Εδώ και αιώνες η Τουρκία, η οποία αποτελεί μια υπερδύναμη στην παραγωγή μελιού, κατέχοντας τη δεύτερη θέση σε παγκόσμια κλίμακα μετά την Κίνα, φιλοδοξεί να παρασκευάσει το καλύτερο και πλέον ακριβό προϊόν στον κόσμο.
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία παράγει και το πιο ακριβό μέλι στον κόσμο. Το Βιβλίο Γκίνες απένειμε αυτήν την διάκριση στο μέλι «Centauri» το 2021, αφού μια παρτίδα —που εξήχθη από σπηλιές 2.500 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας— πωλήθηκε έναντι 10.000 ευρώ το κιλό.
Οι μέλισσες και το μέλι κατέχουν μια ευλαβική θέση στην οθωμανική ιστορία και την τουρκική λαογραφία
Αντίστοιχα, το λεγόμενο μέλι «Elvish», που παράγεται σε μια μυστική κοιλάδα του Αρτβίν σε κοντινή απόσταση, πωλήθηκε λιανικώς στα Harrods πέρυσι προς 1.250 λίρες για ένα σετ δώρου 200 γραμμαρίων.
Υπάρχει επίσης το φημισμένο μεθυστικό «τρελό μέλι» (deli bal) του Αρτβίν, το οποίο οι μέλισσες φτιάχνουν από νέκταρ ροδοδέντρου. Το 401 π.Χ., ο Έλληνας στρατηγός Ξενοφών κατέγραψε πώς οι στρατιώτες του «έχασαν τα μυαλά τους, έκαναν εμετό… και δεν μπόρεσαν να σταθούν όρθιοι» αφού έφαγαν σε μεγάλη ποσότητα deli bal. Τρεις αιώνες αργότερα, ο βασιλιάς Μιθριδάτης έστρωσε κηρήθρες για να στήσει ενέδρα σε εισβάλλοντα ρωμαϊκά στρατεύματα, σφαγιάζοντάς τα αφού έφαγαν το μέλι και έπεσαν σε λήθαργο.
Η ιστορία και η παράδοση
Οι μέλισσες και το μέλι κατέχουν μια ευλαβική θέση στην οθωμανική ιστορία και την τουρκική λαογραφία. Το Κοράνι αποκαλύπτει το μέλι ως ένα από τα σημεία του Θεού, «ένα ποτό διαφόρων χρωμάτων, το οποίο θεραπεύει τους ανθρώπους».
Κατά τη διάρκεια των μακρών αιώνων της οθωμανικής κυριαρχίας, τα κεριά από μελισσοκέρι προορίζονταν για τους Σουλτάνους, ενώ οι μικρότεροι θνητοί έπρεπε να βολευτούν με καπνιστό λίπος. Σήμερα, πολλοί Τούρκοι των πόλεων επιστρέφουν από τις καλοκαιρινές διακοπές με βάζα μέλι και φρέσκες ντομάτες από τα χωριά των οικογενειών τους στην εξοχή.
Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν καταναλώνει μια κουταλιά μέλι καστανιάς, που παράγεται στον τόπο καταγωγής του στη Ριζούντα (Rize), ως θεραπεία για τον ύπνο.
Υψηλές τιμές
Αντίστοιχα και οι τιμές είναι υψηλές για τους παραγωγούς. Για παράδειγμα, μελισσοκόμοι αμείβονται περίπου 45 δολάρια ανά κιλό μέλι από αγριολούλουδα. Με περίπου 50 κυψέλες, η καθεμία από τις οποίες αποδίδει 10 κιλά, οι ετήσιες πωλήσεις για έναν μελισσοκόμο φτάνουν στα περίπου 22.500 δολάρια, ποσό σχεδόν τριπλάσιο από τον ετήσιο κατώτατο μισθό της Τουρκίας.
Αλλά τα μέλια υψηλής ποιότητας, όπως το Centauri ή το Elvish, πωλούνται πολλαπλάσια. Το μέλι Anzer, που παράγεται σε ένα ψηλό οροπέδιο δυτικά του Αρτβίν, μπορεί η λιανική πώληση να φτάσει πάνω από 200 δολάρια το κιλό.
Το Anzer είναι επίσης αγαπημένο των καφέ αρκούδων που περιπλανώνται στα ανατολικά βουνά της Τουρκίας.
Ο εντοπισμός του «καλύτερου μελιού» στην Τουρκία
Ο εντοπισμός του «καλύτερου μελιού» στον κόσμο είναι, φυσικά, εντελώς υποκειμενικός, αναφέρουν οι FT. Ποιο είναι το καλύτερο από οτιδήποτε – είτε πρόκειται για κρασί, πούρα, αυτοκίνητα, ρούχα ή μέλι;
Περαιτέρω περιπλέκοντας τα πράγματα, η φετινή συγκομιδή μελιού στο Αρτβίν καθυστέρησε, λόγω ενός σκληρού χειμώνα που είχε αφήσει σταγόνες χιονιού στα ψηλότερα λιβάδια ακόμη και τον Ιούλιο.
Όταν έρθει τελικά η συγκομιδή, οι θηλυκές εργάτριες μέλισσες θα διώξουν τους περιττούς αρσενικούς κηφήνες. Η αποικία θα αποθέσει τα χειμερινά της αποθέματα, σφραγίζοντας το ώριμο μέλι κάτω από το κερί, και ο μελισσοκόμος θα πάρει το μερίδιό του.
Εάν μια ηλικιωμένη βασίλισσα μέλισσα αποτυγχάνει, τότε οι μέλισσες εργάτες μπορεί να την πνίξουν με τα σώματά τους σε μια επίδειξη βασιλοκτονίας εντόμων.
Το μέλι καστανιάς που προτιμά ο Ερντογάν ήταν ταννικό, σχεδόν στυφό, ενώ το σκούρο καφέ Anzer —το αγαπημένο των αρκούδων— ήταν έντονα λουλουδάτο. Όσο για το deli bal, ή τρελό μέλι; Τη γεύση του είναι δύσκολο να τη θυμηθεί κανείς.
