Στις 23 Σεπτεμβρίου 1932, με βασιλικό διάταγμα, το διπλό βασίλειο της Χετζάζ και του Νατζντ, μαζί με τις εξαρτημένες περιοχές του, ενοποιήθηκε υπό την ονομασία Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας.
Η Σαουδική Αραβία είναι ένα άνυδρο και αραιοκατοικημένο βασίλειο της Μέσης Ανατολής, το οποίο κατά τον 20ό αιώνα αναδείχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες πετρελαιοπαραγωγούς χώρες του κόσμου όσον αφορά τον όγκο παραγωγής.
Κυβερνάται από την οικογένεια Σαούντ, η οποία τον 18ο αιώνα συνήψε συμμαχία με το αυστηρό και συντηρητικό ισλαμικό κίνημα των Ουαχαμπιτών.
Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο δυναμικός διάδοχος του θρόνου, ασκεί την πραγματική εξουσία, ενεργώντας εκ μέρους του ηλικιωμένου πατέρα του, του βασιλιά Σαλμάν.
Στα δυτικά υψίπεδα της χώρας, κατά μήκος της Ερυθράς Θάλασσας, εκτείνεται η Χετζάζ, η οποία αποτελεί την κοιτίδα του Ισλάμ και την έδρα των ιερότερων πόλεων της θρησκείας αυτής, της Μέκκας και της Μεδίνας. Στο γεωγραφικό κέντρο της χώρας βρίσκεται μια περιοχή γνωστή ως Νατζντ («Υψίπεδο»), μια αχανής, άνυδρη ζώνη που μέχρι πρόσφατα κατοικούνταν από νομαδικές φυλές.
Στα ανατολικά, κατά μήκος του Περσικού Κόλπου, εντοπίζονται τα πλούσια κοιτάσματα πετρελαίου της χώρας, τα οποία, από τη δεκαετία του 1960, έχουν καταστήσει τη Σαουδική Αραβία συνώνυμο του πετρελαϊκού πλούτου. Αυτά τα τρία στοιχεία —η θρησκεία, η φυλετική οργάνωση και ο αμύθητος πλούτος— καθόρισαν τη μετέπειτα πορεία της χώρας.
Τροφοδοτούμενη από τα τεράστια έσοδα των εξαγωγών πετρελαίου, η οικονομία γνώρισε ραγδαία ανάπτυξη κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του 1970 και του 1980. Σε αντίθεση με τις περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες, η Σαουδική Αραβία διέθετε άφθονα κεφάλαια, με αποτέλεσμα να υλοποιηθούν τεράστια αναπτυξιακά έργα που μετέτρεψαν τη χώρα —η οποία ήταν κάποτε υπανάπτυκτη— σε ένα σύγχρονο κράτος.
Περίπου 160–165 δισ. βαρέλια από το 1938 έχει αντλήσει η Σαουδική Αραβία
Το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας ιδρύθηκε το 1932, αλλά η εμπορική παραγωγή πετρελαίου άρχισε το 1938, με τη γεώτρηση Dammam No. 7.
Τα στοιχεία του OPEC δείχνουν ότι μέχρι το τέλος του 1972 η χώρα είχε παράγει περίπου 17,2 δισ. βαρέλια.
Από το 1973 και μετά, χρησιμοποιώντας τις ετήσιες παραγωγές και προσθέτοντας τις ποσότητες έως το 2025, προκύπτει συνολική παραγωγή της τάξης των 161 δισ. βαρελιών μέχρι το τέλος του 2025.
Με την παραγωγή του 2026 μέχρι σήμερα, η εκτίμηση ανεβαίνει περίπου στα 164 δισ. βαρέλια αργού.
Για να αντιληφθούμε το μέγεθος: τα σημερινά αποδεδειγμένα αποθέματα της Σαουδικής Αραβίας είναι περίπου 267 δισ. βαρέλια. Δηλαδή, σε σχεδόν 90 χρόνια έχει αντλήσει ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 60% των σημερινών αποθεμάτων της — χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα αποθέματα του 1938 ήταν ίδια με τα σημερινά.
Ο πλούτος που δημιουργήθηκε
Ακαθάριστη αξία του πετρελαίου
Αν πάρουμε τα περίπου 164 δισ. βαρέλια και εφαρμόσουμε τις πραγματικές ιστορικές τιμές πετρελαίου ανά περίοδο, η συνολική ονομαστική αξία του αργού που παρήχθη βρίσκεται χονδρικά στην περιοχή των 7–9 τρισ. δολαρίων.
Αυτό είναι μια εκτίμηση της αξίας της παραγωγής, όχι των χρημάτων που εισέπραξε το σαουδαραβικό κράτος. Για παράδειγμα, η τιμή του σαουδαραβικού αργού ήταν μόλις περίπου $5,37/βαρέλι το 1970, ενώ έφτασε τα $100+ σε αρκετά χρόνια της δεκαετίας του 2010.
Πετρελαϊκή πρόσοδος
Η World Bank ορίζει το oil rent ως την αξία της παραγωγής πετρελαίου μείον το κόστος παραγωγής, μέγεθος πολύ πιο κοντά στην έννοια του οικονομικού πλούτου που δημιουργεί το πετρέλαιο και όχι απλώς στον τζίρο από τις πωλήσεις.
