Ιράν: Τι θα σήμαινε η κατάρρευση του καθεστώτος – Πώς μπορεί να κινηθεί ο Τραμπ

Το Ιράν φλέγεται. Ο λαός βρίσκεται μέρα – νύχτα στους δρόμους, ζητώντας δημοκρατία και ευημερία για όλους. Το θεοκρατικό καθεστώς απαντάει σκοτώνοντας. Οι νεκροί υπολογίζεται ότι μπορεί να είναι αρκετές χιλιάδες, ενώ χιλιάδες είναι και οι συλληφθέντες.

Ο λαός του Ιράν αξίζει να ζήσει σε μια δημοκρατική χώρα, με σύγχρονες συνθήκες ζωής. Αλλά, σύμφωνα με τον Economist, οι διαμαρτυρίες από μόνες τους δεν τερματίζουν την τυραννία. Τι θα έκανε μια αμερικανική επίθεση, όπως διακήρυξε ο Ντόναλντ Τραμπ, για να φέρει την πτώση των μουλάδων; Και αν το καθεστώς ανατραπεί, τι θα ακολουθήσει;

Ο πόλεμος των 12 ημερών που ξέσπασε πέρυσι με το Ισραήλ και την εμπλοκή των ΗΠΑ έδειξε ότι το καθεστώς δεν μπορούσε καν να προστατεύσει τις δικές του πυρηνικές εγκαταστάσεις. Μετά την καταστολή των διαδηλώσεων τα προηγούμενα χρόνια, ο κ. Χαμενεΐ προσφέρθηκε μερικές φορές να κάνει παραχωρήσεις, όπως η χαλάρωση του κώδικα ενδυμασίας για τις γυναίκες.

Αυτόν τον μήνα, η κυβέρνησή του πρότεινε ένα γενικό επίδομα αξίας 7 δολαρίων το μήνα, ελπίζοντας να κάμψει την οργή του λαού, ο οποίος χλεύασε την προσπάθεια εξαγοράς της οργής του.

Οι επόμενες ημέρες είναι γεμάτες αβεβαιότητα και κινδύνους και το χειρότερο αποτέλεσμα θα ήταν να παραμείνει το καθεστώς στην εξουσία, καταδικάζοντας τους Ιρανούς σε μια στάσιμη, διαρκή καταπίεση, ακόμη και σε χειρότερη βία.

Μέσα σε αυτό το τοπίο, οι Κούρδοι, οι Αζέροι, οι Μπαλούτσι και άλλοι αυτονομιστές θα μπορούσαν να εξεγερθούν και το Ιράν να βυθιστεί στο χάος. Αυτό, σε συνδυασμό με την παρουσία εμπλουτισμένου ουρανίου, πυρηνικών επιστημόνων και θρησκευτικών εξτρεμιστών, κάνει τους κινδύνους ακόμα μεγαλύτερους. Ο φόβος για το τι θα ακολουθήσει μπορεί να εξηγήσει γιατί ορισμένοι εντός του Ιράν δεν έχουν μέχρι στιγμής συμμετάσχει στις διαμαρτυρίες.

Παράλληλα, δεν λείπουν τα σενάρια στα οποία το καθεστώς κατακερματίζεται. Ίσως οι Φρουροί της Επανάστασης να εκδιώξουν τον ανώτατο ηγέτη. Ή μια φατρία των φρουρών να καταλάβει την εξουσία στο όνομα του λαού και να επιδιώξει νομιμοποίηση, ζητώντας από τις αντίπαλες φατρίες να λογοδοτήσουν για τις πρόσφατες δολοφονίες. Αν συμβεί αυτό, θα μπορούσαν να βοηθηθούν από τον τακτικό στρατό, ο οποίος μέχρι στιγμής έχει παραμείνει αμέτοχος.

