Σε μια έκταση περίπου 16 στρεμμάτων στη Bethlehem της Πενσιλβάνιας, το έργο Gateway on Fourth φιλοδοξεί να δώσει ανάσα στην οξεία στεγαστική κρίση των ΗΠΑ, προσφέροντας 120 κατοικίες για χαμηλά και μεσαία εισοδήματα έως το 2029. Ωστόσο, ακόμη και αυτό το project-«ανάσα» καλύπτει μόνο ένα μικρό μέρος των αναγκών.
«Αυτή είναι η πρώτη μας μεγάλης κλίμακας προσιτή στέγαση εδώ και περισσότερα από 10 χρόνια», δήλωσε στους Financial Times η Σάρα Σατούλο, αναπληρώτρια διευθύντρια ανάπτυξης κοινότητας για την πόλη. «Είναι τεράστια».
Μετά την κρίση του 2008, η ανεπαρκής οικοδόμηση κατοικιών έχει εκτινάξει τις τιμές, ξεπερνώντας την αύξηση των μισθών και καθιστώντας τη στέγη βασικό πολιτικό ζήτημα. Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να πείσει ότι διαθέτει λύσεις, προωθώντας περιορισμούς σε θεσμικούς επενδυτές και παρεμβάσεις στην αγορά στεγαστικών δανείων.
«Θέλουμε σπίτια για ανθρώπους, όχι για εταιρείες», δήλωσε ο Τραμπ στην ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης τον περασμένο μήνα.
Η Γερουσία ψήφισε την περασμένη εβδομάδα νομοθεσία για τη στέγαση που περιορίζει τους θεσμικούς επενδυτές που αγοράζουν σπίτια και την οποία οι οικονομολόγοι πιστεύουν ότι θα μπορούσε να βοηθήσει στην ελάφρυνση των κανονισμών που εμποδίζουν τους κατασκευαστές.
Εγκαταλελειμένη χαλυβουργία την Bethlehem
Το παράδειγμα της Bethlehem
Στο πεδίο, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Στη Bethlehem, όπου η πληθυσμιακή αύξηση είναι από τις ταχύτερες στην πολιτεία, η διαθεσιμότητα κατοικιών παραμένει οριακή, με τα ενοίκια να πλησιάζουν τα 1.800 δολάρια και τα ποσοστά κενών διαμερισμάτων να κινούνται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.
Η έλλειψη έχει οδηγήσει σε αυτό που ο Μπομπ Ραπ, πάστορας και πρώην εκτελεστικός διευθυντής της Bethlehem Emergency Sheltering, περιέγραψε στους FT ως «εκθετική» αύξηση της «περιστασιακής» αστεγίας στην πόλη την τελευταία δεκαετία, αφήνοντας τους ανθρώπους να αγωνίζονται να επιστρέψουν στην αγορά ενοικίασης.
Λίγο πιο πέρα από το Gateway, στη γειτονιά των εργατών της South Bethlehem, οι εργάτες οικοδομών χτίζουν εξαώροφο συγκρότημα. Σε κοντινή απόσταση βρίσκονται πολλά άλλα πρόσφατα κατασκευασμένα συγκροτήματα, πολλά από τα οποία διαφημίζονται ως «πολυτελείας», με μονάδες ενός υπνοδωματίου και ενός μπάνιου να νοικιάζονται για σχεδόν 2.000 δολάρια το μήνα.
Τα νέα συγκροτήματα «πολυτελών» διαμερισμάτων πολλαπλασιάζονται, τροφοδοτώντας αντιδράσεις κατοίκων που βλέπουν την ανάπτυξη να ευνοεί κυρίως υψηλότερα εισοδήματα. Παράλληλα, οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι κάθε νέα κατασκευή —ακόμη και ακριβή— συμβάλλει στην αποκλιμάκωση των πιέσεων.
Για τους οικονομολόγους της στέγασης, η κατασκευή πολυτελών διαμερισμάτων είναι καλύτερη από την κατασκευή κανενός ακινήτου. «Όλες οι κατοικίες είναι καλές κατοικίες», δήλωσε στους FT ο Λουκ Τίτερ, διευθυντής της Thrive Economics, μιας συμβουλευτικής εταιρείας στεγαστικής πολιτικής. «Συχνά πέφτουμε στο σκεπτικό πλαίσιο ότι οι πολυτελείς κατοικίες είναι κακό πράγμα, αλλά αν τις απαγορεύσουμε, αυτοί οι άνθρωποι με υψηλό εισόδημα δεν θα μετακομίσουν εδώ».
Η μεταμόρφωση της πόλης από βιομηχανικό κέντρο σε κόμβο υπηρεσιών και logistics προσελκύει νέους κατοίκους, αλλά επιτείνει την ανισορροπία. Οι θεσμικοί επενδυτές έχουν αγοράσει μεγάλο μέρος του υφιστάμενου αποθέματος, περιορίζοντας περαιτέρω την προσφορά προσιτών κατοικιών.
Γραφειοκρατία, κόστος και επιτόκια εντείνουν την στεγαστική κρίση
Παράλληλα, το υψηλό κόστος κατασκευής, τα επιτόκια και η γραφειοκρατία καθιστούν τα έργα κοινωνικής κατοικίας δύσκολα βιώσιμα. Το Gateway προχώρησε μόνο χάρη σε δωρεά γης, ενώ το κόστος ανά κατοικία αγγίζει τα 500.000 δολάρια.
Για πολλούς Αμερικανούς, η ιδιοκατοίκηση απομακρύνεται: η μέση ηλικία αγοράς πρώτης κατοικίας έχει φτάσει τα 40 έτη, ενώ ακόμη και επιτόκια κάτω του 6% θεωρούνται αποτρεπτικά.
Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά όπου έως και 16 ενοικιαστές ανταγωνίζονται για κάθε διαθέσιμο σπίτι, οδηγώντας σε αύξηση της «περιστασιακής» αστεγίας και εντείνοντας τις κοινωνικές πιέσεις.
Η γραφειοκρατία προσθέτει στις προκλήσεις της κατασκευής κατοικιών χαμηλού κόστους. Ενώ το μεγαλύτερο μέρος της υποστήριξης για προσιτές κατοικίες προέρχεται από το πρόγραμμα φορολογικής πίστωσης για κατοικίες χαμηλού εισοδήματος της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, μια σημαντική μειονότητα κεφαλαίων πρέπει να εξασφαλιστεί μέσω άλλων ομοσπονδιακών, πολιτειακών και τοπικών πηγών.
Κάθε ένα από αυτά έχει τις δικές του απαιτήσεις σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης του έργου. Ορισμένα απαιτούν τη χρήση μόνο αμερικανικών υλικών και αγαθών. άλλα ορίζουν ότι οι εργαζόμενοι πρέπει να πληρώνονται με ένα συγκεκριμένο ποσοστό, το οποίο συχνά είναι υψηλότερο από τα έργα του ιδιωτικού τομέα.
Παρά τις εξαγγελίες και τις επενδύσεις —όπως το σχέδιο 1 δισ. δολαρίων του κυβερνήτη της Πενσιλβάνιας— η κρίση παραμένει βαθιά, με την προσιτή κατοικία να εξελίσσεται σε ένα από τα πιο δυσεπίλυτα προβλήματα της αμερικανικής οικονομίας.
