Αν υπάρχουν δύο αντικείμενα που θα μπορούσαν να «συνοψίσουν», σε συμβολικό επίπεδο, τις εμπορικές σχέσεις Ελλάδας – Βραζιλίας, αυτά είναι ένα φλυτζάνι καφές και ένα φορτηγό πλοίο.
Η Βραζιλία είναι η μεγαλύτερη οικονομία της Λ. Αμερικής και η 10η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο όσον αφορά το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, το οποίο για το 2025 ανήλθε σε 2,281 τρις δολ. ΗΠΑ. Aποτελεί μια τεράστια αγορά 213,4 εκατομμυρίων καταναλωτών με μια διαρκώς διευρυνόμενη μεσαία τάξη.
Όπως προκύπτει από την έκθεση της ελληνικής εμπορικής διπλωματικής αποστολής στο Σάο Πάολο, για το 2025, ο μη καβουρδισμένος/πράσινος καφές αποτελεί διαχρονικά το κορυφαίο προϊόν εισαγωγής από τη Βραζιλία, καταλαμβάνοντας μεταξύ (30% – 40% του συνόλου των εισαγωγών, καθώς η Ελλάδα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Βραζιλία για την πρώτη ύλη της εγχώριας βιομηχανίας καφέ.
Ο Νο 1 ναυτιλιακός πελάτης μας
Αντίστοιχα, η Βραζιλία αποτελεί για το 2025 τον 1ο μεγαλύτερο πελάτη της Ελλάδας παγκοσμίως, όσον αφορά τις θαλάσσιες μεταφορές.
Αυτό συμβαίνει, διότι η Βραζιλία είναι ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς εμπορευμάτων παγκοσμίως (μεταλλεύματα, σόγια, πετρέλαιο).
Οι ελληνικών συμφερόντων ναυτιλιακές εταιρείες (κυρίως bulk carriers και tankers) εκτελούν τεράστιο μέρος του μεταφορικού έργου αυτών των βραζιλιάνικων εξαγωγών προς την Ευρώπη και την Ασία, αποφέροντας σημαντικό ναυτιλιακό συνάλλαγμα στην Ελλάδα.
Χαρακτηριστικά, όπως προκύπτει από τις κυριότερες πληρωμές της Ελλάδας για υπηρεσίες της Βραζιλίας το 2025, συνολικού ύψους 96 εκ., πρώτες είναι οι θαλάσσιες μεταφορές με 49 εκ. ή 50,8% του συνόλου και ακολουθούν:
- λοιπές μεταφορές με 20 εκ. ή 20,7% του συνόλου και
- οι υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής με 17εκ. ή 17,8% του συνόλου.
Από το 2023, θα μπορούσαμε, δίπλα στον καφέ και στο πλοίο, να τοποθετήσουμε και ένα ακτινίδιο.
Διότι, μετά το επίσημο άνοιγμα της βραζιλιάνικης αγοράς, τον Νοέμβριο 2023, τα ακτινίδια αποτέλεσαν την κύρια ώθηση για την αύξηση των ελληνικών εξαγωγών κατά +39,1% το 2024, μια δυναμική που σταθεροποιήθηκε και το 2025.
Εν δυνάμει προοπτικές
Κάπου εδώ σταματάνε και τα καλά νέα, αν και οι ρεαλιστικές προοπτικές είναι πράγματι μεγάλες.
Έτσι, η έκθεση διαπιστώνει, ότι το εμπόριο αγαθών μεταξύ Ελλάδας και Βραζιλίας κινείται διαχρονικά σε χαμηλά επίπεδα.
Η τάση αυτή οφείλεται κυρίως σε δομικούς παράγοντες, όπως η μεγάλη γεωγραφική απόσταση και το υψηλό μεταφορικό κόστος, οι δασμολογικοί φραγμοί και οι σύνθετες γραφειοκρατικές διαδικασίες πιστοποίησης, ιδίως για τα αγροδιατροφικά προϊόντα.
