Στις 16 Αυγούστου, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μια σημαντική μείωση των κοινών στρατιωτικών ασκήσεων με τη Νότια Κορέα. Στις 19 Αυγούστου, ανακοίνωσε αυτό που, πέντε ημέρες αργότερα, ονομάστηκε «Επιχείρηση Οικονομικός Παρίας» (Operation Economic Outcast) κατά του Ιράν, η οποία ορίστηκε ως μια προσπάθεια «να αποκοπούν οι οικονομικές σανίδες σωτηρίας που συντηρούν το ιρανικό καθεστώς».
Στις 21 Αυγούστου, οι εμπορικές συνομιλίες των ΗΠΑ με τον Καναδά κατέρρευσαν, αφού οι Αμερικανοί πρόβαλαν νέες απαιτήσεις που θα περιόριζαν την ελευθερία του Καναδά να συνάπτει εμπορικές συμφωνίες με άλλες χώρες και να διατηρεί τους κανόνες του για την προστασία της γαλλικής γλώσσας. Στις 28 Αυγούστου, ο Τραμπ ανακοίνωσε «ΤΗ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ!», η οποία θα έδινε στις ΗΠΑ τον έλεγχο του 55% της παραγωγής μιας νέας βενεζουελάνικης εταιρείας που θα ανέπτυσσε 17 κοιτάσματα με «αποδεδειγμένο δυναμικό» 65 δισεκατομμυρίων βαρελιών.
Πρόκειται για μια εκπληκτική προσπάθεια μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες. Η ίδια η συμπεριφορά δεν προκαλεί έκπληξη. Αποκαλύπτει όμως το είδος του κόσμου στον οποίο πιστεύει ο Τραμπ.
Είναι ένας κόσμος στον οποίο οι ΗΠΑ δεν έχουν συμμάχους αλλά δορυφόρους· ένας κόσμος στον οποίο οι ΗΠΑ μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν, όποτε θέλουν, σε όποιον θέλουν· ένας κόσμος στον οποίο μόνο η ισχύς έχει σημασία· και, πάνω απ’ όλα, ένας κόσμος στον οποίο οι ΗΠΑ θεωρούν ότι κατέχουν μόνες τους την ισχύ, με την ισχύ αυτή συγκεντρωμένη στα χέρια ενός μόνο ανθρώπου, ο οποίος, καθόλου συμπτωματικά, είναι ένας νταής.
Δεν ήταν, όμως, πάντα έτσι. Το 1969, ο Ντιν Άτσεσον, Υπουργός Εξωτερικών του Χάρι Τρούμαν από το 1949 έως το 1953, δημοσίευσε το βιβλίο Present at the Creation («Παρών στη Δημιουργία»), στο οποίο ανέπτυξε τη λογική της μεταπολεμικής αμερικανικής πολιτικής. Στον πρόλογό του, περιγράφει «μια ιστορία μεγάλων συλλήψεων, μεγάλων επιτευγμάτων και ορισμένων αποτυχιών… Ο ήρωάς της είναι ο αμερικανικός λαός, καθοδηγούμενος από δύο άνδρες σπάνιας ποιότητας, τον Πρόεδρο Τρούμαν και τον Στρατηγό Μάρσαλ».
Στη συνέχεια εξηγεί ότι «το μέγεθος του καθήκοντος που είχαν μπροστά τους όλοι τους» ήταν «να δημιουργήσουν μισό κόσμο, έναν ελεύθερο μισό» μέσα από το χάος, «χωρίς να τινάξουν ολόκληρο τον κόσμο στον αέρα στην πορεία. Το θαύμα είναι το πόσα πολλά επιτεύχθηκαν». Ναι, ήταν πράγματι ένα θαύμα.
Χάρη σε αυτά που δημιούργησαν τότε, ο τότε βαλλόμενος «ελεύθερος μισός» κέρδισε τον Ψυχρό Πόλεμο, η τελευταία από τις μεγάλες ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες, η Σοβιετική Ένωση, κατέρρευσε και μεγάλο μέρος του κόσμου ονειρεύτηκε την ειρήνη και την ευημερία. Όταν ο Τραμπ γράψει την αυτοβιογραφία του, ελπίζω να την ονομάσει Present at the Destruction («Παρών στην Καταστροφή»). Αυτό δεν οφείλεται στο ότι ήταν ο ίδιος προσωπικά υπεύθυνος για τον θάνατο αυτών των ονείρων. Είναι όμως σίγουρα ο άνθρωπος που τώρα σφραγίζει το φέρετρό τους.
Αναλογιστείτε απλώς τις τέσσερις ενέργειες στις οποίες προέβη μέσα στις δύο εβδομάδες που αναφέρθηκαν σύντομα παραπάνω. Βρισκόμαστε σε έναν άνομο και απρόβλεπτο κόσμο. Ο Τραμπ δεν είναι ο δημιουργός αυτού του κόσμου. Είναι όμως σίγουρα ο κύριος μοχλός του. Ας ξεκινήσουμε με την ιστορία της Νότιας και της Βόρειας Κορέας. Ο Πόλεμος της Κορέας ξεκίνησε όταν η δεύτερη εισέβαλε στην πρώτη το 1950. Τα συνολικά θύματα αυτής της σύγκρουσης ανήλθαν σε περίπου 5 εκατομμύρια. Οι ίδιες οι ΗΠΑ έχασαν 37.000 στρατιώτες στα τρία χρόνια της σύγκρουσης. Η σημερινή μακροχρόνια ανακωχή —και όχι μια πραγματική ειρήνη— ήταν το αποτέλεσμα.
