Clarksons: Στα 666 δισ. δολάρια το παγκόσμιο βιβλίο παραγγελιών πλοίων

Σε εξαιρετικά ισχυρή κατάσταση επιστρέφουν στο Αμβούργο οι κλάδοι της ναυπηγικής και του ναυτιλιακού εξοπλισμού, με το παγκόσμιο βιβλίο παραγγελιών νεότευκτων πλοίων να έχει αυξηθεί κατά 33% και να διαμορφώνεται πλέον στα 666 δισ. δολάρια.

Oι εκτιμήσεις του οίκου Clarksons

Η εκτίμηση προέρχεται από τον ναυλομεσιτικό οίκο Clarksons, ο οποίος, με αφορμή τη διεθνή ναυτιλιακή έκθεση SMM 2026 στο Αμβούργο, αποτιμά τη σημερινή κατάσταση της παγκόσμιας ναυπηγικής βιομηχανίας και τις τάσεις που αναμένεται να καθορίσουν την αγορά τα επόμενα χρόνια.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι περίπου το 60% της συνολικής αξίας του orderbook, δηλαδή σχεδόν 400 δισ. δολάρια, εκτιμάται ότι θα διοχετευθεί στους προμηθευτές ναυτιλιακού εξοπλισμού, μηχανών, συστημάτων και τεχνολογικών λύσεων.

«Στη φετινή μας ανάλυση εξετάζουμε τις τάσεις που έχουν διαμορφωθεί από την προηγούμενη SMM, τη θέση της αγοράς στον μακροπρόθεσμο ναυπηγικό κύκλο, αλλά και τα βασικά ζητήματα που θα κυριαρχήσουν στις συζητήσεις: γεωπολιτική, διάρκεια της έκρηξης των παραγγελιών, δυναμικότητα των ναυπηγείων, ανανέωση του στόλου και net zero», σημειώνει ο Steve Gordon, επικεφαλής του βρετανικού ναυλομεσιτικού οίκου Clarksons Research.

Ο μέσος χρόνος κάλυψης του βιβλίου παραγγελιών των ναυπηγείων ανέρχεται πλέον σε περίπου τέσσερα χρόνια, ενώ σε ορισμένες κατηγορίες πλοίων οι παραγγελίες με παράδοση το 2030 αποτελούν ήδη συνηθισμένο φαινόμενο.

Ισχυρές και οι ναυτιλιακές αγορές

Η έκρηξη των ναυπηγικών παραγγελιών συμπίπτει με μία από τις ισχυρότερες περιόδους των τελευταίων ετών στις ναυλαγορές.

Ο ClarkSea Index, ο σύνθετος δείκτης του ναυλομεσιτικού οίκου Clarksons που αποτυπώνει τα μέσα ημερήσια έσοδα των βασικών ναυτιλιακών κλάδων, κινείται πάνω από τα 40.000 δολάρια ημερησίως, έχοντας ενισχυθεί σημαντικά από τις διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ.

Πρόκειται, σύμφωνα με τον οίκο, για το υψηλότερο επίπεδο στο οποίο έχει βρεθεί ποτέ ο δείκτης πριν από διοργάνωση της SMM.

Παράλληλα, ενώ οι τιμές των νεότευκτων πλοίων έχουν εμφανίσει μεγαλύτερη σταθερότητα την τελευταία διετία, οι τιμές των μεταχειρισμένων έχουν αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά 17%. Στα δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού η άνοδος προσεγγίζει το 30%.

Θετική παραμένει και η εικόνα στην αγορά επισκευών πλοίων, η οποία επωφελείται τόσο από τη γήρανση του παγκόσμιου στόλου όσο και από την αυξημένη ανάγκη για αναβαθμίσεις και τεχνολογικές παρεμβάσεις.

Η ναυπηγική επιστρέφει στην κορύφωση

Ο Clarksons εντάσσει τη σημερινή εικόνα σε έναν ευρύτερο ναυπηγικό κύκλο που ξεκίνησε πριν από σχεδόν δύο δεκαετίες.