Το διμερές εμπορικό ισοζύγιο είναι σταθερά ελλειμματικό σε βάρος της Ελλάδας, το οποίο οφείλεται κατά βάση στα εξής:
- Ασυμμετρία προϊόντων: Η Βραζιλία λειτουργεί ως βασικός, μακροχρόνιος προμηθευτής της Ελλάδας σε κρίσιμες πρώτες ύλες και αγροτικά αγαθά υψηλού όγκου (όπως ο πράσινος-μη καβουρδισμένος καφές, που αποτελεί σχεδόν το 1/3 των ελληνικών εισαγωγών, οι ελαιούχοι σπόροι/σόγια, ο καπνός, ο πολτός χαρτιού και τα μεταλλεύματα).
- Επίδραση διεθνών κρίσεων: Κατά τα προηγούμενα έτη, το έλλειμμα διευρύνθηκε λόγω των πληθωριστικών πιέσεων και της κρίσης στις εφοδιαστικές αλυσίδες, οι οποίες ανατίμησαν τα βραζιλιάνικα αγροτικά προϊόντα, αλλά και λόγω της ανάγκης της ελληνικής αγοράς να στραφεί στη Βραζιλία ως εναλλακτικό προμηθευτή (π.χ. για ζάχαρη ή πρώτες ύλες) όταν διαταράχθηκαν άλλες παραδοσιακές οδοί εφοδιασμού.
- Μοντέλο ελληνικών εξαγωγών: Αντίθετα, οι ελληνικές εξαγωγές προς τη Βραζιλία παρουσιάζουν υψηλή συγκέντρωση σε συγκεκριμένα προϊόντα (όπως νωπά φρούτα, ελαιόλαδο, και ορισμένα βιομηχανικά/χημικά υλικά), αντιμετωπίζοντας έντονο ανταγωνισμό από τοπικούς παραγωγούς της Λατινικής Αμερικής που απολαμβάνουν μηδενικούς δασμούς.
Το 2024 οι ελληνικές εξαγωγές σημείωσαν εντυπωσιακή άνοδο κατά +39,1% (απόρροια κυρίως της απελευθέρωσης των εξαγωγών ελληνικού ακτινιδίου στην αγορά της Βραζιλίας στα τέλη του 2023, το οποίο κατέγραψε γεωμετρική αύξηση), ενώ οι εισαγωγές υποχώρησαν κατά 18,4%, περιορίζοντας προσωρινά το έλλειμμα.
Το 2025 οι ελληνικές εξαγωγές μειώθηκαν κατά 2,4% με τις εισαγωγές να αυξάνονται κατά 20,3% και το έλλειμμα για την χώρα μας να επιδεινώνεται κατά 26,4%, ανερχόμενο σε περίπου 333 εκ. ευρώ.
Οι ελληνικές εξαγωγές προς τη Βραζιλία χαρακτηρίζονται από υψηλή συγκέντρωση σε συγκεκριμένες κατηγορίες με κυριότερες τα τρόφιμα (νωπά φρούτα), τα φαρμακευτικά/χημικά προϊόντα, τα πετρελαιοειδή και τα βιομηχανικά είδη προσωπικής φροντίδας.
Σταθερή παρουσία στους πίνακες έχουν τα προϊόντα και οι λεπίδες ξυρίσματος (κυρίως λόγω ενδοομιλικού εμπορίου πολυεθνικών που διατηρούν εργοστάσια στην Ελλάδα), τα φάρμακα, το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και τα μάρμαρα/δομικά υλικά.
Οι πρώτες 5 κατηγορίες αποτελούν αθροιστικά το 69,1% των ελληνικών εξαγωγών για το 2025 έναντι 64,5% το 2024.
Όσον αφορά τις ελληνικές εισαγωγές από τη Βραζιλία, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική, καθώς οι εισαγωγές μας κυριαρχούνται από αγροτικά προϊόντα μαζικής παραγωγής και βιομηχανικές πρώτες ύλες, οι οποίες τροφοδοτούν την ελληνική μεταποίηση και την εγχώρια κατανάλωση.
