Η Κίνα ετοιμάζεται να εκτοξεύσει το Chang’e-7, την πιο φιλόδοξη και τεχνολογικά σύνθετη σεληνιακή αποστολή της μέχρι σήμερα, με βασικό στόχο τον εντοπισμό και τη μελέτη παγωμένων αποθεμάτων νερού στους μόνιμα σκιασμένους κρατήρες κοντά στον Νότιο Πόλο της Σελήνης.
Η μη επανδρωμένη αποστολή, που πήρε το όνομά της από την αρχαία κινεζική θεά της Σελήνης, αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα στο μακροπρόθεσμο σχέδιο του Πεκίνου για τη δημιουργία μόνιμης ανθρώπινης παρουσίας στη Σελήνη. Η Κίνα σχεδιάζει επανδρωμένη προσεδάφιση πριν από το 2030 και, σε επόμενο στάδιο, την ανάπτυξη κοινού ερευνητικού σταθμού με τη Ρωσία.
Το Chang’e-7 αναμένεται να απογειωθεί από το διαστημικό κέντρο Wenchang, στην επαρχία Hainan της νότιας Κίνας, με πύραυλο Long March 5. Στο σκάφος θα βρίσκονται μια σειρά επιστημονικών οργάνων, μεταξύ των οποίων κάμερες, ραντάρ και συσκευές ανίχνευσης και ανάλυσης νερού.
Αφού τεθεί σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, το διαστημόπλοιο θα εξετάσει πιθανές περιοχές προσεδάφισης στον Νότιο Πόλο, προτού επιχειρήσει να προσεδαφιστεί. Μία από τις υποψήφιες περιοχές βρίσκεται κοντά στο χείλος του κρατήρα Shackleton, όπου οι συνθήκες είναι ιδιαίτερα ακραίες: το εσωτερικό του κρατήρα παραμένει βυθισμένο στο σκοτάδι, ενώ το χείλος του δέχεται σχεδόν συνεχή ηλιακή ακτινοβολία.
Η Κίνα δεν έχει δώσει ακόμη ακριβές χρονοδιάγραμμα για την προσεδάφιση, αλλά εκτιμάται ότι αυτή θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο.
Γιατί η Κίνα ψάχνει στον Νότιο Πόλο;
Το ενδιαφέρον των επιστημόνων για την περιοχή οφείλεται κυρίως στις συνθήκες που επικρατούν στους μόνιμα σκιασμένους κρατήρες. Ορισμένες από αυτές τις περιοχές δεν έχουν δει το φως του Ήλιου εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια, λειτουργώντας ουσιαστικά ως φυσικοί «καταψύκτες». Οι θερμοκρασίες μπορούν να υποχωρήσουν έως περίπου τους -203 βαθμούς Κελσίου, φθάνοντας στο σημείο Kelvin.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι σε αυτές τις παγωμένες περιοχές μπορεί να έχουν διατηρηθεί νερό και άλλες πτητικές ουσίες από τις πρώτες περιόδους της ιστορίας της Σελήνης.
Ο εντοπισμός αξιοποιήσιμου νερού θα είχε τεράστια σημασία για οποιαδήποτε μελλοντική σεληνιακή βάση. Το νερό θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για πόση, να διαχωριστεί σε υδρογόνο και οξυγόνο για την παραγωγή καυσίμου πυραύλων και να παρέχει οξυγόνο για τους αστροναύτες. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να περιοριστεί σημαντικά η ανάγκη μεταφοράς προμηθειών από τη Γη.
Παράλληλα, τα υψηλά σημεία γύρω από τους κρατήρες παρουσιάζουν ένα δεύτερο πλεονέκτημα: δέχονται σχεδόν συνεχή ηλιακή ακτινοβολία. Αυτό θα μπορούσε να προσφέρει σταθερή πηγή ενέργειας για ένα μελλοντικό σεληνιακό φυλάκιο, σε αντίθεση με τις περισσότερες περιοχές της Σελήνης, όπου η νύχτα διαρκεί περίπου 14 γήινες ημέρες.
Ένα ρομπότ που μπορεί να «πηδά» στο σκοτάδι
Η εξερεύνηση αυτών των κρατήρων παρουσιάζει, ωστόσο, ένα σημαντικό τεχνικό πρόβλημα. Τα παραδοσιακά τροχοφόρα ρόβερ δυσκολεύονται να κινηθούν σε εξαιρετικά απότομες πλαγιές και σε έδαφος που βρίσκεται στο απόλυτο σκοτάδι.
Γι’ αυτό το Chang’e-7 θα διαθέτει έναν ιδιαίτερα πρωτότυπο ιπτάμενο ανιχνευτή, σχεδιασμένο να πραγματοποιεί μικρά άλματα με τη βοήθεια προωθητήρων.
Το ρομποτικό σκάφος θα μπορεί να εγκαταλείπει την ασφαλή, ηλιόλουστη περιοχή, να πραγματοποιεί ελεγχόμενη πτήση πάνω από το χείλος και να κατεβαίνει σε έναν μόνιμα σκιασμένο κρατήρα. Εκεί θα προσγειώνεται πάνω σε έξι αρθρωτά πόδια και θα πραγματοποιεί μετρήσεις, αναζητώντας κυρίως μόρια νερού. Στη συνέχεια θα μπορεί να «πηδά» ξανά προς μια περιοχή που φωτίζεται από τον Ήλιο, ώστε να επαναφορτίζει τα συστήματά του.
Σύμφωνα με κινεζικές πηγές, ο ανιχνευτής αναμένεται να πραγματοποιήσει τουλάχιστον τρεις τέτοιες πτήσεις. Οι ακριβείς τεχνικές προδιαγραφές του, όπως το βάρος, η ισχύς των κινητήρων και η μέγιστη εμβέλεια των αλμάτων, δεν έχουν γίνει γνωστές.
Ο νέος σεληνιακός ανταγωνισμός
Το Chang’e-7 δεν αποτελεί μεμονωμένο εγχείρημα. Τα δεδομένα που θα συλλέξει, μαζί με εκείνα της επόμενης αποστολής Chang’e-8, που προγραμματίζεται περίπου για το 2029, αναμένεται να αποτελέσουν τη βάση για την επανδρωμένη σεληνιακή αποστολή της Κίνας πριν από το 2030.
Το Πεκίνο επιδιώκει τελικά να δημιουργήσει έναν μόνιμο ερευνητικό σταθμό κοντά στον Νότιο Πόλο. Πρόκειται για έναν στόχο που φέρνει την Κίνα σε άμεσο στρατηγικό και τεχνολογικό ανταγωνισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η NASA, μέσω του προγράμματος Artemis, επιδιώκει επίσης την επιστροφή ανθρώπων στη Σελήνη και τη δημιουργία μιας διαρκούς ανθρώπινης παρουσίας. Παράλληλα, η Ινδία και η Ιαπωνία έχουν αναπτύξει δικά τους σχέδια για την εξερεύνηση του Νότιου Πόλου, ενώ η Ινδία έχει ήδη προσεδαφιστεί στην ευρύτερη περιοχή με το Chandrayaan-3 το 2023.
Έτσι, η επόμενη φάση της σεληνιακής εξερεύνησης δεν αφορά πλέον μόνο το ποιος θα φτάσει πρώτος στη Σελήνη. Αφορά το ποιος θα εντοπίσει και θα αξιοποιήσει πρώτος τους πόρους της, κυρίως το νερό. Και ο Νότιος Πόλος της Σελήνης φαίνεται να είναι το σημείο όπου θα κριθεί μεγάλο μέρος αυτού του νέου διαστημικού ανταγωνισμού.
