Τέσσερις «κίτρινες κάρτες» – ενστάσεις, γύρω από την εικόνα της οικονομικής ανάπτυξης που παρουσιάζει η εθνική οικονομία, «δείχνει» η έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ για το 2026.
Το ποσοστό της απασχόλησης εξακολουθεί να παραμένει χαμηλότερο από το μέσο όρο της Ευρώπης
Πρώτον, η αύξηση της απασχόλησης που καταγράφεται συνοδεύεται από άνιση και ποιοτικά ανεπαρκή ανάκαμψη της αγοράς εργασίας.
Δεύτερον, η ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας και της απασχόλησης, δεν σημαίνει και αντίστοιχη ανάκαμψη της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων.
Τρίτον, η ελληνική αγορά δεν πάσχει μόνο από χαμηλές αμοιβές, αλλά και από εντατικοποίηση της εργασίας καταγράφοντας υψηλές εβδομαδιαίες ώρες εργασίας σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Τέταρτον, παρά την οικονομική ανάπτυξη, υψηλός παραμένει ο κίνδυνος φτώχειας στη χώρα μας, σε σχέση με τις ευρωπαϊκές χώρες και ιδιαίτερα σε ορισμένες ηλικιακές ομάδες.
Η εικόνα της αγοράς εργασίας
Η αγορά εργασίας, σύμφωνα με την έκθεση παρουσιάζει την εξής εικόνα: σαφή βελτίωση σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Το ποσοστό απασχόλησης αυξάνεται, η ανεργία υποχωρεί και η υπό απόδοση της αγοράς εργασίας περιορίζεται σημαντικά. Ωστόσο, η βελτίωση αυτή δεν αρκεί για να τεκμηριώσει οτι η χώρα έχει περάσει σε ένα σταθερό και κοινωνικά βιώσιμο υπόδειγμα εργασίας. Το κεντρικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι οτι η ελληνική αγορά εργασίας έχει ανακάμψει ποσοτικά, αλλά δεν έχει αναβαθμιστεί επαρκώς ποιοτικά.
Το ποσοστό της απασχόλησης εξακολουθεί να παραμένει χαμηλότερο από το μέσο όρο της Ευρώπης, η απασχόληση των γυναικών αυξήθηκε αλλά εξακολουθεί να παραμένει χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, το 55,8% των ανέργων παραμένει εκτός εργασίας για διάστημα άνω των δώδεκα μηνών (μακροχρόνια άνεργοι).
Οι αμοιβές. Η ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας και της απασχόλησης δεν συνοδεύονται απο αντίστοιχη ανάκαμψη της αγοραστικής δύναμης τών εργαζομένων. Παρά την αύξηση των ονομαστικών μισθών, τα πραγματικά εισοδήματα παραμένουν πιεσμένα από το υψηλό κόστος ζωής. Ενδεικτικά , ο μέσος ετήσιος πραγματικός μισθός στο σύνολο της οικονομίας παρουσίασε οριακή μόνο αύξηση την περίοδο 2019-2025 (+0,3%), ενώ, συγκριτικά με το 2021, έτος έναρξης της πληθωριστικής κρίσης, ήταν χαμηλότερος κατά 1,3%.
Ώρες εργασίας. Η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλές εβδομαδιαίες ώρες εργασίας σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, ιδίως σε βασικούς κλάδους απασχόλησης. Στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο, όπου συγκεντρώνεται το 17,6% της συνολικής απασχόλησης, οι μέσες συνήθεις εβδομαδιαίες ώρες εργασίας ανέρχονται το 2025 σε 42,3, που είναι η υψηλότερη τιμή μεταξύ των υπο εξέταση χωρών. Στη μεταποίηση, οι μέσες εβδομαδιαίες ώρες εργασίας διαμορφώνονται σε 41,7, επίσης υψηλότερα από τις αντίστοιχες ομάδες χωρών της ΕΕ. Στον πρωτογενή τομέα, οι πλήρως απασχολούμενοι εργάζονται κατά μέσο όρο 47,1 ώρες την εβδομάδα. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει οτι η ελληνική αγορά εργασίας δεν πάσχει μόνο από χαμηλές αμοιβές, αλλά και από εντατικοποίηση της εργασίας.
Ο κίνδυνος φτώχειας παραμένει υψηλός σε κρίσιμες κοινωνικές και ηλικιακές ομάδες. Ιδιαίτερα οι νέοι ηλικίας 18-24 ετών εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυξημένη κοινωνική ευαλωτότητα, με τον κίνδυνο φτώχειας να διαμορφώνεται – το 2025 – στο 24,2%. Το ποσοστό αυτό , παρ’ ότι έχει μειωθεί σε σχέση με το 2019, παραμένει υψηλό σε σύγκριση με αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Σλοβενία, η Κροατία, η Πολωνία και η Πορτογαλία. Το εύρημα αυτό έχει ιδιαίτερη κοινωνική και αναπτυξιακή σημασία, καθώς δείχνει ο τι η νέα γενιά εξακολουθεί να εισέρχεται στην οικονομική και κοινωνική ζωή με υψηλό βαθμό ανασφάλειας.
Αντίστοιχα, στον πυρήνα του ενεργού πληθυσμού, δηλαδή στην ηλικιακή ομάδα 25 – 54 ετών, ο κίνδυνος φτώχειας στην Ελλάδα διαμορφώνεται το 2025 στο 17,5%, έναντι 14,3% στην ΕΕ – 27. Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, διότι αφορά το βασικό παραγωγικό και οικογενειακό σώμα της κοινωνίας.