Η πρώτη περίοδος, από το 2008 έως το 2016, χαρακτηρίστηκε από τη μετάβαση από την έκρηξη στην κατάρρευση. Λίγες εβδομάδες πριν από την πτώχευση της Lehman Brothers, το παγκόσμιο βιβλίο παραγγελιών αντιστοιχούσε σε περισσότερο από το 50% του υφιστάμενου στόλου.

Ακολούθησε, την περίοδο 2016-2022, μία σταδιακή ανάκαμψη. Το 2016 οι νέες παραγγελίες είχαν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 20 ετών, όμως στη συνέχεια η αγορά ανέκαμψε, με ιδιαίτερα ισχυρή ώθηση μετά την πανδημία και αιχμή τα containerships.

Το 2024 η ροή παραγγελιών επιταχύνθηκε περαιτέρω, κυρίως στα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, στα gas carriers και στα product tankers.

Η δυναμική αυτή διατηρήθηκε και το 2025, παρά την προσωρινή αβεβαιότητα που προκάλεσαν η λεγόμενη «Liberation Day» και οι παρεμβάσεις του Γραφείου του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ, USTR.

Μόνο στα containerships καταγράφηκαν περίπου 800 νέες παραγγελίες συνολικής χωρητικότητας 5,3 εκατ. teu, επίπεδο-ρεκόρ για την αγορά.

Η τάση συνεχίζεται και το 2026. Οι παραγγελίες VLCC κινούνται σε υψηλό 50 ετών, οι παραγγελίες VLGC βρίσκονται σε ιστορικά επίπεδα, ενώ, σύμφωνα με τον βρετανικό ναυλομεσιτικό οίκο Clarksons, δεν αποκλείεται να καταρριφθεί ακόμη και το προηγούμενο ρεκόρ των containerships.

Με την παραγωγή των ναυπηγείων να αυξάνεται σταθερά, ο βρετανικός οίκος εκτιμά ότι το προηγούμενο ιστορικό υψηλό της παγκόσμιας ναυπηγικής παραγωγής θα ξεπεραστεί το 2027.

Κυριαρχία της Κίνας

Η επιστροφή σε επίπεδα κορύφωσης δεν σημαίνει, ωστόσο, επιστροφή στη γεωγραφία της ναυπηγικής βιομηχανίας του παρελθόντος.

Σε σχέση με το 2010, η παραγωγή της Κίνας είναι αυξημένη κατά 39%, ενώ στον υπόλοιπο κόσμο έχει μειωθεί κατά 38%.

Η μετατόπιση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική σε μια περίοδο κατά την οποία η ναυπηγική αποκτά ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική και στρατηγική σημασία. Χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ινδία επιχειρούν να ενισχύσουν τη ναυπηγική τους βάση, όμως η Κίνα διατηρεί καθαρά την πρωτοκαθεδρία.

Σήμερα συγκεντρώνει περίπου το 70% των νέων παραγγελιών και περίπου το 75% των σχεδόν 300 projects αύξησης ναυπηγικής δυναμικότητας που παρακολουθεί ο Clarksons διεθνώς.

Η Ευρώπη διατηρεί, πάντως, την κυριαρχία της σε έναν ιδιαίτερα υψηλής αξίας τομέα, την κρουαζιέρα. Τα ευρωπαϊκά ναυπηγεία ελέγχουν το 96% ενός βιβλίου παραγγελιών κρουαζιερόπλοιων αξίας περίπου 72 δισ. δολαρίων, το οποίο κινείται κοντά σε επίπεδα-ρεκόρ.

Από την πράσινη μετάβαση στη γεωπολιτική

Ίσως η μεγαλύτερη αλλαγή σε σχέση με την SMM του 2022 αφορά την ίδια την ατζέντα της ναυτιλίας.

Πριν από τέσσερα χρόνια, η πράσινη μετάβαση κυριαρχούσε σχεδόν απόλυτα στη συζήτηση. Οι κανονισμοί για τις εκπομπές κινούνταν προς την κατεύθυνση μιας παγκόσμιας τιμής άνθρακα, ενώ LNG, μεθανόλη και αμμωνία βρίσκονταν στο επίκεντρο των συνεδρίων και των επενδυτικών αποφάσεων.

