Απελπισμένοι αγρότες στην Κούβα προσπαθούν να πουλήσουν τη γη τους σε εξευτελιστικές τιμές, καθώς ο αποκλεισμός καυσίμων από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εμποδίζει τις συγκομιδές και έχει αφήσει ορισμένα αγροτικά προϊόντα ακόμα και να σαπίζουν στα χωράφια.
Αφότου η Κούβα ξέμεινε από πετρέλαιο και ντίζελ, καθώς οι ΗΠΑ προχώρησαν στον τερματισμό όλων των φορτίων στις αρχές του χρόνου, οι διακοπές ρεύματος είναι ένα σύνηθες φαινόμενο, που διαρκούν έως και 22 ώρες την ημέρα.
Η εξασφάλιση τροφής στην Κούβα αποτελεί εδώ και καιρό έναν αγώνα
Ακόμη και πριν από αυτό, που έχει οδηγήσει στην καταστροφή τον πρωτογενή τομέα, επτά στους δέκα Κουβανούς παρέλειπαν τουλάχιστον ένα γεύμα την ημέρα. Τώρα, χωρίς καύσιμα για άρδευση, τρακτέρ ή παραδόσεις, δεκάδες άνθρωποι αναγκάζονται να προχωρήσουν στην πώληση των αγροκτημάτων τους, αναρτώντας σχετικές δημοσιεύσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Τα πάντα έχουν παραλύσει»
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός αγρότη, ο οποίος μιλώντας στους FT, αναφέρει ότι «δεν υπάρχουν καύσιμα, δεν υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα στην Κούβα και δεν έχω χρήματα».
Ο ίδιος διαθέτει ένα τρακτέρ, ένα ζευγάρι βόδια και 7,5 εκτάρια σε μία από τις πιο εξέχουσες αγροτικές περιοχές της κεντρικής Κούβας, μέρος των οποίων είναι φυτεμένο με μανιόκα (cassava). Όλα είναι προς πώληση – για μόλις 8.000 δολάρια. Έχει ήδη μειώσει την τιμή εκκίνησης από τα 9.500 δολάρια. Ωστόσο, το ποσό αυτό παραμένει απρόσιτο για πολλούς στο νησί, όπου το διάμεσο μηνιαίο εισόδημα είναι κάτω από 10 δολάρια.
«Δεν υπάρχουν καύσιμα — τα πάντα έχουν παραλύσει», δήλωσε η Ανάμπελ Κανταρέρο Σάντσες, η οποία διευθύνει ένα βιολογικό αγρόκτημα δυτικά της Αβάνας. «Στα κρατικά αγροκτήματα μάνγκο, τα φρούτα σαπίζουν επειδή δεν υπάρχει μεταφορικό μέσο».
Αγώνας για εξασφάλιση τροφής στην Κούβα
Η εξασφάλιση τροφής στην Κούβα αποτελεί εδώ και καιρό έναν αγώνα, και τώρα η κατάσταση χειροτερεύει: μέσα στο πλήθος των οικονομικών μεταρρυθμίσεων που ανακοίνωσε ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ τον περασμένο μήνα, κρυβόταν η είδηση ότι το κρατικό δελτίο τροφίμων – βασικός πυλώνας της κουβανικής ζωής από το 1962 – δεν θα είναι πλέον καθολικό.
Οι συνταξιούχοι, τα παιδιά με χρόνιες παθήσεις και άλλοι ευάλωτοι άνθρωποι θα εξακολουθήσουν να δικαιούνται τις λιγοστές διαθέσιμες προμήθειες. Όλοι οι υπόλοιποι, όμως, θα πρέπει να πληρώνουν υπέρογκες τιμές στις αγορές ή στα ιδιωτικά καταστήματα, ή να βασίζονται σε τρόφιμα που τους στέλνουν συγγενείς από το εξωτερικό μέσω διαδικτυακών πλατφορμών.
Η Κανταρέρο Σάντσες ανήκει σε έναν τοπικό συνεταιρισμό αγροτών και παρόχων υπηρεσιών, ο οποίος παλαιότερα ήταν υποχρεωμένος να πουλάει ένα μερίδιο της παραγωγής του στην τοπική αγορά του συνεταιρισμού. Ωστόσο, ανέφερε ότι πολλοί αγρότες παραπονιούνται τώρα ότι πληρώνονται πολύ λίγα και πολύ αργά.
«Τα πάω σε εστιατόρια. Αν τα πουλούσα στον συνεταιρισμό, δεν θα κάλυπτα ούτε το κόστος του ατόμου που με βοηθάει να μαζέψω τα φρούτα».