Οι πίνακες των κυριότερων εισαγόμενων προϊόντων για το 2024-2025 μονοπωλούνται από τέσσερα συγκεκριμένα αγαθά, τα οποία αντιπροσωπεύουν τη μερίδα του λέοντος (άνω του 70% του συνόλου των εισαγωγών μας):
- Καφές (βλ. πιο πάνω)
- Κουκιά σόγιας και ζωοτροφές: Βασική εισροή για την ελληνική κτηνοτροφία.
- Ακατέργαστος καπνός: Σημαντική πρώτη ύλη για την εγχώρια καπνοβιομηχανία.
- Χημικοί πολτοί ξύλου: Για τις ανάγκες της ελληνικής χαρτοβιομηχανίας.
Το 2024 παρατηρήθηκε μια αξιοσημείωτη υποχώρηση των εισαγωγών κατά 18,4% λόγω της διόρθωσης των διεθνών τιμών των εμπορευμάτων μετά την κρίση στην εφοδιαστική αλυσίδα, ενώ το 2025 οι αξίες των εισαγωγών κατέγραψαν σημαντική ανάκαμψη κυρίως λόγω των διακυμάνσεων στις διεθνείς τιμές του καφέ και της σόγιας.
Σε αντίθεση με το εμπόριο αγαθών, το διμερές ισοζύγιο υπηρεσιών μεταξύ Ελλάδας και Βραζιλίας παρουσιάζει μια αντίστροφη εικόνα. Η Ελλάδα καταγράφει ισχυρό πλεόνασμα στις υπηρεσίες, το οποίο στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε δύο τομείς, στους οποίους η Ελλάδα διαθέτει παγκόσμιο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα:
- Ποντοπόρος ναυτιλία (βλ. πιο πάνω)
- Τουρισμός: παρά τη μεγάλη γεωγραφική απόσταση και την έλλειψη απευθείας αεροπορικών πτήσεων, η Ελλάδα αποτελεί έναν εξαιρετικά ελκυστικό, premium προορισμό για τους Βραζιλιάνους τουρίστες υψηλού εισοδηματικού επιπέδου. Η ροή Βραζιλιάνων προς ελληνικούς προορισμούς κατέγραψε σταθερή δυναμική τη διετία 2024-2025, ενισχύοντας το ταξιδιωτικό ισοζύγιο.
Οι εισπράξεις από την ναυτιλία ανήλθαν το 2025 σε 1,182 δις ευρώ έναντι 1,310 δις ευρώ το 2024, αποτελώντας το 92% των συνολικών εισπράξεων από τη Βραζιλία. Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις από τη Βραζιλία, οι οποίες το 2023 ανήλθαν σε 42,9 εκ. ευρώ ή 3% των συνολικών εισπράξεων, δεν καταγράφονται πλέον από την Τράπεζα της Ελλάδος.
Τουρισμός
Η Βραζιλία αποτελεί μια σημαντική αγορά όσον αφορά τον εξερχόμενο τουρισμό. Τα τελευταία χρόνια πριν την πανδημία, άνω των 10 εκ. Βραζιλιάνων κατ’ έτος ταξίδεψαν στο εξωτερικό, κατατάσσοντας την στην 17η θέση ως χώρα προέλευσης τουριστών. Κύριοι ταξιδιωτικοί προορισμοί των Βραζιλιάνων είναι η Αργεντινή και οι ΗΠΑ στην Αμερική και Πορτογαλία, Γαλλία, Ιταλία, Η.Β στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ και Υπουργείου Τουρισμού (καθώς η Τράπεζα της Ελλάδος δεν καταγράφει σχετικά στοιχεία από το 2023) οι αφίξεις Βραζιλιάνων στη χώρα μας το 2024 ανήλθαν σε 123.483 αυξημένες κατά 10,4% έναντι 2023. Το 2021, οι Βραζιλιάνοι που επισκέφθηκαν την χώρα μας ήταν μόλις 1.272 ή 0,01% του συνόλου αφίξεων, λόγω των ταξιδιωτικών περιορισμών εξαιτίας της πανδημίας Covid-19. Το τελευταίο έτος – 2019- πριν την πανδημία επισκέφθηκαν την Ελλάδα 82.608 Βραζιλιάνοι (στοιχεία Τράπεζας της Ελλάδος).