Το μέγεθος υπήρξε τεράστιο. Το 1979, για παράδειγμα, οι πετρελαϊκές πρόσοδοι αντιστοιχούσαν στο 87,4% του ΑΕΠ της Σαουδικής Αραβίας, ενώ το 1980 στο 71,4%. Ακόμη και το 2005 αντιστοιχούσαν σε περισσότερο από το 50% του ΑΕΠ.
Ενδεικτικά, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι μόνο τα κρατικά πετρελαϊκά έσοδα ανήλθαν σε περίπου 758 δισ. ριάλ το 2024, δηλαδή περίπου $202 δισ., ενώ το 2023 ήταν περίπου $755 δισ. ριάλ. Το ΔΝΤ υπολογίζει τα κρατικά πετρελαϊκά έσοδα στα 706 δισ. ριάλ για το 2026.
Από τα 8 τρισ. δολάρια πετρελαϊκών εσόδων ένα μεγάλο μέρος μετατράπηκε σε δημόσιες δαπάνες, υποδομές, μισθούς, επιδοτήσεις, επενδύσεις και κρατικά περιουσιακά στοιχεία. Παράλληλα, σημαντικό μέρος της αξίας παρέμεινε στην Aramco και στο ευρύτερο κρατικό σύστημα.
Με βάση τις διαθέσιμες ιστορικές σειρές του ΔΝΤ, της SAMA/OPEC και του υπουργείου Οικονομικών της Σαουδικής Αραβίας, υπολογίζω ότι το σαουδαραβικό κράτος έχει εισπράξει από το πετρέλαιο περίπου 5,27 τρισ. δολάρια σε ονομαστικούς όρους από την έναρξη της εμπορικής παραγωγής το 1938 έως το τέλος του 2026.
Δεν πρόκειται για σημερινά δολάρια προσαρμοσμένα στον πληθωρισμό. Αν κάναμε αναγωγή σε σημερινή αγοραστική δύναμη, το ποσό θα ήταν αισθητά μεγαλύτερο.
Για τις πρώτες δεκαετίες υπάρχουν ιστορικές σειρές του ΔΝΤ που καταγράφουν τα έσοδα του κράτους από την Aramco και άλλες πετρελαϊκές εταιρείες. Για παράδειγμα, τα έσοδα ήταν μόλις $52,5 εκατ. το 1948 και έφτασαν τα $2,78 δισ. το 1972. Το πετρελαϊκό boom της δεκαετίας του 1970 άλλαξε εντελώς την κλίμακα: τα ετήσια έσοδα εκτοξεύθηκαν από $4,34 δισ. το 1973 σε $22,6 δισ. το 1974 και πάνω από $100 δισ. το 1980.
Στις δεκαετίες του 1980 και του 1990 τα έσοδα υποχώρησαν σημαντικά μετά την έκρηξη των τιμών της δεκαετίας του 1970. Στη συνέχεια, όμως, η άνοδος των τιμών και της παραγωγής δημιούργησε ένα δεύτερο τεράστιο κύμα. Μόνο την περίοδο 2000–2012, τα καταγεγραμμένα κρατικά πετρελαϊκά έσοδα ξεπέρασαν τα $5,7 τρισ. ριάλ, δηλαδή περίπου $1,5 τρισ. με την ισοτιμία του νομίσματος.
Από το 2014 και μετά έχουμε πολύ καλύτερα συγκρίσιμα δημοσιονομικά στοιχεία. Το ΔΝΤ καταγράφει, για παράδειγμα, πετρελαϊκά έσοδα 913 δισ. ριάλ το 2014, 446 δισ. το 2015, 309 δισ. το 2016, 611 δισ. το 2018 και 594 δισ. το 2019. Το 2022 σημειώθηκε νέα εκτόξευση στα 857 δισ. ριάλ.
Για τα πιο πρόσφατα χρόνια, βάση των στοιχείων του υπουργείου Οικονομικών του Ριάντ και του ΔΝΤ, τα πετρελαϊκά έσοδα ήταν περίπου 757 δισ. ριάλ το 2024, ενώ το 2025 η εκτίμηση διαμορφώθηκε στα 607 δισ. ριάλ. Για το 2026 το ΔΝΤ προβλέπει περίπου 706 δισ. ριάλ, δηλαδή περίπου $188 δισ. με την ισοτιμία των 3,75 ριάλ ανά δολάριο.
Ποια η σχέση των συνολικών εσόδων διαχρονικά με τον σημερινό πλούτο
Το σημερινό ονομαστικό ΑΕΠ της Σαουδικής Αραβίας είναι περίπου $1,27 τρισ. για το 2025, ενώ το ΔΝΤ προβλέπει περίπου $1,40 τρισ. για το 2026.
Άρα τα περίπου $5,27 τρισ. σωρευτικών κρατικών πετρελαϊκών εσόδων αντιστοιχούν σε:
4,1 φορές το σημερινό ετήσιο ΑΕΠ της Σαουδικής Αραβίας.
3,8 φορές το προβλεπόμενο ΑΕΠ του 2026.
Περίπου $150.000 για κάθε κάτοικο, αν διαιρέσουμε χονδρικά το ποσό με πληθυσμό περίπου 35 εκατ.
