήθηκε ότι θα κάλυπτε τα δύο τρίτα των αναγκών της Ουκρανίας, αλλά αυτό ήταν ήδη ένα πολύ φιλόδοξο σχέδιο».
Ουκρανία: 45 δισ. ευρώ συν όπλα
Ο αξιωματούχος πρόσθεσε ότι η ιδέα είναι να προσεγγίσουν οι «27» τους εταίρους της Ευρώπης, ξεκινώντας από τον Καναδά, τη Βρετανία, την Ελβετία, την Ισλανδία και τη Νορβηγία, εκπρόσωποι των οποίων συμμετείχαν στη συνάντηση της Ιρλανδίας, για να τους ζητήσουν να συνεισφέρουν μέρος της επιπλέον χρηματικής βοήθειας προς την Ουκρανία που κρίνεται απαραίτητη. Σύμφωνα με το Νικολά Ρολίν μιλάμε για επιπλέον 45 δισ. ευρώ που κρίνονται απαραίτητα.
Όσον αφορά τον εξοπλισμό, οι συζητήσεις δύσκολα θα καρποφορήσουν, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της «Les Echos». «Η Ουκρανία χρειάζεται επειγόντως πυραύλους αναχαίτισης, αλλά τα παγκόσμια αποθέματα βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο τους. Έχουν γίνει επαφές με ορισμένα κράτη-μέλη που τα διαθέτουν, όπως η Ισπανία και η Ελλάδα, αλλά δεν έχει ακόμη ληφθεί καμία απόφαση», σημειώνει η εφημερίδα.
Το ξεπάγωμα των ρωσικών κεφαλαίων
Σε κάθε περίπτωση, διαπιστώνει κανείς ότι υπάρχουν διαβαθμίσεις προθυμίας σε όσους συμμετέχουν στη «Συμμαχία των προθύμων». Φαίνεται αυτό και από την αντιμετώπιση του προβλήματος της αποδέσμευσης των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, που έχει επανέλθει τις τελευταίες ημέρες.
Πριν από τη συνάντηση αυτής της εβδομάδας, τέσσερις χώρες (Ισπανία, Ολλανδία, Πολωνία και Σουηδία) απέστειλαν επιστολή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητώντας να επανεξετάσει τη δυνατότητα ξεπαγώματος των ρωσικών κεφαλαίων που βρίσκονται δεσμευμένα στις ευρωπαϊκές τράπεζες. Μιλάμε για ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό, περίπου 210 δισ. ευρώ, τα περισσότερα εκ των οποίων διακρατούνται στο διεθνές ίδρυμα Euroclear που εδρεύει στις Βρυξέλλες και λειτουργεί ως κεντρικό αποθετήριο τίτλων.
Ευρισκόμενος πέρυσι αντιμέτωπος με τις σημαντικές χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας, ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ζήτησε την «κινητοποίηση» αυτών των κεφαλαίων – η Γερμανία ως μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ σηκώνει και το περισσότερο βάρος της συλλογικής βοήθειας προς το Κίεβο.
Η κυβέρνηση του Βελγίου όμως, που είναι υπεύθυνη για τις κινήσεις στο Euroclear, διστάζει να αποδεσμεύσει τα ρωσικά κεφάλαια φοβούμενη τους νομικούς κινδύνους που θα αναλάβει – ήδη η Μόσχα διαμαρτύρεται για κλοπή των περιουσιακών της στοιχείων από την Ευρώπη. Έτσι η ΕΕ πέρυσι επέλεξε τελικά το δανεισμό του Κιέβου με 90 δισ. ευρώ που θα εκταμιεύονταν σε ορίζοντα διετίας.
Επιφυλακτική η Κομισιόν
«Εκτός από την κοινή επιστολή Ισπανίας, Ολλανδίας, Πολωνίας και Σουηδίας για το ξεπάγωμα των ρωσικών κεφαλαίων, άλλες προτάσεις για επιπλέον χρηματοδότηση του Κιέβου δεν υπάρχουν σήμερα στο τραπέζι», δήλωσε στη «Les Echos» ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Τεχνικές λύσεις για το ξεπάγωμα των κεφαλαίων ίσως να είναι πιθανές, αλλά προς το παρόν δεν έχουν πείσει τις βελγικές αρχές. Η Επιτροπή, επομένως, προχωρά με πολύ προσοχή», σημειώνει ο ανταποκριτής της εφημερίδας.
Εν τω μεταξύ, η Ευρώπη απαντά με νέες κυρώσεις στη ρωσική επιθετικότητα. «Μελετά να προσθέσει ακόμη 1.600 ιδιώτες και νομικά πρόσωπα σε μια λίστα που περιλαμβάνει σήμερα 3.000 άτομα και οντότητες. Επιπλέον, ως απάντηση στην απόπειρα επίθεσης στο αεροδρόμιο της Λειψίας, η γερμανική κυβέρνηση σχεδιάζει ήδη τις δικές της κυρώσεις, μεταξύ αυτών το κλείσιμο του ρωσικού προξενείου στη Βόννη και αυστηρότερους ελέγχους στον «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας στη Βαλτική.
