Να πραγματοποιήσει μια από τις πιο φιλόδοξες κινήσεις στην ιστορία των αφρικανικών αγορών κεφαλαίου ετοιμάζεται ο Αλίκο Ντανγκότε, ο πλουσιότερος άνθρωπος της Αφρικής. Η πετρελαϊκή του επιχείρηση, Dangote Petroleum Refinery and Petrochemicals, σχεδιάζει να αντλήσει τουλάχιστον 1,6 δισ. δολάρια από επενδυτές λιανικής σε ολόκληρη την ήπειρο, μέσω μιας αρχικής δημόσιας προσφοράς που αναμένεται να αποτελέσει τη μεγαλύτερη IPO που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ στην Αφρική.
Η εταιρεία θα προσφέρει 4,1 δισ. μετοχές, στην τιμή των 525 νάιρα, περίπου 0,40 δολάρια ανά μετοχή. Με βάση αυτή την τιμή, η αποτίμηση της επιχείρησης διαμορφώνεται στα περίπου 49 δισ. δολάρια. Το ιδιαίτερο στοιχείο της προσφοράς είναι ότι απευθύνεται όχι μόνο σε θεσμικούς επενδυτές αλλά και σε μικροεπενδυτές. Η ελάχιστη συμμετοχή έχει οριστεί στις μόλις 10 μετοχές, σε μια προσπάθεια να διευρυνθεί σημαντικά η επενδυτική βάση, μεταδίδουν οι Financial Times.
«Στόχος μας είναι να αποκτήσουμε 10 εκατομμύρια μετόχους από ολόκληρη την Αφρική και ίσως από άλλα μέρη του κόσμου», δήλωσε ο Ντανγκότε παρουσιάζοντας το σχέδιο εισαγωγής στο χρηματιστήριο της Νιγηρίας. Το μήνυμα προς τους μικροεπενδυτές είναι ξεκάθαρο: όποιος μπορεί να αγοράσει 10 μετοχές, αγοράζει 10· όποιος μπορεί να αγοράσει ένα εκατομμύριο, αγοράζει ένα εκατομμύριο.
Η εταιρεία σχεδιάζει μάλιστα να προσφέρει δύο δωρεάν μετοχές στους επενδυτές λιανικής που θα διατηρήσουν τις μετοχές τους για το απαιτούμενο χρονικό διάστημα. Η διοίκηση ελπίζει ότι το κίνητρο αυτό θα συμβάλει στη δημιουργία μιας ευρύτερης επενδυτικής κουλτούρας στη Νιγηρία, αντίστοιχης με εκείνη που καλλιεργήθηκε στη Βρετανία μετά την ιδιωτικοποίηση της British Gas επί Μάργκαρετ Θάτσερ το 1986.
Στο επίκεντρο το τεράστιο διυλιστήριο της Dangote στη Νιγηρία
Στο επίκεντρο της IPO βρίσκεται το γιγαντιαίο διυλιστήριο Dangote στο Λάγος. Η μονάδα άρχισε να λειτουργεί το 2024 και διαθέτει δυναμικότητα 700.000 βαρελιών την ημέρα, γεγονός που την καθιστά το μεγαλύτερο διυλιστήριο αυτού του τύπου στον κόσμο. Το κόστος κατασκευής του ανήλθε περίπου στα 20 δισ. δολάρια, σε ένα έργο που χρειάστηκε περισσότερο από μία δεκαετία για να ολοκληρηθεί πάνω σε εκτάσεις που ήταν αρχικά βαλτώδεις.
Η επένδυση έχει αλλάξει σημαντικά τη θέση της Νιγηρίας στην αγορά πετρελαίου. Η χώρα, παρά το γεγονός ότι διαθέτει τεράστια αποθέματα αργού, επί χρόνια εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές διυλισμένων καυσίμων. Το διυλιστήριο του Ντανγκότε φιλοδοξεί να μετατρέψει τη Νιγηρία όχι μόνο σε αυτάρκη αγορά καυσίμων αλλά και σε σημαντικό εξαγωγέα πετρελαϊκών προϊόντων προς την υπόλοιπη Αφρική.
Η χρονική συγκυρία είναι επίσης ιδιαίτερα ευνοϊκή για την εταιρεία. Το διυλιστήριο έφτασε σε πλήρη δυναμικότητα λίγο πριν από την πολεμική σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, η οποία προκάλεσε αναταράξεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και ενίσχυσε τα περιθώρια κέρδους για τα διυλιστήρια, ιδιαίτερα σε diesel και αεροπορικά καύσιμα.