Αποστολές μέσω διαδικτυακών πλατφορμών
Τα τρόφιμα που αποστέλλονται μέσω των διαδικτυακών πλατφορμών βρίσκονται επίσης σε κίνδυνο: Χρησιμοποιούν ένα κεντρικό κέντρο διανομής στην Αβάνα, αλλά «οι παραδόσεις στην επαρχία παρεμποδίζονται σημαντικά επειδή δεν έχουν το ντίζελ για να μετακινήσουν τα πράγματα», αναφέρουν αναλυτές.
Μία τέτοια πλατφόρμα, η EnvíosCuba.com, ανέστειλε τη λειτουργία της τον περασμένο μήνα, αφότου ο Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στην Gaesa, τον τεράστιο όμιλο ετερογενών δραστηριοτήτων που διοικείται από τον στρατό και με τον οποίο η πλατφόρμα έχει δεσμούς.
Η χώρα έχει λάβει μόλις δύο φορτία πετρελαίου από τις αρχές του τρέχοντος έτους, όταν ο Τραμπ συνέλαβε τον Νικολά Μαδούρο, κόβοντας τον επί σειρά ετών ενεργειακό προμηθευτή της Κούβας. Στη συνέχεια, απείλησε με κυρώσεις εναντίον οποιασδήποτε άλλης χώρας προμηθεύει πετρέλαιο.
Μεταξύ 2018 και 2023, η παραγωγή χοιρινού κρέατος στην Κούβα κατέρρευσε κατά 95%, του ρυζιού κατά 87%, των φασολιών κατά 70% και του γάλακτος κατά 58%, σύμφωνα με τον ΟΗΕ
Η «φιλική εξαγορά»
Ο Τραμπ έχει αυξήσει την πίεση με κυρώσεις σε κεντρικά πρόσωπα και επιχειρήσεις που συνδέονται με το καθεστώς, καθώς και με αναφορές για μια «φιλική εξαγορά», ενώ άφησε να εννοηθεί ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει βία. Αυτό έφερε την Κούβα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Η περασμένη ανακοίνωση 176 «επειγουσών» μεταρρυθμίσεων υποσχέθηκε τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση του οικονομικού μοντέλου της χώρας από τα πρώτα χρόνια της επανάστασης του Φιντέλ Κάστρο τη δεκαετία του 1960 — αν και δεν έχουν ακόμη θεσπιστεί και πολλές λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς.
Οι μεταρρυθμίσεις θα επέτρεπαν σε ιδιωτικές τράπεζες να λειτουργήσουν και σε μερίδια κρατικών εταιρειών να πωληθούν σε ιδιώτες ή ξένους επενδυτές. Ανοίγουν επίσης την πόρτα σε εταιρείες όπως τα McDonald’s.
Ο πρωθυπουργός Μανουέλ Μαρέρο ανακοίνωσε ότι θα επιτραπεί σε Κουβανούς και ξένους να ανοίξουν αλυσίδες «εστιατορίων, καφετεριών, μπεργκεράδικων… προς το συμφέρον της επέκτασης των υπηρεσιών προς τον πληθυσμό».
Να σημειωθεί ότι μεταξύ 2018 και 2023, η παραγωγή χοιρινού κρέατος στην Κούβα κατέρρευσε κατά 95%, του ρυζιού κατά 87%, των φασολιών κατά 70% και του γάλακτος κατά 58%, σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Οι μειούμενες εισαγωγές γάλακτος σε σκόνη, καλαμποκιού και σιταριού περιόρισαν επίσης σοβαρά τις προμήθειες στις κρατικές αγορές.
Σύμφωνα με εκπροσώπους της αγοράς, τα φρέσκα λαχανικά, το χοιρινό κρέας και άλλα βασικά είδη ήταν ακόμα διαθέσιμα στις αγορές, «απλά είναι πραγματικά ακριβά επειδή δεν υπάρχουν τόσα πολλά». Οι ελλείψεις καυσίμων σημαίνουν επίσης ότι οι Κουβανοί δυσκολεύονται να συντηρήσουν στο ψυγείο και να μαγειρέψουν τα τρόφιμα.
Όπως αναφέρουν οι FT, η Κούβα προσφέρει μια δελεαστική αγορά για τους Αμερικανούς αγρότες. Οι εξαγωγές αγροτικών προϊόντων στο νησί επιτρέπονται υπό αυστηρές προϋποθέσεις, παρά το αμερικανικό εμπάργκο έξι δεκαετιών, και έφτασαν τα $477 εκατομμύρια πέρυσι.