Εξηγώντας την απόφασή του να περικόψει τις φετινές ασκήσεις, ο Τραμπ επικαλείται τη «πολύ καλή σχέση του με τον Κιμ Γιονγκ Ουν», τον κληρονομικό ηγέτη ενός κομμουνιστικού καθεστώτος. Επιπλέον, δεν πρόκειται για οποιοδήποτε κομμουνιστικό καθεστώς: η Βόρεια Κορέα είναι η πιο ολοκληρωτική χώρα στον κόσμο.
Η Νότια Κορέα, ωστόσο, είναι το προϊόν ενός από τα μεγαλύτερα οικονομικά θαύματα του κόσμου και μια δημοκρατία που σήμερα βαθμολογείται υψηλότερα από το Freedom House σε σύγκριση με τις ΗΠΑ. Οι ασκήσεις δεν προκάλεσαν ποτέ πόλεμο. Αλλά η απομόνωση της Νότιας Κορέας ενδέχεται να προκαλέσει.
Ας περάσουμε τώρα στον εμπορικό πόλεμο κατά του Καναδά. Κι αυτό είναι εκπληκτικό. Πίσω από αυτόν κρύβονται τρεις χαρακτηριστικά Τραμπικές πεποιθήσεις: ο Καναδάς δεν είναι κυρίαρχη χώρα· τα εμπορικά πλεονάσματα είναι ληστρικά· και οι συνεχείς αλλαγές στις εμπορικές πολιτικές δεν έχουν κόστος. Το αποτέλεσμα αυτών των πεποιθήσεων είναι, αναπόφευκτα, η αταξία.
Όμως, για τον Τραμπ, το χάος είναι ευκαιρία, όχι πρόβλημα. Το λατρεύει. Και πάλι, συγκρίνετε αυτό με εκείνο που εκθείαζε ο Άτσεσον. Τα μεγάλα δημιουργήματα της εποχής Τρούμαν περιλάμβαναν το Σχέδιο Μάρσαλ και τη Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου (GATT). Αλλά αυτά είναι, για τον Τραμπ, ιδεαλιστικές ανοησίες. Θα πετύχει ο εμπορικός του πόλεμος με τον Καναδά; Όχι. Μπορεί να οδηγήσει σε πόλεμο ανάμεσα σε αυτούς τους άλλοτε φίλους και γείτονες; Ποιος ξέρει;
Στη συνέχεια υπάρχει το επόμενο στάδιο στον πόλεμο του Ιράν. Με τις εχθροπραξίες να έχουν ξανανοίξει πρόσφατα, επιστρέφουμε στο να αναρωτιόμαστε τι διαταραχές θα ακολουθήσουν. Το βέβαιο είναι ότι το αποτέλεσμα απέχει πολύ από αυτό που είχε υποσχεθεί όταν ξεκίνησε η σύγκρουση τον Φεβρουάριο. Οποιαδήποτε επανανοίγματα των Στενών του Ορμούζ είναι εύθραυστα.
Είναι επίσης ακόμα δύσκολο να δει κανείς οποιοδήποτε θετικό μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα από αυτόν τον πόλεμο για τις ΗΠΑ ή τους συμμάχους τους, είτε αυτοί βρίσκονται στον Κόλπο είτε αλλού.
Είναι πιθανό η «Επιχείρηση Οικονομικός Αποσυνάγωγος» να κάνει τη διαφορά; Κατά τη γνώμη μου, όχι, για τρεις λόγους: πρώτον, το ιρανικό καθεστώς έχει επιβιώσει από παρατεταμένη εχθρότητα και τώρα από πόλεμο· δεύτερον, οι ηγέτες του γνωρίζουν τι είναι πιθανό να συμβεί σε αυτούς αν χάσουν την εξουσία· και, τρίτον, όταν ακύρωσε πυρηνική συμφωνία του Μπαράκ Ομπάμα το 2018, ο Τραμπ υποσχέθηκε ότι το τότε νέο του πρόγραμμα «μέγιστης πίεσης» θα έκανε τη δουλειά. Απέτυχε να το κάνει. Θα πετύχει περισσότερα αυτή η νέα παραλλαγή; Όπως υποστηρίζει ο Πολ Κρούγκμαν, η Κίνα είναι πιθανό να διασφαλίσει ότι δεν θα πετύχει.
Τέλος, έχουμε τη νέα συμφωνία για τη Βενεζουέλα, ένα παραδοσιακό δείγμα αποικιοκρατίας του 19ου αιώνα, όσο μπορεί κανείς να φανταστεί. Είμαι βέβαιος ότι πολλοί Βενεζουελάνοι χαίρονται που ο Νικολάς Μαδούρο βρίσκεται σε αμερικανική φυλακή. Όμως θα πρέπει να ήλπιζαν για την ανατροπή της δικτατορίας, όχι για έναν νέο αποικιοκράτη αφέντη με τα χέρια του πάνω στο πετρέλαιό τους. Θα λειτουργήσει καν αυτό για τις ΗΠΑ; Αμφιβάλλω. Ποιος μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια των νέων ιδιωτών επενδυτών;
Όταν προσπαθεί κανείς να κατανοήσει τη θεώρηση του Τραμπ για τον κόσμο, είναι αδύνατον να αναζητήσει ιδέες ή αρχές. Δεν πρόκειται καν για επιστροφή στον Παλμερστονιανό ρεαλισμό. Αυτό για το οποίο πρόκειται, αντίθετα, είναι το εκ διαμέτρου αντίθετο από αυτό που δημιουργήθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Είμαστε όλοι «παρόντες στην καταστροφή». Η σημερινή αταξία είναι το δώρο του Τραμπ στον κόσμο.
