ΕΕ: Ετοιμάζεται για ρωσικές επιθέσεις στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας

Να θωρακίσουν τα ενεργειακά τους δίκτυα από στρατιωτικές επιθέσεις, επιδιώκουν οι ευρωπαϊκές χώρες κατά μήκος των ρωσικών συνόρων, με την Εσθονία, τη Λετονία, τη Λιθουανία και την Πολωνία να έχουν λάβει νέα κονδύλια από την Ευρωπαϊκή Ένωση για να καλύψουν το οικονομικό κόστος των αυξημένων μέτρων ασφαλείας.

Περίπου 113 εκατομμύρια ευρώ θα διατεθούν σε μια σειρά από νέα αμυντικά έργα, συμπεριλαμβανομένων φυσικών φραγμών και τεχνολογίας παρεμβολών για την αποτροπή επιθέσεων με drones, ψηφιακών αμυντικών μέτρων για την προστασία από κυβερνοεπιθέσεις, στρατευμάτων για την υπεράσπιση κρίσιμων εγκαταστάσεων και ομάδων ταχείας επισκευής, γράφει το Politico, επισημαίνοντας ότι είναι η πρώτη φορά που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει κονδύλια για τον σκοπό αυτό.

Οι χώρες της ΕΕ ανησυχούν εδώ και καιρό για την ενεργειακή ασφάλεια, αλλά η εστίαση στη φυσική υπεράσπιση των υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας είναι καινούργια και αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη αναγνώριση ότι ο πόλεμος αποτελεί πραγματική απειλή.

«Σε καιρό ειρήνης, η προστασία είναι ευθύνη των ενεργειακών εταιρειών. Σε καιρό πολέμου, γίνεται ευθύνη του υπουργείου Άμυνας», δήλωσε στο Politico ο Ζιγκιμάντας Βαϊτσίουνας, υπουργός Ενέργειας της Λιθουανίας. «Αυτό που βλέπουμε στην Ουκρανία είναι η ενέργεια να χρησιμοποιείται ως όπλο».

Δύτες επισκευάζουν καλώδιο στη Βαλτική

Μπαράζ ρωσικών επιθέσεων σε ουκρανικές υποδομές

Από πέρυσι, η Ρωσία εξαπολύει σχεδόν καθημερινές επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας, με 217 να έχουν αναφερθεί φέτος. Μόνο τον Ιανουάριο, η Μόσχα ανέπτυξε περίπου 6.000 επιθετικά drones, 5.500 αεροπορικά κατευθυνόμενες βόμβες και 158 πυραύλους εναντίον θερμοηλεκτρικών σταθμών, υποσταθμών και εγκαταστάσεων θέρμανσης, σύμφωνα με την Greenpeace.

Η εκστρατεία έχει αφήσει ολόκληρες περιοχές κατά διαστήματα χωρίς ενέργεια και εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς ρεύμα σε θερμοκρασίες υπό το μηδέν, καθιστώντς το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας ακόμη πιο πιεστικό.

Η χρηματοδότηση των 113 εκατομμυρίων ευρώ, που προέρχεται από τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, θα κατανεμηθεί μεταξύ των τεσσάρων χωρών και δεν θα διαρκέσει πολύ. Οι παραλήπτες δήλωσαν στο Politico ότι τα κεφάλαια θα συμπληρώσουν τον υπάρχοντα εγχώριο προϋπολογισμό — και ότι βλέπουν τα χρήματα ως συμβολισμό της δέσμευσης της ΕΕ για μελλοντική χρηματοδότηση αυτού του είδους.

«Δεν είναι ένα τεράστιο χρηματικό ποσό», δήλωσε στο Politico ο υπουργός Ενέργειας της Λετονίας, Κάσπαρς Μέλνις. «Αλλά είναι κάτι. Και είναι σημαντική υποστήριξη».

