Tokenization και κεφαλαιαγορές

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διαμορφώσει ένα κανονιστικό και εποπτικό πλαίσιο για τις κεφαλαιαγορές που βασίζονται σε κατανεμημένα καθολικά (αγορές σε DLT) (tokenization). Η επόμενη πρόκληση είναι να διασφαλιστεί ότι το πλαίσιο αυτό υποστηρίζει την ανάπτυξη και την ευρεία εφαρμογή της καινοτομίας, παρέχοντας παράλληλα επαρκή ασφάλεια δικαίου, εποπτική βεβαιότητα και την απαιτούμενη ευελιξία ώστε να ανταποκρίνεται στις εξελισσόμενες ανάγκες της αγοράς. Καθώς άλλες δικαιοδοσίες επιταχύνουν την ανάπτυξη χρηματοπιστωτικών αγορών σε DLT, η Ευρώπη καλείται να διαφυλάξει την προστασία των επενδυτών, την ακεραιότητα των αγορών και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, δημιουργώντας ταυτόχρονα τις προϋποθέσεις για υπεύθυνη καινοτομία.

Η μετατροπή χρηματοπιστωτικών μέσω σε μάρκες δηλαδή η ψηφιακή αναπαράσταση χρηματοπιστωτικών μέσων σε κατανεμημένα καθολικά (tokenization), έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της έκδοσης, της διαπραγμάτευσης, του διακανονισμού και της εξυπηρέτησης περιουσιακών στοιχείων , να ενισχύσει τη διαφάνεια και να συμβάλει στη δημιουργία περισσότερο ενοποιημένων διασυνοριακών κεφαλαιαγορών. Το κατά πόσο θα υλοποιηθούν αυτά τα οφέλη θα εξαρτηθεί από την ύπαρξη ενός ρυθμιστικού πλαισίου που θα διασφαλίζει την τεχνολογική ουδετερότητα, συνεπή εποπτική προσέγγιση και σαφή νομική μεταχείριση, διατηρώντας παράλληλα υψηλό επίπεδο προστασίας των επενδυτών..

Το Καθεστώς Πιλοτικής Εφαρμογής Κατανεμημένου Καθολικού – DLT (DLT Pilot Regime) αποτελεί σημαντικό θεμέλιο προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς επιτρέπει σε ρυθμιζόμενες υποδομές της αγοράς να δοκιμάζουν μοντέλα διαπραγμάτευσης και διακανονισμού που βασίζονται στην τεχνολογία DLT, σε εποπτευόμενο περιβάλλον και υπό στοχευμένες ρυθμιστικές εξαιρέσεις. Πέρα από τον πειραματισμό, το Πιλοτικό Καθεστώς δημιουργεί πολύτιμη πρακτική εποπτική και λειτουργική εμπειρία, η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί για τη διαμόρφωση μελλοντικών νομοθετικών εξελίξεων και, όπου κρίνεται σκόπιμο, να υποστηρίξει την ευρύτερη υιοθέτηση λύσεων που βασίζονται σε DLT.

Παράλληλα, έχει αναδείξει την ανάγκη για μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής των κινητών αξιών. Καθώς οι αγορές που χρησιμοποιούν μάρκες (tokens) εξελίσσονται, οι συμμετέχοντες στην αγορά θα πρέπει να έχουν τη βεβαιότητα ότι οι κινητές αξίες που εκδίδονται υπό μορφή μαρκών (tokens) τυγχάνουν νομικής αναγνώρισης ισοδύναμης με εκείνη των παραδοσιακών τίτλων, με σαφείς κανόνες για την έκδοση, την κυριότητα, τη μεταβίβαση, τις ρυθμίσεις παροχής εξασφαλίσεων, τις εταιρικές πράξεις και την μεταχείριση σε περίπτωση αφερεγγυότητας. Εξίσου σημαντική θα είναι η διαλειτουργικότητα μεταξύ υποδομών που βασίζονται στε DLT και των συμβατικών υποδομών, ώστε να αποφεύγονται η νομική αβεβαιότητα και ο λειτουργικός κατακερματισμός.

Δεδομένης της μέχρι σήμερα περιορισμένης συμμετοχής στο Καθεστώς Πιλοτικής Εφαρμογής DLT, οι προτάσεις στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για την Ενοποίηση των Αγορών και την Εποπτεία (MISP) επιδιώκουν την παράταση της διάρκειας και τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του, με στόχο την ενίσχυση της συμμετοχής στην αγορά και της ανταγωνιστικότητας.. Οι προτάσεις αναγνωρίζουν ότι η ευρύτερη υιοθέτηση της τεχνολογίας απαιτεί ένα πλαίσιο ικανό να υποστηρίζει την ανάπτυξη υποδομών αγοράς μεγάλης κλίμακας που βασίζονται στην DLT, διατηρώντας παράλληλα τις κατάλληλες δικλίδες ασφαλείας. Μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα, πιο ευέλικτες ρυθμίσεις διακανονισμού και σαφέστεροι κανόνες διακανονισμού θα μπορούσαν να περιορίσουν τις λειτουργικές δυσχέρειες και να διευκολύνουν τη συνύπαρξη των υποδομών της αγοράς που βασίζονται σε τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού (tokenised) και των παραδοσιακών υποδομών της αγοράς.

