Μπύρα: Νομική διαμάχη ταράζει το Oktoberfest

Στο Μόναχο η μπύρα δεν είναι απλώς ένα ποτό. Είναι παράδοση, πολιτιστική ταυτότητα και, πλέον, αντικείμενο μιας ολοένα εντονότερης μάχης για τον ανταγωνισμό.

Για δεκαετίες, οι ίδιες έξι ζυθοποιίες έχουν το αποκλειστικό δικαίωμα να σερβίρουν μπύρα στο Oktoberfest, τη μεγαλύτερη γιορτή μπύρας στον κόσμο. Οι διοργανωτές υποστηρίζουν ότι το αυστηρό καθεστώς προστατεύει την αυθεντικότητα της βαυαρικής παράδοσης. Οι επικριτές, όμως, βλέπουν πίσω από αυτό ένα κλειστό σύστημα που θυμίζει καρτέλ, αναφέρει εμφατικά η Wall Street Journal.

Η αντιπαράθεση παίρνει φέτος νέα διάσταση με πρωταγωνιστή τον Στέφεν Μαρξ, ιδρυτή της Giesinger Bräu. Ο Μαρξ ίδρυσε τη ζυθοποιία του το 2006, ξεκινώντας ουσιαστικά από ένα γκαράζ, και από τότε έχει έναν μεγάλο στόχο: να δει την μπύρα του να σερβίρεται στις σκηνές του Oktoberfest. Έχει ήδη συγκεντρώσει 21.000 από τις 35.000 υπογραφές που απαιτούνται για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος στο Μόναχο, το οποίο θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την είσοδό του στη διοργάνωση από την επόμενη χρονιά.

Το διακύβευμα είναι τεράστιο. Φέτος, περίπου 6,7 εκατομμύρια επισκέπτες αναμένεται να κατευθυνθούν στο Μόναχο από τις 19 Σεπτεμβρίου, δημιουργώντας οικονομική δραστηριότητα που υπολογίζεται σε περίπου 1,8 δισ. δολάρια. Για μια ζυθοποιία, η συμμετοχή στο Oktoberfest δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη εμπορική ευκαιρία, αλλά παγκόσμια διαφήμιση.

Η μπύρα όπως την ορίζει το Μόναχο

Για να προστατεύσει τον χαρακτήρα της διοργάνωσης, η πόλη επιτρέπει μόνο μπύρες από αναγνωρισμένες και καθιερωμένες ζυθοποιίες του Μονάχου, οι οποίες πρέπει να πληρούν αυστηρές προϋποθέσεις. Μεταξύ άλλων, πρέπει να συμμορφώνονται με την παραδοσιακή νομοθεσία περί καθαρότητας της μπύρας και να χρησιμοποιούν νερό από πηγή εντός των ορίων της πόλης. Έτσι, έξι ζυθοποιίες έχουν ουσιαστικά διατηρήσει τον έλεγχο της μπύρας του Oktoberfest επί δεκαετίες.

Ο Μαρξ, πάντως, έχει προσπαθήσει να εκπληρώσει όλους τους όρους. Η εταιρεία του συγκέντρωσε 12,4 εκατ. ευρώ και χρειάστηκε περίπου δύο χρόνια για να εξασφαλίσει άδεια γεώτρησης, ώστε να διαθέτει τη δική της πηγή νερού. Το τελευταίο εμπόδιο είναι πλέον η έγκριση της πόλης.

Οι υποστηρικτές του υφιστάμενου συστήματος υποστηρίζουν ότι δεν πρόκειται για καρτέλ αλλά για κανόνες που θεσπίζει η ίδια η πόλη. Ο επικεφαλής οικονομικών υποθέσεων του Μονάχου, Κρίστιαν Σαρπφ, υποστήριξε μιλώντας στην Journal ότι οι κανόνες προστατεύουν την ποιότητα και τον χαρακτήρα της διοργάνωσης και έχουν ήδη επιβεβαιωθεί δικαστικά. Αντίθετα, ορισμένοι ειδικοί στο δίκαιο ανταγωνισμού θεωρούν ότι η αποκλειστικότητα των έξι ζυθοποιιών εγείρει σοβαρά ερωτήματα.