Σημειώνεται ότι λόγω μη ύπαρξης απευθείας αεροπορικής σύνδεσης, οι Βραζιλιάνοι επισκέπτονται την Ελλάδα, μέσω άλλων ευρωπαϊκών χωρών και συνδυαστικά με την επίσκεψή τους σε αυτές.
H αεροπορική διασύνδεση μεταξύ των δύο χωρών πραγματοποιείται με πτήσεις από τη Βραζιλία (κυρίως από τον Άγιο Παύλο ή το Ρίο ντε Τζανέιρο) με ενδιάμεση στάση στην Ισπανία και την Πορτογαλία, στο αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης και στα μεγάλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια που εξυπηρετούν transit επισκέπτες από και προς Βραζιλία (Παρίσι, Λονδίνο, Άμστερνταμ, Φρανκφούρτη, Ζυρίχη).
Οι πιο δημοφιλείς προορισμοί για τους Βραζιλιάνους είναι η Σαντορίνη και η Μύκονος, κυρίως αεροπορικώς μέσω Αθήνας, η οποία συνήθως συνιστά ενδιάμεση στάση σύντομης παραμονής προτού μεταβούν στα νησιά.
Σύμφωνα με την πλειονότητα των τουριστικών δρώντων της Βραζιλίας, η έλλειψη απευθείας πτήσης μεταξύ της Βραζιλίας και της Ελλάδας αποτελεί έναν από τους βασικότερους ανασταλτικούς παράγοντες που δυσχεραίνουν το ταξίδι προς τη χώρα μας.
Επενδύσεις
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το απόθεμα του ελληνικού επενδυμένου κεφαλαίου στη Βραζιλία ανήλθε το 2024 σε 2 εκ. ευρώ. Αντίστοιχα, σύμφωνα με τα τελευταία καταγεγραμμένα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Βραζιλίας, το απόθεμα του ελληνικού επενδυμένου κεφαλαίου στην χώρα ανήλθε σε 15 εκ. δολάρια το 2022.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το απόθεμα των Ξένων Άμεσων Επενδύσεων της Βραζιλίας στην Ελλάδα ήταν στατιστικά μη σημαντικό.
Η Κεντρική Τράπεζα της Βραζιλίας καταγράφει το σύνολο του βραζιλιανού επενδυμένου κεφαλαίου (απόθεμα) στην Ελλάδα, το 2024 να ανέρχεται σε 21 εκ. δολ. ΗΠΑ με την δραστηριοποίηση 19 Βραζιλιάνων επενδυτών. Το ίδιο έτος καταγράφονται 18 ακίνητα στη Ελλάδα με ιδιοκτήτες Βραζιλιάνους υπηκόους.http
Η Βραζιλία και ο κόσμος
Η γεωγραφική συγκέντρωση του βραζιλιάνικου εμπορίου το 2025 αναδεικνύει τη βαθιά σύνδεση με την Ασία για τη διάθεση πρώτων υλών και τη διατήρηση ισχυρών δεσμών με τη Δύση για βιομηχανικά αγαθά.
Η Κίνα παρέμεινε ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Βραζιλίας, απορροφώντας το 28,7% των βραζιλιάνικων εξαγωγών (ύψους 100 δισ. δολ. ΗΠΑ) και αποτελώντας τον βασικότερο προμηθευτή της (25,3% των εισαγωγών).
Η Κίνα αγόρασε το μεγαλύτερο μέρος της βραζιλιάνικης σόγιας, του πετρελαίου και των μετάλλων, ενώ υπερ-τροφοδότησε τη βραζιλιάνικη αγορά με ηλεκτρονικά, φωτοβολταϊκά και ηλεκτρικά οχήματα.
Στη δεύτερη θέση βρέθηκαν οι ΗΠΑ (10,8% των εξαγωγών και 16,1% των εισαγωγών).
