Λίβανος: Εξετάζει πώληση αποθεμάτων χρυσού για στήριξη τραπεζών και οικονομίας

Mια βαθιά αμφιλεγόμενη συζήτηση εκτυλίσσεται στον Λίβανο η οποία πολώνει την ήδη θρυμματισμένη πολιτική σκηνή της χώρας: το αν θα πωληθεί ή θα εκμισθωθεί μέρος των σημαντικών αποθεμάτων χρυσού της χώρας για να βοηθηθεί στην επίλυση της καταστροφικής οικονομικής της κατάρρευσης.

Καθώς οι τιμές του χρυσού έχουν αυξηθεί παγκοσμίως, η αξία των συμμετοχών της χώρας έχει αυξηθεί δραματικά, ωθώντας τραπεζίτες και ορισμένους πολιτικούς να εξετάσουν σιωπηλά το ενδεχόμενο χρήσης αυτού του περιουσιακού στοιχείου για να καλύψουν το τεράστιο οικονομικό κενό της χώρας, αναφέρουν οι Financial Times.

Ο Λίβανος βυθίζεται σε οικονομική κρίση από το 2019

Ωστόσο, η πρόταση είναι πολιτικά εκρηκτική στην οποία αντιτίθεται ευρέως οι πολίτες, οι οποίοι τη βλέπουν ως μια ακόμη προσπάθεια της ελίτ της χώρας να προστατευτεί από την λογοδοσία.

Ο Λίβανος βυθίζεται σε οικονομική κρίση από το 2019, όταν μια σοβαρή έλλειψη ξένου συναλλάγματος προκάλεσε συστημική κατάρρευση. Οι τράπεζες επέβαλαν άτυπους ελέγχους κεφαλαίου, εκαι η κυβέρνηση αθέτησε το δημόσιο χρέος. Η λίρα του Λιβάνου έχασε περισσότερο από το 90% της αξίας της.

Mηχανορραφίες στο Λίβανο

Η κρίση ακολούθησε χρόνια χρηματοοικονομικής μηχανορραφίας που η Παγκόσμια Τράπεζα παρομοίασε με «σχέδιο Πόντσι», στο οποίο οι τράπεζες προσέλκυσαν καταθέσεις σε δολάρια προσφέροντας ασυνήθιστα υψηλά επιτόκια.

Αυτές οι καταθέσεις στη συνέχεια τοποθετήθηκαν στην κεντρική τράπεζα, η οποία τις χρησιμοποίησε για να διατηρήσει μια σύνδεση με το νόμισμα και να χρηματοδοτήσει τα κυβερνητικά ελλείμματα.

Όταν οι εισροές δολαρίων επιβραδύνθηκαν, το σύστημα κατέρρευσε, αφήνοντας περίπου 70 δισεκατομμύρια δολάρια σε ζημίες που οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στους καταθέτες.

Έκτοτε, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν έχουν καταφέρει να συμφωνήσουν για τον τρόπο κατανομής αυτών των ζημιών. Οι εμπορικές τράπεζες έχουν αντισταθεί στην ανάληψη σημαντικού μέρους του βάρους, ενώ το κράτος ισχυρίζεται ότι δεν διαθέτει τους πόρους για να αποζημιώσει τους καταθέτες.

Η διεθνής βοήθεια, ιδίως από το ΔΝΤ, εξαρτάται από μεταρρυθμίσεις και νομοθεσία που διευκρινίζουν τον τρόπο κατανομής των ζημιών, αναφέρουν οι FT. Ένα σχέδιο «νόμου για το οικονομικό κενό» βρίσκεται υπό συζήτηση στο κοινοβούλιο στο πλαίσιο αυτών των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών, αλλά αποκλείει σημαντικά τη χρήση των αποθεμάτων χρυσού.

Τα αποθέματα χρυσού που έχει ο Λίβανος, είναι ασυνήθιστα μεγάλα για μια χώρα του μεγέθους της. Η κεντρική τράπεζα συσσώρευσε περισσότερους από 280 τόνους στις δεκαετίες του 1940 και του 1950 για να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στο εθνικό νόμισμα.

Δυσανάλογα μεγάλα αποθέματα χρυσού

Σήμερα, αυτά τα αποθέματα είναι τα δεύτερα μεγαλύτερα στη Μέση Ανατολή μετά τη Σαουδική Αραβία. Λόγω της δραματικής παγκόσμιας αύξησης των τιμών του χρυσού — περίπου 70% τον τελευταίο χρόνο, φτάνοντας περίπου τα 5.000 δολάρια ανά ουγγιά — η αξία του χρυσού στο Λίβανο έχει τριπλασιαστεί από την έναρξη της κρίσης, φτάνοντας περίπου τα 45 δισεκατομμύρια δολάρια στις αρχές του 2026. Αυτό το ποσό αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ήμισυ των εκτιμώμενων οικονομικών απωλειών στο τραπεζικό σύστημα, καθιστώντας το μια ελκυστική πιθανή λύση, σημειώνει η βρετανική οικονομική εφημερίδα.