Η διοίκηση, ωστόσο, απορρίπτει την άποψη ότι η αποτίμηση των 49 δισ. δολαρίων βασίζεται στα εξαιρετικά υψηλά περιθώρια κέρδους της συγκεκριμένης περιόδου. Ο Ντέιβιντ Μπερντ, πρώην στέλεχος της Shell και επικεφαλής της δραστηριότητας διύλισης και πετροχημικών της Dangote, υποστηρίζει στους FT ότι οι επενδυτές αγοράζουν τη μελλοντική ανάπτυξη της εταιρείας. Σχέδιο της διοίκησης είναι να διπλασιάσει τη δυναμικότητα διύλισης έως το τέλος της δεκαετίας, ενώ παράλληλα εξετάζεται η επέκταση σε άλλα προϊόντα, μεταξύ των οποίων και πρώτη ύλη για την παραγωγή απορρυπαντικών.
Η αποτίμηση των 49 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με τον Μπερντ, στηρίζεται και στην πρόσφατη ιδιωτική τοποθέτηση ύψους 2,5 δισ. δολαρίων, η οποία ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο και υπερκαλύφθηκε. Ο ίδιος ο Ντανγκότε υποστηρίζει ότι η εταιρεία δεν βασίζει το επιχειρηματικό της μοντέλο στις κρίσεις της αγοράς, αλλά σε περιθώρια που μπορούν να διατηρηθούν σε έναν φυσιολογικό οικονομικό κύκλο.
Που θα πάνε τα κεφάλαια από την IPO
Τα κεφάλαια της IPO δεν θα χρησιμοποιηθούν μόνο για τη χρηματοδότηση της υφιστάμενης δραστηριότητας. Ένα μέρος τους θα κατευθυνθεί στην ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης και διανομής, των λεγόμενων «tank farms» (πεδία δεξαμενών), που θα επιτρέψουν στην Dangote να διοχετεύει καύσιμα σε περισσότερες αφρικανικές αγορές. Η πρώτη τέτοια εγκατάσταση σχεδιάζεται στη Ναμίμπια.
Παράλληλα, ο όμιλος εξετάζει την κατασκευή ενός δεύτερου διυλιστηρίου δυναμικότητας 700.000 βαρελιών την ημέρα στην Κένυα, με στόχο την εξυπηρέτηση της Ανατολικής Αφρικής. Η επένδυση αυτή, ωστόσο, θα βρίσκεται υπό την holding company και θα αποτελεί ξεχωριστή δραστηριότητα από το διυλιστήριο του Λάγος.
Η αρχική φιλοδοξία ήταν η IPO να έχει πραγματικά παναφρικανικό χαρακτήρα, με ταυτόχρονες εισαγωγές σε διαφορετικά χρηματιστήρια της ηπείρου. Οι διαφορετικοί και συχνά πολύπλοκοι κανονισμοί, όμως, κατέστησαν δύσκολη μια τέτοια διαδικασία. Παρ’ όλα αυτά, η διοίκηση υποστηρίζει ότι επενδυτές από άλλες αφρικανικές χώρες θα μπορούν να συμμετάσχουν μέσω θεσμικών επενδυτών.
Η προσφορά θα ανοίξει στις 14 Σεπτεμβρίου και θα ολοκληρωθεί στις 13 Οκτωβρίου, ενώ η εισαγωγή των μετοχών στο χρηματιστήριο της Νιγηρίας αναμένεται τον Νοέμβριο. Η συγκυρία για το χρηματιστήριο είναι εντυπωσιακή: η αγορά έχει καταγράψει άνοδο περίπου 72% σε όρους δολαρίου μέσα στη χρονιά.
Πέρα όμως από τα δισεκατομμύρια της αποτίμησης, η IPO του Ντανγκότε έχει και μια ευρύτερη σημασία. Πρόκειται για μια προσπάθεια να μετατραπεί ένα από τα μεγαλύτερα βιομηχανικά projects της Αφρικής σε λαϊκή επενδυτική ιστορία, δίνοντας πρόσβαση σε εκατομμύρια μικροεπενδυτές. Όπως το έθεσε ο Μπίσμαρκ Ριουέιν, επικεφαλής της Financial Derivatives Company, πρόκειται για την «εκδημοκρατικοποίηση της οικονομίας» — ακόμη κι αν η πολιτική δημοκρατικοποίηση της Νιγηρίας παραμένει μια διαδικασία σε εξέλιξη.
