Η Ενωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων είναι εφικτή – Mην αφήσουμε την ευκαιρία να χαθεί

Η Ευρώπη εισέρχεται σε μια καθοριστική δεκαετία. Μεταξύ άλλων, είναι απαραίτητο να χρηματοδοτήσουμε την επαναβιομηχάνιση της οικονομίας μας, να ανασυγκροτήσουμε τις αμυντικές μας δυνατότητες, να επιταχύνουμε την ενεργειακή μετάβαση και να δώσουμε στην επόμενη γενιά των ευρωπαίων τεχνολογικών πρωταθλητών τους λόγους να αναπτυχθούν στην Ευρώπη, αντί να αναζητήσουν αλλού το μέλλον τους. Για να υλοποιηθούν αυτές οι φιλοδοξίες απαιτούνται επενδύσεις τις οποίες η ήπειρός μας έχει να δει εδώ και πολλές γενεές.

Ωστόσο, η Ευρώπη δεν στερείται κεφαλαίων. Τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά διαθέτουν ένα από τα μεγαλύτερα αποθέματα αποταμιεύσεων παγκοσμίως. Ενα υπερβολικά μεγάλο μέρος τους παραμένει αναξιοποίητο σε τραπεζικούς λογαριασμούς, εγκλωβισμένο πίσω από εθνικά σύνορα ή διοχετεύεται αθόρυβα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, για να χρηματοδοτήσει άλλες οικονομίες. Η αξιοποίηση αυτών των αποταμιεύσεων για τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων θα συνέβαλλε στην κάλυψη των επενδυτικών αναγκών, θα ενίσχυε την καινοτομία, θα δημιουργούσε θέσεις εργασίας και θα τόνωνε την πραγματική οικονομία.

Η πρόκληση για την Ευρώπη δεν είναι η έλλειψη κεφαλαίων αλλά η ικανότητά της να τα αξιοποιήσει προς όφελός της. Το Πακέτο για την Ενοποίηση των Αγορών και την Εποπτεία (Market Integration and Supervision Package – MISP), το οποίο παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2025, αποτελεί την πρώτη σοβαρή προσπάθεια εδώ και μία γενιά να αντιμετωπιστεί αυτή η πρόκληση. Δεν πρόκειται για μια απλή διακήρυξη προθέσεων, αλλά για συγκεκριμένη δέσμη μεταρρυθμίσεων. Και ακριβώς γι’ αυτό βρίσκεται σήμερα σε κίνδυνο. Καθώς προχωρά η νομοθετική διαδικασία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, κάθε τμήμα του οικοσυστήματος των αγορών που έχει οικοδομηθεί πάνω στον κατακερματισμό θα διεκδικήσει τη δική του εξαίρεση. Οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες σπάνια ναυαγούν σε μία και μόνη ψηφοφορία. Υπονομεύονται μέσα από χιλιάδες υποσημειώσεις.

Τρεις προτεραιότητες πρέπει να διαφυλαχθούν.

Μια ενιαία αγορά χρειάζεται έναν επόπτη

Στη Euronext, η ενοποίηση δεν αποτελεί θεωρητική προσέγγιση. Λειτουργούμε οκτώ ευρωπαϊκές ρυθμιζόμενες αγορές και παρέχουμε υπηρεσίες εκκαθάρισης, διακανονισμού και θεματοφυλακής σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Επτά από τις οκτώ αγορές μας – το Αμστερνταμ, οι Βρυξέλλες, το Δουβλίνο, η Λισαβόνα, το Μιλάνο, το Οσλο και το Παρίσι – λειτουργούν ήδη σε μία ενιαία πλατφόρμα διαπραγμάτευσης, με κοινή δεξαμενή ρευστότητας. Η Αθήνα θα ενταχθεί το επόμενο έτος.

Οι αγορές μας είναι ενοποιημένες. Η εποπτεία τους, όχι.

