Δεν είναι προετοιμασμένη η Ευρώπη να ανταποκριθεί στο σχέδιο της Κίνας για απόκτηση ελέγχου της Ταϊβάν, την ώρα που οι οικονομίες της δεν είναι το ίδιο εκτεθειμένες σε αυτό το ενδεχόμενο, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg.
Η Ταϊβάν αποτελεί «ένα επικίνδυνο τυφλό σημείο» για την ΕΕ, σύμφωνα με τον Marcin Jerzewski, επικεφαλής του γραφείου του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αξιών για την Πολιτική Ασφάλειας στην Ταϊπέι.
Βέβαια η Ταϊβάν βασίζεται στις ΗΠΑ και όχι στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως αντίβαρο στο Πεκίνο. Ωστόσο, αξιωματούχοι στην Ευρώπη ανησυχούν ότι η επιθυμία του Ντόναλντ Τραμπ να αποκαταστήσει τους δεσμούς με τον Πρόεδρο Σι Τζιπίνγκ δίνει στο Πεκίνο το πράσινο φως για παραβιάσεις του εναέριο χώρου, όπως συνέβη τον Ιανουάριο, επιτρέποντας στην Κίνα να κυριαρχήσει σε ένα κρίσιμο μέρος της παγκόσμιας οικονομίας και να αφήσει την ΕΕ στο περιθώριο.
President Donald Trump talks with China’s President Xi Jinping at the Zhongnanhai leadership compound, Friday, May 15, 2026, in Beijing. Mark Schiefelbein/Pool via REUTERS
«Ακόμα και καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις έχουν αυξηθεί, η Ταϊβάν έχει αποκτήσει μεγαλύτερο κεντρικό ρόλο στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, παράγοντας πάνω από το 60% των πιο αναβαθμισμένων ημιαγωγών στον κόσμο» αναφέρει το Bloomberg Economics.
Βέβαια δεν υπάρχουν σημάδια ότι το Πεκίνο σχεδιάζει να εισβάλει σύντομα στην Ταϊβάν. Τον Απρίλιο ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ συναντήθηκε με την πρόεδρο του κόμματος Kuomintang Τσενγκ Λι Γουν, στην πρώτη συνάντηση μεταξύ του Σι και ενός εν ενεργεία ηγέτη της αντιπολίτευσης της Ταϊβάν εδώ και σχεδόν μια δεκαετία.
Οι παρατηρητές των γεωπoλιτικών εξελίξεων ερμηνεύουν τη συνάντηση ως σήμα του Πεκίνου, ότι επιλέγει τον δρόμο της πολιτικής επιρροής. Ταυτόχρονα η εκκαθάριση κορυφαίων στρατηγών που διεξήγαγε έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με την στρατιωτική ετοιμότητα του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού.
Το κόστος μιας εισβολής θα ήταν επίσης δυνητικά καταστροφικό. Αλλά από αυτή την άποψη, η ΕΕ είναι πιο εκτεθειμένη από το Πεκίνο.
Το πλήγμα των 2 τρισ.
Στο χειρότερο σενάριο ενός πολέμου ΗΠΑ-Κίνας για την Ταϊβάν, έρευνα του Bloomberg Economics δείχνει ότι η οικονομία της ΕΕ θα υποστεί πλήγμα ισοδύναμο με περίπου 2 τρισ. δολάρια κατά το πρώτο έτος. Η οικονομία της Γερμανίας θα συρρικνωθεί κατά περίπου 14%, περίπου διπλάσια από αυτή των ΗΠΑ ή της Κίνας.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Bloomberg Economics, η Γερμανία, με την κατασκευαστική της βιομηχανία να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους ημιαγωγούς της Ταϊβάν και τις κινεζικές σπάνιες γαίες, θα είναι μεταξύ των χωρών που θα πληγούν περισσότερο. Το ΑΕΠ της Γαλλίας θα συρρικνωθεί κατά 6,5%, ενώ η Ιταλία θα υποστεί πτώση 8,8% και η Ισπανία 7%.
Το παγκόσμιο ΑΕΠ θα συρρικνωθεί κατά πάνω από 8%, επισκιάζοντας τον αντίκτυπο της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2009 και της πανδημίας . Ο κόσμος θα αντιμετωπίσει επίσης οξείες ελλείψεις συγκεκριμένων αγαθών των οποίων η παραγωγή κυριαρχείται από την Ταϊβάν, συμπεριλαμβανομένων ιατρικών εφοδίων όπως βηματοδότες και αντλίες ινσουλίνης.