Το εμπόριο με τις ΗΠΑ παρουσιάζει μεγαλύτερη ισορροπία και περιλαμβάνει προϊόντα υψηλότερης τεχνολογικής προστιθέμενης αξίας (όπως αεροσκάφη της Embraer και χάλυβα προς τις ΗΠΑ, και αεροναυπηγικά μέρη ή φάρμακα προς τη Βραζιλία).
Ωστόσο, οι δασμολογικές απειλές και οι προστατευτικές πολιτικές που υιοθετήθηκαν από την Ουάσιγκτον το 2025 προκάλεσαν την αύξηση του ελλείμματος της Βραζιλίας με τις ΗΠΑ.
Η ΕΕ διατηρεί έναν κρίσιμο ρόλο στις εξαγωγές, κυρίως μέσω της Ολλανδίας και της Ισπανίας (οι οποίες λειτουργούν ως πύλες εισόδου εμπορευμάτων στην Ευρώπη) και της Γερμανίας, Γαλλίας και Ιταλίας στις εισαγωγές.
Η Γερμανία αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο προμηθευτή της Βραζιλίας παγκοσμίως, εξάγοντας κυρίως βαρέα βιομηχανικά μηχανήματα και αυτοκίνητα.
Ταυτόχρονα, η Ευρώπη παραμένει ο βασικός στρατηγικός εταίρος της Βραζιλίας για τη μεταφορά τεχνογνωσίας και βιομηχανικών εισροών.
Βραζιλία – Ευρωπαϊκή Ένωση
Η ΕΕ αποτελεί τον 2ο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Βραζιλίας. Η Βραζιλία ακολουθεί πολιτική έντονου οικονομικού προστατευτισμού που δυσχεραίνει τις εξαγωγές ευρωπαϊκών προϊόντων.
Απαιτούνται πολύπλοκες διαδικασίες και υπογραφή ειδικών κτηνιατρικών και φυτουγειονομικών πρωτοκόλλων για την εισαγωγή αγροδιατροφικών προϊόντων, τα οποία χρήζουν ιδιαίτερα χρονοβόρων διαδικασιών και επιβαρύνουν οικονομικά τους ενδιαφερόμενους ευρωπαίους εξαγωγείς.
Όσον αφορά τα βιομηχανικά προϊόντα, η ΕΕ προσέφυγε κατά της Βραζιλίας στον ΠΟΕ (2014) σχετικά με οριζόντια προγράμματα φορολογικών κινήτρων που εφαρμόζει η χώρα και αποδίδουν πλεονεκτήματα και θωρακίζουν την εγχώρια βιομηχανία έναντι του ανταγωνισμού, καταστρατηγώντας έτσι τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου.
Τα φορολογικά κίνητρα συνδέονται σε ορισμένες περιπτώσεις με υποχρέωση χρήσης εγχώριων πρώτων υλών/μερών, ή εξασφάλισης ενός κατώτατου ορίου εξαγωγών, ενώ συνήθως αφορούν έκπτωση φόρου στο τελικό προϊόν, το οποίο αποκτά πλεονέκτημα τιμής έναντι του αντίστοιχου εισαγόμενου.
Η Ε.Ε. υποστήριξε ότι η βραζιλιάνικη πρακτική προωθεί την υποκατάσταση των εισαγωγών, ωφελεί τη βραζιλιάνικη βιομηχανία τόσο στην εσωτερική αγορά, όσο και στις εξαγωγές, ενώ παράλληλα πλήττει τις εξαγωγές της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, την οποία και εξαναγκάζει σε επιτόπια εγκατάσταση για την αποφυγή της επιπλέον φορολόγησης.
Σημειώνεται ότι ο ΠΟΕ δικαίωσε τελικά την ΕΕ, αναγκάζοντας τη Μπραζίλια να καταργήσει ή να αναμορφώσει ριζικά ορισμένα από τα πιο στρεβλωτικά προγράμματα (όπως το Inovar-Auto στην αυτοκινητοβιομηχανία).