Σήμερα, σύμφωνα με τον Clarksons, η ατζέντα έχει μετατοπιστεί αισθητά.

Η ναυτιλία βρίσκεται πλέον στην πρώτη γραμμή των γεωπολιτικών αναταράξεων, με τις πολεμικές συγκρούσεις και τις διαταραχές στις βασικές θαλάσσιες εμπορικές οδούς να επηρεάζουν άμεσα τη διαθεσιμότητα πλοίων, τις αποστάσεις μεταφοράς και τους ναύλους.

Οι ίδιες διαταραχές έχουν συμβάλει σε μια παρατεταμένη περίοδο εξαιρετικά υψηλών ταμειακών ροών σε αρκετούς ναυτιλιακούς κλάδους και αποτελούν έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι επενδύσεις σε νέο τονάζ παραμένουν ισχυρές.

Την ίδια στιγμή, η επενδυτική δυναμική στα πλοία εναλλακτικών καυσίμων έχει περιοριστεί. Ο Clarksons συνδέει εν μέρει την εξέλιξη αυτή με την επιστροφή των δεξαμενόπλοιων στο προσκήνιο των νέων παραγγελιών, έναν κλάδο στον οποίο η διείσδυση εναλλακτικών καυσίμων είναι μικρότερη.

Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τις Τεχνολογίες Εξοικονόμησης Ενέργειας, οι οποίες εξακολουθούν να υιοθετούνται με ταχύ ρυθμό. Το κίνητρο είναι διπλό: χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμων και περιορισμός του κόστους που συνδέεται με τις εκπομπές.

Για τον λόγο αυτό, ο Clarksons επισημαίνει ότι, παρά την προσωρινή υποχώρηση της «πράσινης» ατζέντας, το net zero εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις βασικές μακροπρόθεσμες τάσεις που θα διαμορφώσουν τη ναυτιλία.

Οι κίνδυνοι πίσω από την έκρηξη

Η εξαιρετικά ισχυρή εικόνα δεν στερείται κινδύνων. Οι ημερήσιοι ναύλοι σε ορισμένες κατηγορίες πλοίων έχουν φθάσει σε επίπεδα που ο Clarksons χαρακτηρίζει σχεδόν «ηρωικά», ενώ τα βιβλία παραγγελιών σε ορισμένους τομείς εμφανίζονται ιδιαίτερα υψηλά.

Ωστόσο, συνολικά το παγκόσμιο orderbook αντιστοιχεί σήμερα περίπου στο 22% του υφιστάμενου στόλου, σημαντικά χαμηλότερα από το άνω του 50% που είχε καταγραφεί το 2008.

Την ίδια στιγμή, η ναυπηγική δυναμικότητα αυξάνεται, αλλά ο παγκόσμιος στόλος συνεχίζει να γηράσκει και η ανάγκη ανανέωσής του παραμένει σημαντική.

Ο Clarksons επισημαίνει ακόμη μία δομική αλλαγή: σήμερα απαιτούνται περισσότερα πλοία για τη μεταφορά κάθε τόνου φορτίου σε σχέση με το παρελθόν, κυρίως λόγω των μεγαλύτερων αποστάσεων, των γεωπολιτικών παρακάμψεων και της αναδιάταξης των εμπορικών ροών.

Η ακριβής αποτίμηση αυτής της πρόσθετης ζήτησης παραμένει δύσκολη. Είναι όμως σαφές ότι η ναυτιλία εισέρχεται σε μία περίοδο όπου θα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στην ενεργειακή ασφάλεια και την ενεργειακή μετάβαση, στην ταχεία τεχνολογική εξέλιξη και στη γεωπολιτική αβεβαιότητα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι αναταράξεις δημιουργούν ταυτόχρονα νέες ευκαιρίες για τις ναυτιλιακές και τα ναυπηγεία, αλλά και νέους κινδύνους που ο κλάδος θα κληθεί να διαχειριστεί.