Οι ΗΠΑ – ή για την ακρίβεια ο Τραμπ

Σε κάθε περίπτωση, οι νέοι ηγέτες είναι πιθανόν να επιδιώξουν μια συμφωνία στην οποία οι ΗΠΑ θα άρουν τις κυρώσεις με αντάλλαγμα αυστηρούς περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να καταφέρουν ένα πλήγμα σε ένα καθεστώς που εδώ και περισσότερο από 40 χρόνια είναι δυσάρεστο στην Ουάσινγκτον. Αυτή την εβδομάδα, ο Τραμπ απείλησε αρχικά με «πολύ σκληρά» μέτρα κατά της Τεχεράνης, καλώντας παράλληλα σε περισσότερες διαμαρτυρίες, και στη συνέχεια φάνηκε να αναδιπλώνεται – δεν είναι σαφές αν πρόκειται για τέχνασμα ή για προφύλαξη. Αν επιτεθεί, η προτιμώμενη επιλογή του θα είναι σίγουρα μια περιορισμένη επίθεση, γράφει ο Economist, σύμφωνα με τον οποίο θα μπορούσε να στοχεύσει σε μια πολιτική καρατόμηση, κατά το πρότυπο της δράσης των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα – ένα σενάριο στο οποίο ο κατά γενική ομολογία αντιπαθητικός Χαμενεΐ απομακρύνεται από την εξουσία ή σκοτώνεται. Ή η Αμερική θα μπορούσε να ρίξει βόμβες και πυραύλους σε επιλεγμένα σημεία εντός του Ιράν, ίσως στοχεύοντας σε κτίρια που σχετίζονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης. Με λιγότερο κίνδυνο, η Αμερική θα μπορούσε να βοηθήσει να αποκατασταθούν οι επικοινωνίες που επέβαλε το καθεστώς, εισάγοντας λαθραία κιτ Starlink στο Ιράν.

Ο Λευκός Οίκος παρέχει επίσης σιωπηρή υποστήριξη σε μια εξόριστη προσωπικότητα της αντιπολίτευσης, τον Ρεζά Παχλάβι, τον πρώην πρίγκιπα, ο οποίος έφυγε από το Ιράν όταν ο σάχης ανατράπηκε το 1979. Από μια ασφαλή απόσταση στο Μέριλαντ, και αυτός έχει παροτρύνει τους διαδηλωτές να ξεσηκωθούν για να φέρουν τη δημοκρατία. Ελλείψει οργανωμένης αντιπολίτευσης στο Ιράν, ίσως η χώρα να μπορούσε να αποκαταστήσει κάποια μορφή μοναρχίας.

Ωστόσο, η απλή εξέταση των επιλογών δείχνει πόσο δύσκολο θα είναι να επιτύχει η αμερικανική δράση, εξηγούν οι αναλυτές, σύμφωνα με τους οποίους αν ο Τραμπ διατάξει επιθέσεις, το Ιράν έχει ένα τέτοιο οπλοστάσιο πυραύλων που θα μπορούσε να ανταποδώσει οδηγώντας σε μια απρόβλεπτη κλιμάκωση — γι’ αυτό και οι χώρες της περιοχής προσπαθούν να αποτρέψουν μια αμερικανική επίθεση.

Μια «καρατόμηση από αέρος θα απαιτούσε εξαιρετική ακρίβεια εναντίον ενός αντιπάλου που έχει προειδοποιηθεί. Ακόμη και με τον αγιατολάχ εκτός παιχνιδιού, μια συμφωνία τύπου Καράκας με τους Φρουρούς της Επανάστασης είναι απίθανο να δημιουργήσει διαρκή σταθερότητα, με τους Ιρανούς να ζητούν εκδίκηση εναντίον των στρατηγών που έχουν βαμμένα τα χέρια τους με το αίμα δικών τους ανθρώπων.

Ο κόσμος άλλαξε…

Σε κάθε περίπτωση, το μόνο σίγουρο είναι ότι ο κόσμος όπως τον ξέραμε δεν υπάρχει πια. Με τον Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία, οι παλιές βεβαιότητες στη γεωπολιτική χάνονται. Ο Τραμπ δεν θέσει ποτέ ως προτεραιότητά του τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, ούτε την προαγωγή δημοκρατιών που σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα. Και, φαίνεται να  είναι πιο έτοιμος από οποιονδήποτε άλλο αμερικανό πρόεδρο των τελευταίων ετών να επιφέρει ανατροπές αν πιστεύει ότι αυτές θα ενισχύσουν την επιρροή της Αμερικής -που έχει στο μυαλό του- και το δικό του κύρος.

Κάθε παρέμβαση είναι μια δοκιμασία για το είδος του κόσμου που θα δημιουργηθεί…