Ήδη ο πόλεμος στον Ιράν έχει δώσει το μάθημα ότι οι ΗΠΑ μπορεί να έχουν τον έλεγχο στις παγκόσμιες υποθέσεις, αλλά η Ευρώπη συχνά πληρώνει το μεγαλύτερο τίμημα.
«Ένας αποκλεισμός της Ταϊβάν θα αποτελούσε μια σημαντική ευρωπαϊκή κρίση ασφάλειας και οικονομίας, ακόμη και χωρίς εισβολή» υπογραμμίζει ο Jerzewski.
Ενώ η αντίληψη της απειλής ποικίλλει ανά κράτος μέλος, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν συλλογικά ότι μετά την Ουκρανία και το Ιράν, η επόμενη μεγάλη σύγκρουση θα μπορούσε να ξεσπάσει γύρω από την Ταϊβάν. Πράγματι, η ευαίσθητη ισορροπία των απειλών που βοηθούν στην αποτροπή της Κίνας έχει υποβαθμιστεί από τα πρόσφατα γεγονότα.
Ενώ ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ επιμένει ότι δεν έχει υπάρξει καμία αλλαγή στην πολιτική των ΗΠΑ για την Ταϊβάν και η Ιαπωνία συγκεντρώνει τα στρατιωτικά της μέσα γύρω από το νησί, ο ίδιος ο Τραμπ έχει αμφισβητήσει την προθυμία των ΗΠΑ να υποστηρίξουν την Ταϊβάν.
Επιπλέον, ο πόλεμος κατά του Ιράν έχει εξαντλήσει σημαντικά τα αποθέματα όπλων των ΗΠΑ την ώρα που οι στρατιωτικές επενδύσεις της Κίνας συνεχίζουν να μειώνουν το χάσμα με τις ΗΠΑ, ενώ η υπόδειξη του Τραμπ ότι θα μπορούσε να συζητήσει τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν με τον Σι προκάλεσε συναγερμό τόσο στην Ταϊπέι όσο και στις Βρυξέλλες.
«Η αποτροπή μπορεί να βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο της εδώ και χρόνια» υποστηρίζει η Jennifer Welch, επικεφαλής γεωοικονομική αναλύτρια στο Bloomberg Economics.
Ενώ οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επικεντρώνονται στους αυξανόμενους κινδύνους γύρω από την Ταϊβάν, προσπαθούν επίσης να κατανοήσουν πώς μια κρίση θα επηρεάσει τις διαφορετικές οικονομίες του μπλοκ, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Bloomberg.
Το πρόβλημα των Βρυξελλών
Η συμφωνία σε μια κοινή θέση για την Ταϊβάν είναι από τις πιο δύσκολες για τις Βρυξέλλες.
Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι το μπλοκ συζητά συνεχώς όλα τα ζητήματα που σχετίζονται με την ασφάλειά του και πιέζει για την ειρηνική επίλυση των εντάσεων στα Στενά μέσω διαλόγου. Εάν η Κίνα αποφασίσει να προσπαθήσει να αλλάξει το status quo με τη βία ή τον εξαναγκασμό, η ΕΕ θα υπερασπιστεί τα συμφέροντά της, πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.
Οι συζητήσεις σχετικά με τη στρατηγική της Ευρώπης για την Ταϊβάν συχνά διεξάγονται διακριτικά και μερικές φορές περιλαμβάνουν μόνο επιλεγμένα κράτη μέλη – έναν συνασπισμό χωρών με παρόμοια νοοτροπία – για να αποκλειστούν άλλα που είναι επιρρεπή στην υιοθέτηση της στάσης του Πεκίνου, αναφέρουν οι πηγές.
Η Κύπρος, η οποία κατέχει την εκ περιτροπής προεδρία του μπλοκ μέχρι τον επόμενο μήνα, ασκεί συστηματικά βέτο σε οποιαδήποτε συζήτηση για την Ταϊβάν, επιφυλασσόμενη να δημιουργήσει προηγούμενο που θα μπορούσε να επηρεάσει τη δική της εδαφική διαμάχη με την Τουρκία.
Τι δείχνουν τα σενάρια
Σε αυτές τις συναντήσεις, αξιωματούχοι διεξήγαγαν ασκήσεις επί χάρτου για να διερευνήσουν σενάρια όπως κλιμακούμενες εισβολές στον εναέριο χώρο της Ταϊβάν – όπως αυτή πάνω από το νησί Πράτας τον Ιανουάριο – καθώς και ένα κινεζικό κλείσιμο κρίσιμων ορυκτών προμηθειών (ένας μοχλός που δοκίμασε το Πεκίνο πέρυσι), την επιθεώρηση πλοίων με σημαίες της ΕΕ από την Κίνα ή έναν πλήρη αποκλεισμό του νησιού.