Παρά την πρόοδο αυτή, ορισμένοι τομείς χρειάζονται περαιτέρω αποσαφήνιση. Η αποσαφήνιση της αλληλεπίδρασης μεταξύ των κινητών αξιών σε μορφή μαρκών (tokens) και της Οδηγίας για το Αμετάκλητο του Διακανονισμού (Settlement Finality Directive) θα συνέβαλλε στο να διασφαλιστεί ότι οι ρυθμίσεις διακανονισμού που βασίζονται σε DLT απολαμβάνουν ισοδύναμη ασφάλεια δικαίου όσον αφορά το αμετάκλητο του διακανονισμού. Αντίστοιχα, η σχέση μεταξύ των υποδομών DLT και των απαιτήσεων του Κανονισμού CSDR θα πρέπει να διασφαλίζει ότι αντίστοιχοι κίνδυνοι αντιμετωπίζονται με συνεπή τρόπο από πλευράς εποπτείας και ρύθμισης, παρέχοντας ταυτόχρονα επαρκή ευελιξία για την τεχνολογική καινοτομία.

Ο στόχος δεν θα πρέπει να είναι η δημιουργία ενός ξεχωριστού πλαισίου για τις αγορές που βασίζονται σε τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού (tokenized markets), αλλά η επίτευξη τεχνολογικής ουδετερότητας, ώστε οι ισοδύναμες δραστηριότητες να υπόκεινται σε συνεπή νομική μεταχείριση Η ανάπτυξη σε μεγαλύτερη κλίμακα της αγοράς που βασίζεται σε τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού (tokenized market) εξαρτάται επίσης από τη σύγκλιση των εποπτικών πρακτικών, η οποία θα πρέπει να υποστηρίζεται από την εποπτική καινοτομία. Αποκλίνουσες ερμηνείες μεταξύ των κρατών-μελών θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τα διασυνοριακά οφέλη της αγοράς σε DLT. Ως εκ τούτου, η συνέπεια στις εποπτικές πρακτικές, με την υποστήριξη κατευθυντήριων γραμμών της ESMA και τη στενή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών, θα είναι καθοριστικής σημασίας για τη δημιουργία μιας πραγματικά ενοποιημένης ευρωπαϊκής αγοράς.

Οι εποπτικές αρχές θα χρειάζονται επίσης ολοένα περισσότερο κοινά εργαλεία, κοινή τεχνογνωσία και δυνατότητες που βασίζονται στην αξιοποίηση δεδομένων, προκειμένου να εποπτεύουν αποτελεσματικά τις υποδομές αγοράς που βασίζονται στην DLT, διευκολύνοντας παράλληλα την υπεύθυνη καινοτομία.

Καθώς οι αγορές σε DLT περνούν από το στάδιο των πιλοτικών εφαρμογών σε ευρύτερη χρήση, η προστασία των επενδυτών, η ακεραιότητα των αγορών και τα πρότυπα διακυβέρνησης θα πρέπει να παραμείνουν αντίστοιχα με εκείνα που εφαρμόζονται στις παραδοσιακές αγορές κινητών αξιών. Η χρήση της τεχνολογίας DLT δεν θα πρέπει να επηρεάζει τα νομικά δικαιώματα των επενδυτών σε σχέση με την κυριότητα, τη θεματοφυλακή, το αμετάκλητο του διακανονισμού ή τις εταιρικές πράξεις.

Οι εποπτικές αρχές θα χρειαστούν ενισχυμένες δυνατότητες για την παρακολούθηση των συναλλαγών που βασίζονται σε DLT, την πρόληψη της χειραγώγησης της αγοράς και τη διασφάλιση κατάλληλων προτύπων διακυβέρνησης, κυβερνοανθεκτικότητας και λειτουργικών δικλίδων ασφαλείας.

Στόχος θα πρέπει να είναι η ανάδειξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε κορυφαία δικαιοδοσία για αξιόπιστες ψηφιακές κεφαλαιαγορές, μέσω ενός ρυθμιστικού πλαισίου που θα είναι τεχνολογικά ουδέτερο, αναλογικό και προσαρμόσιμο, διατηρώντας παράλληλα τα υψηλά ευρωπαϊκά πρότυπα προστασίας των επενδυτών, ακεραιότητας των αγορών και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Βασιλική Λαζαράκου είναι πρόεδρος Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο eurofi Magazine