Ωστόσο, η Βραζιλία συνέχισε να εισάγει νέα, πιο εκλεπτυσμένα προγράμματα βιομηχανικής πολιτικής (όπως το Mover και το Nova Indústria Brasil), τα οποία εστιάζουν πλέον στην πράσινη κινητικότητα και την απάνθρακοποίηση, επιδιώκοντας να παραμείνουν συμβατά με το διεθνές δίκαιο.
Τα διακριτικά φορολογικά μέτρα αφορούν κυρίως τους τομείς αυτοκινητοβιομηχανίας (οχήματα και ανταλλακτικά), ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές και τα μέρη τους (laptops, smartphones, εξοπλισμό ψηφιακής τηλεόρασης, οθόνες LED, φωτοβολταϊκά κύτταρα, ολοκληρωμένα κυκλώματα, κα), συστήματα βιομηχανικού αυτοματισμού και εξοπλισμούς ιατρικού αυτοματισμού.
Η προστασία των τροπικών οικοσυστημάτων της Αμαζονίας έχει αναδειχθεί σε κυρίαρχο σημείο των σχέσεων της Βραζιλίας με την ΕΕ, ιδιαίτερα και μετά την επιβολή αυστηρών κριτηρίων, από πλευράς ΕΕ, για την εισαγωγή αγροδιατροφικών προϊόντων και πρώτων υλών, μέσω του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Αποψίλωση των Δασών (EUDR).
Η εφαρμογή του EUDR, η οποία επηρεάζει άμεσα βασικά βραζιλιάνικα εξαγώγιμα προϊόντα όπως ο καφές, η σόγια, το βόειο κρέας και η ξυλεία απαιτώντας πλήρη ιχνηλασιμότητα, προκάλεσε την έντονη αντίδραση της βραζιλιάνικης κυβέρνησης και του αγροτικού κλάδου (ειδικά μέσω της Κοινοβουλευτικής Συμμαχίας Αγροτικής Παραγωγής – FPA), οι οποίοι έκαναν λόγο για μονομερή προστατευτικά μέτρα. Η πίεση αυτή οδήγησε σε μια μεταβατική περίοδο προσαρμογής, με τη Βραζιλία να αναπτύσσει δικά της εθνικά συστήματα πλατφορμών ιχνηλασιμότητας για να διασφαλίσει τη συνέχεια των εξαγωγών της.
Η απελευθέρωση των δημοσίων συμβάσεων και διαγωνισμών, ώστε να συμμετέχουν ισότιμα ευρωπαϊκές εταιρείες σε διαγωνισμούς στις χώρες της Mercosur έχει προκαλέσει αντιρρήσεις, από πλευράς Βραζιλιανού Πρόεδρου, που εκφράζει την αντίθεσή του κατανοώντας ότι το βραζιλιανό δημόσιο αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή σε πλείστους τομείς, όπως η υγεία, η άμυνα, η γεωργία, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και της βραζιλιανής οικονομίας.
Το ζήτημα αυτό αποτέλεσε ένα από τα πιο σκληρά πεδία διαπραγμάτευσης, με τη Βραζιλία να επιτυγχάνει τελικά την εξαίρεση στρατηγικών τομέων (όπως συγκεκριμένες προμήθειες του εθνικού συστήματος υγείας – SUS) από τους κανόνες πλήρους απελευθέρωσης, διατηρώντας έτσι το δικαίωμα να χρησιμοποιεί τις κρατικές δαπάνες ως μοχλό εγχώριας βιομηχανικής ανάπτυξης.
Mercosur
Η Βραζιλία αποτελεί ιδρυτικό μέλος της Κοινής Αγοράς της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη και Βολιβία-όχι ακόμα πλήρες μέλος).
Η Mercosur αποτελεί την 7η μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως, με ΑΕΠ που ανέρχεται στα 2,9 τρις. δολ. ΗΠΑ, συνολικό πληθυσμό περίπου 300 εκατομμυρίων, ενώ η συνολική έκταση των χωρών της υπερβαίνει τα 2/3 της συνολικής έκτασης της Νότιας Αμερικής.
