Μέση Ανατολή: Νέο στρες για την παγκόσμια οικονομία

Ο πόλεμος στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής που ξεκίνησε με την επίθεση της συμμαχίας ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν εισέρχεται στη δεύτερη εβδομάδα, δημιουργώντας πιέσεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και εγείροντας ερωτήματα σχετικά με τις αυξήσεις των τιμών στα καύσιμα που δεν έχουν παρατηρηθεί από την πανδημία.

Σε όλες τις χρηματοπιστωτικές αγορές, οι μετοχές, τα ομόλογα και τα ασφαλή καταφύγια όπως το δολάριο ΗΠΑ αντανακλούν ανησυχίες για τον πληθωρισμό, καθώς και τις απειλές για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, που είναι ακόμα πιο έντονες για τις χώρες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα κατάλοιπα των δημοσιονομικών ελλειμμάτων της εποχής του κορονοϊού, τα προβλήματα στην αγορά εργασίας και την υποβαθμισμένη ανάπτυξη.

Δίνοντας το στίγμα της κατάστασης στην οποία βρίσκεται η παγκόσμια οικονομία, η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβνα, είπε, μιλώντας στο Bloomberg, την Παρασκευή:«Η παγκόσμια οικονομία έχει δείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, σοκ μετά σοκ». Πρόσθεσε, όμως, ότι «αυτή η ανθεκτικότητα δοκιμάζεται για άλλη μια φορά και πολλές χώρες εισέρχονται σε μεγαλύτερη αβεβαιότητα με εξαντλημένα αποθέματα ασφαλείας».

Προς το παρόν, πολλοί οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η συνολική επίδραση στο παγκόσμιο ΑΕΠ θα είναι μάλλον μέτρια και άνιση, αλλά αυτή η εκτίμηση θα αλλάξει όσο περισσότερο παρατείνεται η σύγκρουση. Και, επιπλέον στην αβεβαιότητα που επικρατεί στο παγκόσμιο εμπόριο προστίθεται και η ασάφεια σχετικά με την οικονομική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, όπως επισημαίνει το Bloomberg.

Οι πιο εκτεθειμένες περιοχές

Οι επιπτώσεις από τα προβλήματα στη διακίνηση πετρελαίου και LNG λόγω του πολέμου αναμένεται πως θα είναι άνισες μεταξύ των περιοχών του πλανήτη.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Capital Economics, Neil Shearing δήλωσε ότι η Ασία, η ευρωζώνη και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι πιο εκτεθειμένες περιοχές από ό, τι οι ΗΠΑ.

«Βλέπουμε έναν κόσμο που βρίσκεται πραγματικά υπό πίεση — αυτό είναι σαφές», δήλωσε ο Stefan Hartung, διευθύνων σύμβουλος της Robert Bosch GmbH, του μεγαλύτερου κατασκευαστή ανταλλακτικών αυτοκινήτων στον κόσμο. Ωστόσο, οι δυσκολίες ενδέχεται να είναι βραχύβιες και πολλές εταιρείες ενίσχυσαν την ανθεκτικότητά τους μετά την πανδημία. Αντιμετωπίζοντας μειωμένη μεταφορική ικανότητα, «πρέπει να είστε πιο προσεκτικοί, όπως στην περίοδο της Covid», δήλωσε ο Hartung σε συνέντευξή του, υποβαθμίζοντας την πιθανότητα εκτεταμένης έλλειψης προϊόντων στον κλάδο. «Υποψιάζομαι ότι μακροπρόθεσμα θα δούμε μια σταθεροποίηση», πρόσθεσε.

Ο Λευκός Οίκος προσπαθεί να περιορίσει τις επιπτώσεις από την κρίση στον εφοδιασμό ενέργειας που εκτόξευσε τις τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ.

Οι τιμές εξακολουθούν να είναι πολύ χαμηλότερες από τα υψηλά επίπεδα του 2022 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Λίπασμα, τσιμέντο

Ωστόσο, οι ανησυχίες για την παγκόσμια οικονομία δεν περιορίζονται στο πετρέλαιο, στο φυσικό αέριο, στα καύσιμα αεροσκαφών και στη βενζίνη.

Οι διακοπές λειτουργίας σε μεγάλες πετροχημικές και διυλιστικές εγκαταστάσεις στην περιοχή του Κόλπου έχουν αντίκτυπο που ξεπερνά κατά πολύ τις αγορές καυσίμων και φτάνει στις αλυσίδες εφοδιασμού φαρμακευτικών προϊόντων, στις ιατρικές συσκευασίες και σε άλλα προϊόντα υγειονομικής περίθαλψης,

Το Bloomberg Economics εκτιμά ότι σχεδόν το 7% των παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων, το 6% των πολύτιμων μετάλλων, το 5,3% του αλουμινίου και των προϊόντων αλουμινίου και το 4,4% του τσιμέντου και άλλων μη μεταλλικών ορυκτών μεταφέρθηκαν από τα λιμάνια του Περσικού Κόλπου «και κινδυνεύουν να διακοπούν». «Πρόκειται για ένα σημαντικό γεγονός — όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή, αλλά και για τις αλυσίδες εφοδιασμού και για τον κόσμο», δήλωσε ο Jan Rindbo, Διευθύνων Σύμβουλος της δανικής ναυτιλιακής εταιρείας D/S Norden A/S.

Όσο περισσότερο συνεχίζεται αυτή η σύγκρουση, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανησυχία για τις επιπτώσεις που θα έχει στον κόσμο», δήλωσε ο Rindbo.

Οι οικονομίες του Περσικού Κόλπου εξήγαγαν αζωτούχα λιπάσματα αξίας 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το 2020.