Για τη Λετονία, η σοβαρότητα της απειλής έγινε εμφανής μετά από μια επίθεση στο υποθαλάσσιο καλώδιο EstLink 2 που συνδέει τις χώρες της Βαλτικής με τη Φινλανδία στα τέλη του 2024, η οποία αύξησε το κόστος των εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από τη Φινλανδία. «Αυτή ήταν η πρώτη ψυχρολουσία για εμάς — [ένδειξη] ότι κάτι θα μπορούσε να συμβεί στην κρίσιμη υποδομή μας», δήλωσε ο Μέλνις.

Ένα εξάμηνο κυνήγι ανταλλακτικών καθυστέρησε την επισκευή αυτού του καλωδίου, αναγκάζοντας τη Λετονία να αρχίσει να αποθηκεύει εξαρτήματα και να διατηρεί εφεδρικές ενεργειακές υποδομές για την προετοιμασία μελλοντικών επιθέσεων, σημείωσε.

«Μετά το EstLink 2, καταλάβαμε: Τα ανταλλακτικά είναι μερικές φορές ακόμη πιο σημαντικά από την προστασία. Αν συμβεί κάτι, πρέπει να το επισκευάσεις αμέσως», εξήγησε. «Δεν μπορείς να προστατεύσεις κάθε μέτρο καλωδίου. Αλλά πρέπει να είσαι έτοιμος να το ξαναφτιάξεις το συντομότερο δυνατό».

Η ΕΕ σε αναζήτηση ενεργειακής ασφάλειας

Η ασφάλεια έχει ήδη ενισχυθεί. Οι περιπολίες του ΝΑΤΟ παρακολουθούν τώρα το EstLink 2 στη θάλασσα, ενώ η Λετονία και η Λιθουανία έχουν εγκαταστήσει ένα σύστημα κατά drones σε κρίσιμα σημεία των δικτύων τους, δήλωσαν οι υπουργοί ενέργειας. Και οι τρεις χώρες της Βαλτικής έχουν διακόψει τις συνδέσεις δικτύου με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία και έχουν ενισχύσει τη συνδεσιμότητα με την Πολωνία.

Εν τω μεταξύ, η Φινλανδία ενισχύει επί πολλά χρόνια τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, αυξάνοντας τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θάβοντας καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας στο υπέδαφος, αυξάνοντας τις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου και συσφίγγοντας τους ενεργειακούς δεσμούς με τους γείτονές της.

Οι απειλές αυξάνονται καθημερινά. «Από το 2022 μέχρι σήμερα, είχαμε περισσότερα από 30 περιστατικά ή απόπειρες βλάβης σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές», δήλωσε ο Βαϊτσίουνας της Λιθουανίας. «Μερικές φορές μπορεί να είναι ρωσικές επιθέσεις, μερικές φορές τοπικές δολιοφθορές — αλλά το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Χάνουμε κρίσιμες υποδομές και οι καταναλωτές πληρώνουν το τίμημα».

Στον κρύο χειμώνα της Βαλτικής, οι διακοπές ρεύματος μπορούν γρήγορα να γίνουν ζητήματα ζωής και θανάτου. «Χθες ήταν μείον 30», είπε. «Δεν έχουμε δει τέτοιου είδους παγετό εδώ και 25 χρόνια. Και με αυτόν τον καιρό, ακόμη και λίγες ώρες χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα είναι σοβαρό θέμα».

Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις χώρες της Βαλτικής και η χρηματοδότηση της ΕΕ θα υποστηρίξει επίσης έργα διασυνοριακής συνδεσιμότητας που αποσκοπούν στη μείωση των σημείων βλάβης στο ευρωπαϊκό σύστημα δικτύου.

Τους τελευταίους μήνες, επιθέσεις που αποδίδονται σε μια σειρά από διαφορετικούς παράγοντες έχουν στοχεύσει υποδομές στο Βερολίνο, στη Γαλλική Ριβιέρα και στην Ισπανία. Η στοχευμένη χρηματοδότηση για την ενεργειακή ασφάλεια θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να καλύπτει ολόκληρη την Ευρώπη, είπε ο Αντρές Σουτ, υπουργός Ενέργειας της Εσθονίας.

«Όσο πιο διασυνδεδεμένοι είμαστε στην Ευρώπη, τόσο πιο ανθεκτικό είναι το σύστημα» πρόσθεσε.