Ωστόσο, η νομοθεσία που έχει ο Λίβανος, απαγορεύει επί του παρόντος την πώληση ή τη μίσθωση του χρυσού. Οποιαδήποτε κίνηση προς αυτή την κατεύθυνση θα απαιτούσε κοινοβουλευτική έγκριση. Αν και το προσχέδιο του νόμου για το οικονομικό κενό αποκλείει επίσημα την αξιοποίηση των αποθεματικών, ορισμένοι αναλυτές υποστήριξαν στους FT ότι η κεντρική τράπεζα δεν διαθέτει επαρκή ρευστότητα για να ανταποκριθεί στις προβλεπόμενες υποχρεώσεις αποπληρωμής της χωρίς τελικά να καταφύγει σε πωλήσεις χρυσού.

Το ΔΝΤ δεν έχει αντιταχθεί ρητά στη χρήση του χρυσού, τροφοδοτώντας περαιτέρω τις εικασίες ότι θα μπορούσε να γίνει μέρος μιας τελικής διευθέτησης.

Δημόσια, λίγοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν την ιδέα επειδή είναι πολιτικά τοξική. Πολλοί πολίτες πιστεύουν ότι η κρίση προκλήθηκε από διαφθορά και κακοδιαχείριση από τις πολιτικές και τραπεζικές ελίτ.

Η πώληση του χρυσού, υποστήριξαν στους FT οι επικριτές, θα μετέφερε ουσιαστικά τον εθνικό πλούτο για τη διάσωση τραπεζών και μεγάλων καταθετών, αφήνοντας τους απλούς Λιβανέζους να επωμιστούν το κόστος.

Ένας ιδιοκτήτης καταστήματος στη Βηρυτό, που μίλησε στους FT, συμπυκνώνει αυτό το συναίσθημα, επιμένοντας ότι οι ηγέτες θα πρέπει να ανακτούν κλεμμένα κεφάλαια αντί να ρευστοποιούν εθνικά περιουσιακά στοιχεία.

Αντιδημοφιλής επιλογή

Οι αντίπαλοι, όπως η Λάμια Μπμπαγιάντ του Ινστιτούτου Basil Fuleihan, προειδοποιούν ότι η χρήση χρυσού για την αποζημίωση των καταθετών μοιάζει με την πώληση οικογενειακών περιουσιακών στοιχείων για τη διάσωση ενός απερίσκεπτου μέλους, ενώ παράλληλα θέτει σε μειονεκτική θέση άλλα.

Ο ανεξάρτητος βουλευτής Μαρκ Νταού ανέφερε στους FT ότι οι τράπεζες και οι σύμμαχοι πολιτικοί τάσσονται υπέρ της πρότασης επειδή μειώνει τις υποχρεώσεις ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών. Ο οικονομικός ερευνητής Αλί Νουρεντίν υποδηλώνει ομοίως ότι οι πωλήσεις χρυσού θα μπορούσαν να επιτρέψουν στις τράπεζες να αποφύγουν την απαραίτητη αναδιάρθρωση βραχυπρόθεσμα.

Μερικοί πολιτικοί έχουν υποβάλει με προσοχή συγκεκριμένες προτάσεις. Ο υπουργός Βιομηχανίας Τζο Ίσα ελ- Χούρι πρότεινε τη ρευστοποίηση περίπου 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε χρυσό για την αγορά ομολόγων επενδυτικής βαθμίδας με μηδενικό τοκομερίδιο για καταθέτες με αποταμιεύσεις άνω των 100.000 δολαρίων, αν και αργότερα διευκρίνισε ότι η πρόθεση δεν ήταν να ωφεληθούν άμεσα οι τράπεζες.

Ωστόσο, τέτοιες προτάσεις παραμένουν σε μεγάλο βαθμό θεωρητικές, καθώς λίγοι νομοθέτες είναι πρόθυμοι να κάνουν ανοιχτή εκστρατεία για την πώληση της τελευταίας εθνική δικλείδα ασφαλείας.

Τελικά, η συζήτηση για τα αποθέματα χρυσού που διαθέτει ο Λίβανος, αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη διαμάχη για την λογοδοσία, τις μεταρρυθμίσεις και την εμπιστοσύνη.

Η ραγδαία αύξηση της αξίας του χρυσού προσφέρει ένα δελεαστικό απροσδόκητο όφελος που θα μπορούσε να διευκολύνει τις επώδυνες αποφάσεις σχετικά με το ποιος θα απορροφήσει τις ζημίες.

Ωστόσο, για πολλούς Λιβανέζους, τα αποθέματα συμβολίζουν την εθνική ανθεκτικότητα και κυριαρχία. Το αν το κοινοβούλιο τελικά θα εγκρίνει την πώλησή τους μπορεί να καθορίσει όχι μόνο την πορεία της οικονομικής ανάκαμψης, αλλά και την πίστη του κοινού στην πολιτική και οικονομική κατάσταση της χώρας.