Ναυτιλία: Πάνω από 16.000 πλοία αναζητούν διαλυτήρια ασφαλή για την ανθρώπινη ζωή και το περιβάλλον

Περισσότερα από 16.000 πλοία αναμένεται να φθάσουν στο τέλος της επιχειρησιακής τους ζωής μέσα στην επόμενη δεκαετία, δημιουργώντας μια πρωτοφανή ανάγκη για επαρκή δυναμικότητα ανακύκλωσης με όρους που θα προστατεύουν τόσο το περιβάλλον όσο και την ανθρώπινη ζωή.

Υπό αυτό το πρίσμα, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προστεθούν δύο ινδικές εγκαταστάσεις ανακύκλωσης πλοίων στον επικαιροποιημένο Ευρωπαϊκό Κατάλογο Εγκαταστάσεων Ανακύκλωσης Πλοίων θεωρείται ένα σημαντικό βήμα, το οποίο χαιρετίζουν από κοινού οι μεγαλύτερες διεθνείς ναυτιλιακές οργανώσεις.

Η BIMCO, οι European Shipowners | ECSA, το International Chamber of Shipping (ICS), η INTERCARGO, η INTERTANKO και το World Shipping Council (WSC) καλούν μάλιστα τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να προχωρήσουν χωρίς καθυστέρηση στην έγκριση του επικαιροποιημένου καταλόγου.

Με τον Κανονισμό της ΕΕ για την Ανακύκλωση Πλοίων και τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό κατάλογο, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν η απόσυρση των πλοίων να πραγματοποιείται σε εγκαταστάσεις που ανταποκρίνονται σε αυστηρές απαιτήσεις για την ασφάλεια των εργαζομένων, τη διαχείριση επικίνδυνων υλικών και την προστασία του περιβάλλοντος.

Κατά κανόνα, τα πλοία άνω των 500 GT που φέρουν σημαία κράτους-μέλους της ΕΕ, όταν οδηγούνται προς ανακύκλωση, μπορούν να διαλυθούν μόνο σε εγκαταστάσεις που περιλαμβάνονται στον εγκεκριμένο ευρωπαϊκό κατάλογο.

Το πρόβλημα της περιορισμένης δυναμικότητας

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η διαθέσιμη δυναμικότητα των εγκεκριμένων εγκαταστάσεων παραμένει περιορισμένη σε σχέση με το μέγεθος του παγκόσμιου στόλου και τον αριθμό των πλοίων που αναμένεται να αποσυρθούν τα επόμενα χρόνια.

Η πραγματικότητα της διεθνούς αγοράς είναι εντελώς διαφορετική: περισσότερο από το 95% της παγκόσμιας ανακύκλωσης πλοίων πραγματοποιείται σε τέσσερις χώρες – Μπανγκλαντές, Ινδία, Πακιστάν και Τουρκία –, οι οποίες αποτελούν και συμβαλλόμενα μέρη στη Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO).

Παράλληλα, ο ευρωπαϊκός κανονισμός συνδέεται πρωτίστως με τη σημαία του πλοίου και όχι με την εθνικότητα του πλοιοκτήτη. Έτσι, πλοία που φέρουν σημαία τρίτων χωρών δεν δεσμεύονται με τον ίδιο τρόπο από την υποχρέωση χρήσης εγκαταστάσεων του ευρωπαϊκού καταλόγου. Στην αγορά έχει επίσης παρατηρηθεί η πρακτική πώλησης πλοίων πριν από την τελική ανακύκλωσή τους σε εταιρείες ή φορείς εκτός ΕΕ.

Ακριβώς για τον λόγο αυτό, η αποτελεσματικότητα του ευρωπαϊκού συστήματος εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το κατά πόσο ο κατάλογος θα μπορέσει να περιλάβει περισσότερες εγκαταστάσεις εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και εκτός ΟΟΣΑ, εφόσον αυτές αποδεικνύεται ότι εφαρμόζουν τα απαιτούμενα πρότυπα.

Με άλλα λόγια, όσο περισσότερα από τα μεγάλα διαλυτήρια της Ασίας αναβαθμίζονται και πιστοποιούνται με βάση τα ευρωπαϊκά κριτήρια, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες η περιβαλλοντικά ασφαλής ανακύκλωση να γίνει κανόνας σε παγκόσμια κλίμακα και όχι εξαίρεση.

