Στενά του Ορμούζ: Το Ιράν επιβάλλει «διόδια» και οι ΗΠΑ απαντούν με αποκλεισμό

Η νεοσύστατη ιρανική Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου (PGSA) επιχειρεί να εδραιώσει τον έλεγχό της στα Στενά του Ορμούζ, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν τις επιχειρήσεις επιβολής του ναυτικού αποκλεισμού κατά του Ιράν, διαμορφώνοντας ένα ιδιαίτερα τεταμένο περιβάλλον σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες παγκοσμίως για τη διακίνηση πετρελαίου.

Η PGSA δημοσιοποίησε για πρώτη φορά με σαφήνεια και συγκεκριμένο χάρτη, τα όρια της περιοχής που θεωρεί ότι υπάγεται στον έλεγχό της στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ιρανικής αρχής, η ζώνη επιτήρησης εκτείνεται από τη γραμμή που ενώνει το Kuh Mobarak στο Ιράν με το Fujairah των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων προς νότο, έως τη γραμμή μεταξύ του νησιού Qeshm και του Umm al-Qaiwain προς βορρά.

Άδεια διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ

Η PGSA υπογράμμισε ότι όλα τα πλοία που επιθυμούν να διέλθουν από τα Στενά θα πρέπει να λαμβάνουν άδεια και να συντονίζονται με τις ιρανικές αρχές, επιμένοντας στη συγκεκριμένη θέση παρά τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον για πιθανή αποκλιμάκωση της κρίσης.

Παράλληλα, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ανακοίνωσαν ότι 26 εμπορικά πλοία —μεταξύ αυτών δεξαμενόπλοια και containerships— διήλθαν από τα Στενά μέσα σε ένα 24ωρο σε συντονισμό με το ιρανικό ναυτικό.

Η διέλευση των τριών VLCCs

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε και η διέλευση τριών VLCCs από τα Στενά του Ορμούζ την Τετάρτη, εξέλιξη που ναυτιλιακοί αναλυτές χαρακτήρισαν ως την ισχυρότερη μέχρι στιγμής ένδειξη διαμόρφωσης ενός άτυπου πλαισίου συντονισμένης ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Δύο κινεζικών συμφερόντων πλοία κινήθηκαν σε σχηματισμό με ενεργοποιημένο το AIS, μεταφέροντας ιρακινό και καταριανό αργό πετρέλαιο προς την Κίνα, ενώ τρίτο VLCC νοτιοκορεατικής σημαίας διήλθε χωρίς ενεργό σύστημα εντοπισμού.

Η εταιρεία ναυτιλιακής ανάλυσης Windward εκτιμά ότι η ανοιχτή μετάδοση AIS από τα κινεζικά πλοία ενδέχεται να υποδηλώνει μια σιωπηρή επιχειρησιακή κατανόηση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, βάσει της οποίας φορτία ιρακινού και καταριανού αργού δεν αποτελούν βασικούς στόχους της αμερικανικής επιχείρησης επιβολής.

Αμερικανοί κομάντος εφορμούν σε ιρανικό πλοίο

Στο μεταξύ στις 20 Μαΐου, Αμερικανοί πεζοναύτες πραγματοποίησαν νηοψία στο δεξαμενόπλοιο προϊόντων πετρελαίου Celestial Sea, με ιρανική σημαία, στον Κόλπο του Ομάν. Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), το πλοίο θεωρήθηκε ύποπτο για προσπάθεια παράκαμψης του αμερικανικού αποκλεισμού με προορισμό ιρανικό λιμάνι. Μετά την επιθεώρηση, το πλοίο αφέθηκε ελεύθερο, ενώ το πλήρωμα έλαβε εντολή αλλαγής πορείας.

Η Ουάσιγκτον διαμηνύει ότι εφαρμόζει πλήρως τα μέτρα επιβολής του αποκλεισμού, υποστηρίζοντας ότι περισσότερα από 90 εμπορικά πλοία έχουν ήδη ανακατευθυνθεί ώστε να συμμορφωθούν με τις αμερικανικές οδηγίες.

Παρέμβαση διεθνών ναυτιλιακών οργανώσεων

Την ίδια στιγμή, μεγάλοι διεθνείς ναυτιλιακοί οργανισμοί —μεταξύ αυτών οι BIMCO, INTERTANKO, OCIMF και το International Chamber of Shipping— εξέδωσαν νέα κοινή οδηγία ασφαλείας, προειδοποιώντας ότι η κατάσταση στα Στενά παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη, ακόμη και αν η ναυσιπλοΐα εμφανίζεται τυπικά ανοικτή.

Η 22σέλιδη οδηγία επισημαίνει σοβαρούς κινδύνους, όπως παρεμβολές και παραποίηση σημάτων GPS και AIS, πιθανή χρήση ναρκών, drones και μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας, αλλά και τον κίνδυνο ακραίας συμφόρησης σε περίπτωση ταυτόχρονης επανεκκίνησης μεγάλου αριθμού διελεύσεων έπειτα από εβδομάδες καθυστερήσεων.

Οι οργανισμοί συνιστούν στις ναυτιλιακές εταιρείες να εξετάζουν ακόμη και την αναβολή διελεύσεων όταν η αξιολόγηση κινδύνου επιδεινώνεται, ενώ παράλληλα προτείνεται η απενεργοποίηση bluetooth, wifi και υπηρεσιών γεωεντοπισμού σε προσωπικές συσκευές πληρωμάτων, εξαιτίας φόβων διαρροής δεδομένων θέσης των πλοίων.