Ενας όμιλος που διαχειρίζεται τη μεγαλύτερη ενιαία δεξαμενή ρευστότητας στην Ευρώπη εξακολουθεί να υπόκειται σε ένα μωσαϊκό εθνικών εποπτικών αρχών, εθνικών διαδικασιών και διαφορετικών ερμηνειών της νομοθεσίας. Αυτή η πολυπλοκότητα αυξάνει το κόστος, χωρίς παράλληλα να ενισχύει την προστασία ή να προσφέρει την κλίμακα που χρειάζεται σήμερα η Ευρώπη.

Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναγνωρίζει μια απλή αρχή: όταν οι υποδομές των αγορών λειτουργούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως ενιαία αγορά, δεν θα πρέπει πλέον να εποπτεύονται ως ξεχωριστές εθνικές επιχειρήσεις. Θα πρέπει να υπάγονται σε ενιαία ευρωπαϊκή άδεια λειτουργίας και στην άμεση εποπτεία της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA), ενός πανευρωπαϊκού οργανισμού.

Ωστόσο, ένας ενιαίος επόπτης είναι αποτελεσματικός μόνο εφόσον είναι επί της ουσίας ενιαίος. Η ESMA πρέπει, συνεπώς, να διαθέτει σαφή και ανεξάρτητη εντολή, με αυτόνομες εξουσίες λήψης αποφάσεων για το Εκτελεστικό της Συμβούλιο, υποστηριζόμενη από ισχυρή εσωτερική τεχνογνωσία και διαφανείς διαδικασίες. Εάν επιδιώκουμε ασφάλεια δικαίου και ταχύτητα για τους λειτουργούς των αγορών, δεν υπάρχει περιθώριο για επικαλύψεις σε εθνικό επίπεδο ή για πρόσθετες απαιτήσεις που απορρέουν από παρωχημένες δομές.

Οι εθνικές αρχές θα πρέπει να διατηρήσουν ρόλο στην εποπτεία της συμπεριφοράς των συμμετεχόντων και στην παρακολούθηση των συναλλαγών στις εγχώριες αγορές τους. Αυτός ο ρόλος διαφέρει από την εποπτεία και την αδειοδότηση των υποδομών των αγορών. Η Ευρώπη έχει αφιερώσει δεκαετίες στην εναρμόνιση της νομοθεσίας που διέπει την Ενιαία Αγορά. Ηρθε πλέον η ώρα να εναρμονίσει και την εποπτεία της. Μία άδεια, ένας επόπτης, ένα ενιαίο κανονιστικό πλαίσιο, με συνεπή εφαρμογή σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Δημιουργούν ισχυρότερες εταιρείες οι δίκαιες αγορές

Η Ευρώπη δεν πάσχει από έλλειψη αγορών διαπραγμάτευσης. Πάσχει από κατακερματισμένη ρευστότητα.

Οι κεφαλαιαγορές λειτουργούν αποτελεσματικά μόνο όταν οι επενδυτές μπορούν να εμπιστεύονται ότι οι τιμές αντανακλούν πραγματικά την προσφορά και τη ζήτηση. Μέσω των τιμών, οι αγορές συνδέουν τις αποταμιεύσεις με τις επενδύσεις και κατευθύνουν τα κεφάλαια προς τις επιχειρήσεις και τα έργα που μπορούν να δημιουργήσουν ανάπτυξη, καινοτομία και θέσεις εργασίας. Η διαμόρφωση των τιμών αποτελεί το θεμέλιο κάθε αποτίμησης εταιρείας, κάθε επένδυσης συνταξιοδοτικών κεφαλαίων και κάθε επιτυχημένης δημόσιας εγγραφής.