Σύμφωνα με τις πηγές η Γηραία Ήπειρος είναι απροετοίμαστη.
Σε μια συνεδρία εξετάστηκε τι θα συνέβαινε εάν οι εξαγωγές ημιαγωγών της Ταϊβάν μειωνόταν στο μισό. Οι Ευρωπαίοι ήταν βέβαιοι ότι οι οικονομίες τους θα επιβίωναν από ένα τέτοιο πλήγμα,μέχρι να τους βάλουν στη θέση τους οι εκπρόσωποι της Ταϊπέι και της Ουάσιγκτον. Η Ταϊβάν βασίζεται εξ ολοκλήρου στις ΗΠΑ για στρατιωτική υποστήριξη, είπαν, έτσι οι ΗΠΑ θα έπαιρναν όλα τα τσιπς, αφήνοντας την Ευρώπη με άδεια χέρια.
Σε περίπτωση μεγάλης κλιμάκωσης, η Ευρώπη θα έχει μόνο λίγες ώρες για να αντιδράσει και προς το παρόν δεν είναι έτοιμη να κινηθεί τόσο γρήγορα, ανέφεραν οι πηγές.
Οι ευρωπαϊκές χώρες δυσκολεύονται ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζουν καταστάσεις που ανήκουν στην γκρίζα ζώνη, όπως η εισβολή στο νησί Πράτας, 440 χιλιόμετρα από το νότιο άκρο του κύριου νησιού της Ταϊβάν. Αυτές οι ενέργειες δεν αποτελούν πράξη πολέμου, αλλά εξακολουθούν να επιτρέπουν στην Κίνα να αυξήσει σταδιακά την επιρροή της στην Ταϊβάν εάν τους επιτραπεί να μείνουν αδιάφορες.
Για χρόνια, η τυπική αντίδραση των Ευρωπαίων ήταν να ζητούν αποκλιμάκωση και να στραφούν προς τις ΗΠΑ, ανέφεραν άτομα που παρακολούθησαν τις ασκήσεις. Αλλά αυτό έχει αλλάξει από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στο αξίωμα εν μέσω μιας ευρύτερης κατάρρευσης οποιουδήποτε διατλαντικού συντονισμού στην πολιτική της Κίνας.
Μέχρι το τέλος του περασμένου έτους, οι ευρωπαϊκές χώρες συντονίζονταν μεταξύ τους και στη συνέχεια με την Ιαπωνία, σύμφωνα με τον Jerzewski του EVC, το οποίο φιλοξενεί τακτικά τις ασκήσεις.
Η Ευρώπη προσπαθεί να βρει περισσότερους τρόπους να συνεργαστεί με την Ταϊβάν μεταξύ άλλων και επειδή η οικονομία του νησιού αποτελεί το κλειδί για ένα μέλλον με επίκεντρο την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ η οικονομική της ανάπτυξη αποτελεί αντικείμενο ζήλειας για πολλούς Ευρωπαίους εταίρους.
Η ΕΕ έχει καταστεί η μεγαλύτερη πηγή άμεσων ξένων επενδύσεων για την Ταϊβάν και ο πέμπτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της. Ορισμένοι αξιωματούχοι της Ταϊβάν παραδέχονται ιδιωτικά ότι ανησυχούν για το γεγονός ότι οι ΗΠΑ δεν αποτελούν πλέον τόσο αξιόπιστο εταίρο όσο παλαιότερα, και γι’ αυτό εντείνουν τις προσπάθειές τους για σύσφιγξη των σχέσεων με την Ευρώπη, αν και καμία από τις δύο πλευρές δεν τρέφει αυταπάτες ότι η ΕΕ μπορεί να αντικαταστήσει τη στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ.
Ο Hsiao Kuang-wei, εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών της Ταϊβάν, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ επιβεβαίωσαν ότι η πολιτική τους για την Ταϊβάν παραμένει αμετάβλητη και ότι συνεχίζουν να υποστηρίζουν την ειρήνη και τη σταθερότητα σε όλο το Στενό της Ταϊβάν. Η Ταϊπέι θα συνεχίσει να ενισχύει την ικανότητα αυτοάμυνάς της «ενώ συνεργάζεται στενά με τις ΗΠΑ και άλλους περιφερειακούς εταίρους για την ενίσχυση της αποτροπής και την από κοινού διατήρηση της ειρήνης», πρόσθεσε ο Hsiao.
