Σε μια χώρα όπου η αμόλυβδη βενζίνη έχει γίνει είδος πολυτελείας, το πετρέλαιο κίνησης συμπαρασύρει το κόστος μεταφοράς και το πετρέλαιο θέρμανσης απειλεί να τινάξει στον αέρα τον οικογενειακό προϋπολογισμό, η κυβέρνηση επιστρατεύει για ακόμη μία φορά τη γνωστή συνταγή: επιδόματα, προσωρινές επιδοτήσεις και παρατάσεις από μήνα σε μήνα.
Κάθε ενίσχυση είναι ασφαλώς καλοδεχούμενη. Αν όμως, το μέγεθος της παρέμβασης υπολείπεται του πραγματικού προβλήματος, τότε τα μέτρα μπορεί να αποτελέσουν «σταγόνα στον ωκεανό» της ακρίβειας.
Το κυβερνητικό σχέδιο δίνει έμφαση στο πετρέλαιο θέρμανσης, με στόχο η τιμή του να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ ανά λίτρο. Χωρίς την παρέμβαση, εκτιμάται ότι στις 15 Οκτωβρίου, οπότε αρχίζει η διάθεσή του, θα έφτανε τα 2 ευρώ ανά λίτρο. Μόνο που πέρυσι, στις 15 Οκτωβρίου, η τιμή του βρισκόταν κοντά στο 1,10 ευρώ. Συνεπώς, ακόμη και αν επιτευχθεί ο κυβερνητικός στόχος, ένα νοικοκυριό που θα προμηθευτεί 1.000 λίτρα θα πληρώσει περίπου 650 ευρώ περισσότερα σε σχέση με πέρυσι. Και αυτό είναι το πραγματικό μέτρο σύγκρισης. Όχι πόσο θα κόστιζε το πετρέλαιο χωρίς την παρέμβαση, αλλά πόσο επιπλέον θα κληθεί τελικά να πληρώσει ο καταναλωτής σε σύγκριση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.
Στο τραπέζι βρίσκονται, επίσης, η οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, το οποίο σήμερα κυμαίνεται από 100 έως 800 ευρώ ανάλογα την περιοχή που βρίσκεται το ακίνητο, η διεύρυνση των κριτηρίων, η συνέχιση της επιδότησης των δέκα λεπτών στο diesel κίνησης και τον Οκτώβριο, η επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και πιθανώς ένα νέο fuel pass για τη βενζίνη, αν και ειδικά για το τελευταίο η κυβέρνηση κρατάει εντελώς κλειστά τα χαρτιά της. Εξετάζεται ακόμη και η επαναφορά της επιδότησης στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.
Πρόκειται, ωστόσο, για μια πολιτική «μήνα με τον μήνα». Η κυβέρνηση θα αξιολογεί την κατάσταση και θα αποφασίζει αναλόγως. Μόνο που η αγορά δεν περιμένει. Οι αυξήσεις στα καύσιμα περνούν άμεσα στο κόστος παραγωγής, στις μεταφορές και τελικά στις τιμές των προϊόντων. Προτού ακόμη δοθεί το επόμενο επίδομα, ένα νέο κύμα ανατιμήσεων εμφανίζεται στα ράφια.
Με τα έως τώρα δεδομένα, το ποσό που έχει αυτή τη στιγμή η κυβέρνησή στη διάθεσή της από τον κρατικό προϋπολογισμό για να αντιμετωπίσει τις ανατιμήσεις στα καύσιμα ανέρχεται σε 200 εκατ. ευρώ. Ποιος όμως πραγματικά πιστεύει ότι αυτό το ποσό είναι αρκετό για να καλύψει τις τεράστιες ανατιμήσεις ιδιαίτερα στα καύσιμα και τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών;
Πέρυσι, με σαφώς χαμηλότερες τιμές, το επίδομα θέρμανσης κόστισε στον προϋπολογισμό 165,2 εκατ. ευρώ και καταβλήθηκε σε περίπου 868.000 δικαιούχους. Εφέτος με την αύξηση που θα δοθεί και την οποία θα μάθουμε μέσα στην εβδομάδα από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Κυριάκο Πιερρακάκη, θα γίνει προσπάθεια να καλυφθούν τα κόστη θέρμανσης, diesel κίνησης, βενζίνης και ηλεκτρικού ρεύματος. Μακάρι να βγει η εξίσωση.
Υπάρχει, βεβαίως, και ο ελέφαντας στο δωμάτιο: οι φόροι. Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης μπορεί, με βάση τα κατώτατα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να μειωθεί στο πετρέλαιο θέρμανσης από τα 28 στα 2,1 λεπτά ανά λίτρο, στο diesel κίνησης από τα 41 στα 33 λεπτά και στην αμόλυβδη από τα 70 στα 35,9 λεπτά ανάλ λίτρο και μάλιστα χωρίς να απαιτείται ευρωπαϊκή έγκριση.
Η κυβέρνηση απαντά ότι μία τέτοια παρέμβαση θα προκαλούσε μεγάλη απώλεια εσόδων και ζητά από την Ευρωπαϊκή Ένωση δημοσιονομική εξαίρεση. Σωστά το ζητά. Όμως, μέχρι να συμφωνήσουν οι Βρυξέλλες, η επιβάρυνση παραμένει στις πλάτες των πολιτών.
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι η κατάσταση είναι δύσκολη και ότι τα δημοσιονομικά περιθώρια δεν είναι απεριόριστα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι μια κρίση τέτοιας έκτασης μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικά μέτρα και με τη λογική «πάμε και βλέπουμε».
Οι πολίτες χρειάζονται ένα συνεκτικό σχέδιο, με σαφή διάρκεια, συγκεκριμένη χρηματοδότηση και ουσιαστική μείωση της επιβάρυνσης. Διαφορετικά, τα επιδόματα απλώς θα κυνηγούν τις αυξήσεις χωρίς ποτέ να τις προλαβαίνουν. Και η ακρίβεια θα συνεχίζει να καταπίνει όχι μόνο τις κυβερνητικές ενισχύσεις, αλλά και ολόκληρο το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.