Η Mercosur ξεκίνησε διαπραγματεύσεις για την υπογραφή Συμφωνίας Ελευθέρων Συναλλαγών με την ΕΕ, στις αρχές της δεκαετίας του 2000. H Συμφωνία υπογράφηκε στις 28 Ιουνίου 2019, μετά από 20 έτη διαπραγματεύσεων, ενώ στις αρχές Δεκεμβρίου 2024 ανακοινώθηκε η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων επί των τελικών κειμένων
Στις 3 Σεπτεμβρίου 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε προτάσεις αποφάσεων του Συμβουλίου σχετικά με την υπογραφή και τη σύναψη δύο παράλληλων νομικών πράξεων:
τη συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ-Mercosur (EMPA) και την ενδιάμεση εμπορική συμφωνία (iTA).
Η iTA θα καταργηθεί και θα αντικατασταθεί από την EMPA μόλις αυτή κυρωθεί πλήρως και τεθεί σε ισχύ.
Στις 9 Ιανουαρίου 2026, το Συμβούλιο εξέδωσε τις δύο αποφάσεις που επιτρέπουν την υπογραφή της ΕΜΚΣ και της iTA. Στις 17 Ιανουαρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Mercosur υπέγραψαν την ΕΜΚΣ και την iTA, με την τελευταία να εφαρμόζεται προσωρινά από την 1η Μαΐου 2026.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η ΕΕ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Mercosur στον τομέα των αγαθών, με εξαγωγές ύψους 55 δισ. ευρώ το 2024.
Η ΕΕ αντιπροσωπεύει το ένα τέταρτο του συνολικού εμπορίου υπηρεσιών της Mercosur, με τις εξαγωγές της ΕΕ στην περιοχή να ανέρχονται σε 29 δισ. ευρώ το 2023.
Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στη Mercosur, με απόθεμα περί τα 390 δισ. ευρώ (άνω του 40% του συνόλου στο μπλοκ) το 2024.
Ενώ η σχέση είναι σημαντική, τόσο οι εξαγωγείς όσο και οι δυνητικοί επενδυτές αντιμετωπίζουν εμπόδια στις αγορές της Mercosur.
Οι στόχοι της νέας εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Mercosur είναι οι εξής:
- Αύξηση του διμερούς εμπορίου και των επενδύσεων και μείωση των δασμολογικών και μη δασμολογικών εμπορικών φραγμών – ιδίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις·
- Δημιουργία πιο σταθερών και προβλέψιμων κανόνων για το εμπόριο και τις επενδύσεις μέσω καλύτερων και ισχυρότερων ρυθμίσεων, π.χ. στον τομέα των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (συμπεριλαμβανομένων των γεωγραφικών ενδείξεων), των προτύπων ασφάλειας των τροφίμων, του ανταγωνισμού και των ορθών ρυθμιστικών πρακτικών
- προώθηση των κοινών αξιών και της βιώσιμης ανάπτυξης, μεταξύ άλλων με την ενίσχυση των δικαιωμάτων των εργαζομένων, την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, τη διασφάλιση της προστασίας του περιβάλλοντος και την ενθάρρυνση της υπεύθυνης επιχειρηματικής συμπεριφοράς.
Αναφορικά με τα συμφέροντα της Ε.Ε., απελευθερώνεται μετά από μία περίοδο προσαρμογής σειρά σημαντικών προϊόντων της Ε.Ε. όπως τυριά, οίνοι, κονσερβοποιημένα ροδάκινα, ελαιόλαδο, φρέσκα φρούτα, κονσερβοποιημένες ντομάτες, μπισκότα, σοκολάτες και αναψυκτικά.
Από την άλλη πλευρά η Ε.Ε. θα απελευθερώσει το 92% των εισαγωγών της από το Mercosur σε μία μεταβατική περίοδο 10 ετών.
Όσον αφορά τη χώρα μας, η Συμφωνία προβλέπει την προστασία 21 προϊόντων Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ)