Αεροπορικές μεταφορές, ταξίδια

Βραχυπρόθεσμα, οι τιμές των αεροπορικών μεταφορών ενδέχεται να διπλασιαστούν ή να τριπλασιαστούν στις πτήσεις που διέρχονται από τους κόμβους της Μέσης Ανατολής, δήλωσε ο Niall van de Wouw, διευθύνων σύμβουλος αεροπορικών μεταφορών της Xeneta, μιας ψηφιακής πλατφόρμας μεταφορών με έδρα το Όσλο. Με τα εμπορικά αεροσκάφη να παραμένουν αγκυροβολημένα, έως και το 18% της παγκόσμιας χωρητικότητας εξανεμίστηκε αυτή την εβδομάδα.

Ο τουρισμός και τα επαγγελματικά ταξίδια έχουν πληγεί. Στο αεροδρόμιο Heathrow του Λονδίνου, το πιο πολυσύχναστο της Ευρώπης, ακυρώθηκαν 300 πτήσεις από την έναρξη του πολέμου, ενώ αναμένονται περισσότερες διαταραχές, δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος Thomas Woldbye.

Πολλά θα εξαρτηθούν από την επανέναρξη των πτήσεων και την αποκατάσταση της χωρητικότητας. Η κρατική Etihad ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι θα επαναλάβει ένα περιορισμένο εμπορικό πρόγραμμα πτήσεων μεταξύ του κόμβου της στο Αμπού Ντάμπι και μιας σειράς προορισμών στην Ευρώπη, την Ινδία, τις ΗΠΑ και τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του Ριάντ.

Η Emirates σχεδιάζει να επαναλάβει τις πτήσεις της μετά την προσωρινή αναστολή τους το Σάββατο. Η Qatar Airways ανακοίνωσε ότι θα πραγματοποιήσει περιορισμένες πτήσεις προς τη Ντόχα την Κυριακή από το Λονδίνο, το Παρίσι, τη Μαδρίτη, τη Ρώμη, τη Φρανκφούρτη και τη Μπανγκόκ.

Τα containership

Οι εταιρείες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων προσαρμόζονται επίσης, αν και είναι λιγότερο ευέλικτες σε γρήγορες κινήσεις και πιο ευάλωτες σε επιθέσεις.

Οι καθημερινές κρατήσεις που πραγματοποιούνται από ιδιοκτήτες φορτίων που επιθυμούν να εισάγουν εμπορεύματα σε λιμάνια ανατολικά του Ορμούζ μειώθηκαν κατά 81% σε δύο μόνο ημέρες την προηγούμενη εβδομάδα, σύμφωνα με την Vizion, η οποία παρέχει ορατότητα στην αλυσίδα εφοδιασμού.

Υπάρχουν περίπου 100 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στον Κόλπο, τα οποία δεν μπορούν να αποπλεύσουν λόγω των κινδύνων ασφαλείας, παρά την υπόσχεση του Τραμπ νωρίτερα αυτή την εβδομάδα να εξασφαλίσει την ασφαλή διέλευση με τη χρήση ναυτικών κονβόι.

Δεκάδες άλλα πλοία περιμένουν να εισέλθουν στον Κόλπο ή έχουν ανακατευθυνθεί σε άλλα λιμάνια, αυξάνοντας την χωρητικότητα και τον κίνδυνο δημιουργίας συμφόρησης αλλού.

Ανακατεύθυνση πλοίων

Οι παγκόσμιοι γίγαντες της ναυτιλίας MSC Mediterranean Shipping, Moller-Maersk και αρκετοί άλλοι έχουν αναστείλει τις κρατήσεις για δρομολόγια που συνδέουν την Ασία με τη Μέση Ανατολή, καθώς και τις υπηρεσίες που συνδέουν την περιοχή αυτή με την Ευρώπη.

Αυτό σημαίνει ότι η συμφόρηση εξαπλώνεται γρήγορα στην περιοχή, αλλά και σε ολόκληρη την Ασία, καθώς τα πλοία εκφορτώνουν τα φορτία που προορίζονταν για τη Μέση Ανατολή στον πλησιέστερο ασφαλή λιμένα.

Το Nhava Sheva, το πιο πολυσύχναστο λιμάνι εμπορευματοκιβωτίων της Ινδίας, που βρίσκεται ανατολικά της Βομβάης, παρουσίαζε συμφόρηση 64% την Παρασκευή, σημειώνοντας ραγδαία αύξηση από το 10% που καταγράφηκε την 1η Μαρτίου, σύμφωνα με τον Destine Ozuygur της Xeneta. Η συμφόρηση στη Σιγκαπούρη και το Κολόμπο αυξάνεται επίσης, με τα δύο λιμάνια να έχουν ήδη ξεπεράσει το 40%.

«Ορισμένα δευτερεύοντα λιμάνια που αναμένουμε να χρησιμοποιηθούν ως κόμβοι αναμετάδοσης, όπως το Νταρ ες Σαλάμ, έχουν ήδη βασικό επίπεδο συμφόρησης 50% και τώρα ο χρόνος αναμονής αυξάνεται σε 5+ ημέρες ανά πλοίο», έγραψε ο Ozuygur την Παρασκευή σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

«Σίγουρα πρόκειται για μια δύσκολη κατάσταση», δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου DHL, Tobias Meyer, στο Bloomberg Television αυτή την εβδομάδα, αναφερόμενος στους περιφερειακούς περιορισμούς στις αεροπορικές μεταφορές. «Αυτό θα δημιουργήσει κάποια εμπόδια τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες, και το ίδιο θα συμβεί και στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών – θα χρειαστεί να βρούμε νέες διαδρομές για τα πλοία».