«Η Ελλάδα αναβαθμίζεται σε μια στιγμή που οι διεθνείς αγορές δοκιμάζονται», ανέφερε ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης. Και πράγματι, η αναγνώριση της προόδου από τη Scope και τη Moody’s έχει αξία. Το ερώτημα ωστόσο είναι πόσο δικαιολογημένοι είναι οι πανηγυρισμοί, όταν οι ίδιες εκθέσεις εντοπίζουν σοβαρές αδυναμίες στο οικονομικό μοντέλο.
Η Scope αναβάθμισε την πιστοληπτική βαθμίδα στο BBB+. Η Moody’s βελτίωσε τις προοπτικές σε θετικές, διατηρώντας την αξιολόγηση στο Baa3. Πρόκειται για δύο θετικές αποφάσεις, διαφορετικού όμως περιεχομένου. Η διάκριση έχει σημασία όταν επιχειρείται μια ψύχραιμη και νηφάλια αποτίμηση όσων κέρδισε η χώρα από τις ετυμηγορίες των δυο οίκων.
Κανείς δεν μπορεί να κλείσει τα μάτια στη μείωση του χρέους, τις ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις, την αύξηση των επενδύσεων. Ούτε να θεωρήσει αυτονόητη την αξιοπιστία που ανακτήθηκε. Το… συμμάζεμα των δημόσιων οικονομικών πράγματι απαίτησε προσπάθεια. Και χωρίς αμφιβολία προσφέρει προστασία απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις.
Η άλλη διάσταση της οικονομίας
Οι παρατηρήσεις ωστόσο που συνοδεύουν την αναβάθμιση από την Scope μπορεί να… βάλουν τα πράγματα στην σωστή τους διάσταση. Ο γερμανικός οίκος αξιολόγησης δεν θεωρεί δεδομένο ότι οι περισσότερες επενδύσεις θα φέρουν διατηρήσιμη αύξηση της παραγωγικότητας, μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία και ανταγωνιστικότερες εξαγωγές. Θέτει εμμέσως πλην σαφώς το ερώτημα που οδεύει η ελληνική οικονομία την επόμενη μέρα. Τι παράγει, με ποια απόδοση και πόσο μπορεί να σταθεί στις διεθνείς αγορές.
«Καμπανάκια» επίσης χτυπά για την γήρανση του πληθυσμού, τους περιορισμούς στην αγορά εργασίας και την περιορισμένη διαφοροποίηση της οικονομίας, παράγοντες που υπονομεύουν τις μελλοντικές προοπτικές. Η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου παραμένει ζητούμενο, παρά τις περί του αντιθέτου εξαγγελίες. Το εξωτερικό ισοζύγιο αποτυπώνει επίσης το πρόβλημα. Ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών στο 5% έως 6% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα και καθαρή διεθνής επενδυτική θέση στο μείον 142% του ΑΕΠ το 2025 δείχνουν ότι οι ανισορροπίες επιμένουν.
Η σκληρή Moody’s
Το κερασάκι στην τούρτα μπαίνει με τις παρατηρήσεις της σκληρής Moody’s. Ο αμερικάνικος οίκος προσθέτει τη μέτρια αύξηση της παραγωγικότητας και το προβληματικό ιδιωτικό χρέος που παραμένει στην οικονομία, ακόμη κι όταν έχει φύγει από τους τραπεζικούς ισολογισμούς. Και το δημόσιο χρέος, παρά την υποχώρησή του, παραμένει υψηλό, περιορίζοντας τα περιθώρια αντίδρασης σε μια νέα δυσκολία.
Η δημοσιονομική πρόοδος είναι πραγματική και όχι στα λόγια.
Η διατηρησιμότητά της, όμως, χρειάζεται ισχυρότερη παραγωγική βάση, όπως προκύπτει και από την αξιολόγηση των δυο οίκων. Είναι κρίσιμο να συνεχισθεί η προσπάθεια που γίνεται, χωρίς… αχρείαστους πανηγυρισμούς. Και αυτό γιατί τα πολύ δύσκολα είναι ακόμη μπροστά μας: παραγωγικότητα μέσα από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, εξαγωγές, δημογραφικό, βιώσιμες και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.