Οι επενδύσεις των ινδικών διαλυτηρίων

Από αυτή την άποψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία η προτεινόμενη ένταξη των δύο ινδικών εγκαταστάσεων. Τα συγκεκριμένα διαλυτήρια έχουν πραγματοποιήσει επενδύσεις ώστε να προσαρμόσουν τις υποδομές, τα συστήματα ασφάλειας και τις διαδικασίες περιβαλλοντικής διαχείρισής τους στις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού κανονισμού και της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ.

Οι έξι διεθνείς ναυτιλιακές οργανώσεις υπογραμμίζουν ότι η βιομηχανία υποστηρίζει από την έναρξη εφαρμογής του EU Ship Recycling Regulation την ένταξη συμμορφούμενων εγκαταστάσεων εκτός ΟΟΣΑ στον ευρωπαϊκό κατάλογο.

Όπως σημειώνουν, η απόφαση έχει και ισχυρό πολιτικό συμβολισμό: μια εγκατάσταση δεν θα πρέπει να αποκλείεται λόγω της χώρας στην οποία βρίσκεται, εφόσον αποδεδειγμένα πληροί τις απαιτήσεις ασφάλειας και περιβαλλοντικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σωτήρης Ράπτης: «Πολυαναμενόμενο βήμα»

Ιδιαίτερα θετικά υποδέχθηκε την πρόταση ο γενικός γραμματέας των European Shipowners | ECSA, Σωτήρης Ράπτης, χαρακτηρίζοντας την προτεινόμενη ένταξη των ινδικών εγκαταστάσεων ένα «πολυαναμενόμενο και ιδιαίτερα ευπρόσδεκτο βήμα».

Όπως επισήμανε, η κίνηση αυτή αναγνωρίζει τις σημαντικές επενδύσεις που έχουν πραγματοποιήσει τα συγκεκριμένα διαλυτήρια για να ανταποκριθούν στα ευρωπαϊκά πρότυπα και ταυτόχρονα στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι οι εγκαταστάσεις εκτός ΟΟΣΑ που συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού κανονισμού «μπορούν και πρέπει να αναγνωρίζονται».

Ο κ. Ράπτης στάθηκε ιδιαίτερα στην επερχόμενη αύξηση των ανακυκλώσεων. Περίπου 16.000 πλοία εκτιμάται ότι θα φθάσουν στο τέλος της επιχειρησιακής τους ζωής την επόμενη δεκαετία, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την εξασφάλιση επαρκούς δυναμικότητας.

«Το να υπάρχει η δυνατότητα να ανακυκλωθούν με ασφάλεια και με περιβαλλοντικά βιώσιμο τρόπο είναι απολύτως αναγκαίο», υπογράμμισε, συνδέοντας την εξέλιξη και με την ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική για τη ναυτιλία.

Η ευρωπαϊκή στρατηγική επιδιώκει αφενός να ενισχύσει τη δυναμικότητα ανακύκλωσης εντός της Ευρώπης και αφετέρου να δημιουργήσει περισσότερο ισότιμους όρους ανταγωνισμού διεθνώς, μέσα από τη μεγαλύτερη σύγκλιση των ευρωπαϊκών και των παγκόσμιων προτύπων.

Να διευρυνθεί περαιτέρω ο κατάλογος

Η ναυτιλιακή βιομηχανία θεωρεί ότι η ένταξη των δύο ινδικών εγκαταστάσεων αποτελεί μόνο την αρχή. Και άλλα διαλυτήρια της περιοχής έχουν προχωρήσει ή προχωρούν σε σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές, προστασία εργαζομένων και περιβαλλοντική διαχείριση.

Στην Ινδία, σύμφωνα με τις οργανώσεις, έχει παράλληλα αναπτυχθεί ένα ευρύτερο οικοσύστημα που περιλαμβάνει εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων, υπηρεσίες ιατρικής και νοσοκομειακής υποστήριξης των εργαζομένων, καθώς και θεσμικό πλαίσιο για την πιστοποίηση και εποπτεία των μονάδων ανακύκλωσης.

Ο Σωτήρης Ράπτης κάλεσε, τέλος, τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να ολοκληρώσουν άμεσα τη διαδικασία, ώστε οι δύο εγκαταστάσεις να εγκριθούν χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση και να ανοίξει ο δρόμος και για άλλες μονάδες εκτός ΟΟΣΑ που αποδεδειγμένα πληρούν τα ευρωπαϊκά κριτήρια.