Δεν είναι η πρώτη φορά που κάποιος επιχειρεί να σπάσει το κλειστό σύστημα. Στη δεκαετία του 1980, ακόμη και ο πρίγκιπας Λουίτπολντ της Βαυαρίας προσπάθησε να φέρει τη δική του μπύρα στο Oktoberfest. Το αίτημά του απορρίφθηκε, ενώ η δικαστική διαμάχη που ακολούθησε κατέληξε το 1990 σε ήττα του. Το γεγονός ότι η οικογένειά του συνδεόταν με τη δημιουργία της ίδιας της διοργάνωσης δεν στάθηκε αρκετό για να αλλάξει τους κανόνες.

Η φετινή διαμάχη, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη μπύρα. Στο στόχαστρο έχει βρεθεί και ο τρόπος με τον οποίο επιλέγονται οι επιχειρήσεις που διαχειρίζονται τις τεράστιες σκηνές του φεστιβάλ. Η Münchner Stubn προσέφυγε στη δικαιοσύνη υποστηρίζοντας ότι το σύστημα ευνοεί οικογένειες που διαχειρίζονται σκηνές εδώ και γενιές, καθώς η παράδοση αποτελεί κριτήριο στην αξιολόγηση των προσφορών.

Ισχυρισμοί για καρτέλ

Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Αλεξάντερ Έγκερ, ζητά να ανοίξει η διαδικασία σε επιχειρήσεις από ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Υποστηρίζει ότι ο μεγαλύτερος ανταγωνισμός θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές. Πέρυσι, σε ορισμένες σκηνές, το λίτρο μπύρας έφτασε τα 15,80 ευρώ, περίπου 30% υψηλότερα από τις συνήθεις τιμές στο κέντρο του Μονάχου.

Οι υπερασπιστές της παράδοσης φοβούνται ότι ένα άνοιγμα του Oktoberfest θα μπορούσε να αλλάξει σταδιακά τον χαρακτήρα του. Ξένες επιχειρήσεις θα μπορούσαν να φέρουν άλλες μπύρες και διαφορετικές επιλογές φαγητού, μετατρέποντας τη βαυαρική γιορτή σε ένα ακόμη διεθνές φεστιβάλ.

Ωστόσο, η ίδια η ιστορία του Oktoberfest δείχνει ότι πολλές από τις σημερινές «αιώνιες» παραδόσεις είναι πολύ νεότερες απ’ όσο πιστεύεται. Για μεγάλο μέρος του 19ου αιώνα επιτρεπόταν μπύρα από ζυθοποιίες εκτός Μονάχου, ενώ τα χαρακτηριστικά βαυαρικά ενδύματα, όπως το dirndl και το lederhosen, καθιερώθηκαν ως κώδικας ένδυσης μόλις τη δεκαετία του 1990.

Ο Μαρξ γνωρίζει, άλλωστε, ότι η επιτυχία μπορεί να έχει και κόστος. Η Giesinger Bräu έχει χτίσει την ταυτότητά της ως «αντισυστημική» και ανεξάρτητη ζυθοποιία. «Αν πετύχουμε τον στόχο μας και πάμε στο Oktoberfest, δεν θα είμαστε πλέον το επαναστατικό brand», είπε στην WSJ. «Ίσως τότε να μη μας αγαπούν τόσο».

Και ίσως η μεγαλύτερη ειρωνεία της μάχης είναι ότι για να κερδίσει μια θέση στο πιο παραδοσιακό φεστιβάλ της Γερμανίας, ένας νέος παίκτης μπορεί τελικά να χρειαστεί να εγκαταλείψει αυτό ακριβώς που τον έκανε διαφορετικό.