Σήμερα, ένα αυξανόμενο μερίδιο των συναλλαγών επί μετοχών πραγματοποιείται μέσω διμερών ή αδιαφανών μοντέλων εκτέλεσης, τα οποία βασίζονται σε τιμές που διαμορφώνονται αλλού. Οι διαφανείς αγορές επενδύουν στη διαμόρφωση αξιόπιστων τιμών, ενώ άλλοι φορείς αξιοποιούν ολοένα και περισσότερο αυτές τις τιμές χωρίς να συμβάλλουν εξίσου στη διαμόρφωσή τους. Αυτό δεν είναι καινοτομία. Είναι ρυθμιστική ασυμμετρία. Η λύση δεν είναι να ευνοηθεί ένα μοντέλο διαπραγμάτευσης έναντι κάποιου άλλου, αλλά να διασφαλιστεί ότι συγκρίσιμες δραστηριότητες υπόκεινται σε συγκρίσιμα πρότυπα. Η ίδια δραστηριότητα πρέπει να διέπεται από τις ίδιες απαιτήσεις διαφάνειας και ακεραιότητας της αγοράς, ανεξάρτητα από τον τόπο εκτέλεσής της. Οι αγορές πρέπει να ανταγωνίζονται προσφέροντας καλύτερη τεχνολογία, καλύτερη εκτέλεση εντολών και καλύτερες υπηρεσίες – όχι αξιοποιώντας άνισους κανόνες.

Η Ευρώπη επιδιώκει να αυξήσει τον αριθμό των εταιρειών που εισάγονται στα χρηματιστήριά της. Η φιλοδοξία αυτή προϋποθέτει βαθιές, διαφανείς και ρευστές δευτερογενείς αγορές. Χωρίς αυτές, δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη πρωτογενής αγορά.

Αξιολόγηση της λειτουργίας εμβληματικών πρωτοβουλιών

Η Ευρώπη έχει αποφασίσει να εισαγάγει την πρώτη της Ενοποιημένη Ταινία Συναλλαγών (Consolidated Tape). Προτεραιότητα τώρα πρέπει να είναι να αφεθεί να λειτουργήσει και να αξιολογηθούν τα αποτελέσματά της πριν εξεταστούν περαιτέρω αλλαγές. Η εισαγωγή ενός νέου εργαλείου είναι μόνο η αρχή. Πριν από την επέκτασή του πρέπει να κατανοήσουμε τι προσφέρει στην πράξη, πώς επηρεάζει τους συμμετέχοντες στην αγορά και κατά πόσο επιτυγχάνει τους στόχους για τους οποίους σχεδιάστηκε.

Η Ευρώπη θα πρέπει, επομένως, να αντισταθεί στον πειρασμό να επανασχεδιάσει ένα πλαίσιο προτού αυτό δοκιμαστεί επαρκώς. Η ενδεδειγμένη προσέγγιση είναι να συγκεντρωθεί εμπειρία από τη λειτουργία του για δύο έως τρία χρόνια, να πραγματοποιηθεί μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση βασισμένη σε τεκμηριωμένα στοιχεία και να ληφθεί υπόψη σχετική έκθεση της ESMA, προτού εξεταστούν τυχόν νομοθετικές αλλαγές μέσω της συνήθους διαδικασίας νομοθέτησης σε επίπεδο 1 (Level 1). Μια τέτοια αξιολόγηση πρέπει επίσης να εξετάζει την Ενοποιημένη Ταινία Συναλλαγών ως σύνολο.

Το βάθος του βιβλίου εντολών και η γνωστοποίηση της ταυτότητας της αγοράς διαπραγμάτευσης δεν μπορούν να εξετάζονται απομονωμένα από τον ευρύτερο σχεδιασμό της, ο οποίος περιλαμβάνει το μοντέλο εσόδων, τη γεωγραφική κάλυψη, την υποχρεωτική χρήση των δεδομένων της και την ανάπτυξη υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας. Η Ευρώπη δεν χρειάζεται περισσότερη ρύθμιση για χάρη της ρύθμισης. Χρειάζεται αποτελεσματική ρύθμιση. Πριν προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα, πρέπει να αξιολογήσουμε κατά πόσο τα βήματα που έχουν ήδη γίνει αποδίδουν τα αποτελέσματα για τα οποία σχεδιάστηκαν.

Η στιγμή της πολιτικής τόλμης

Η Ευρώπη έχει επιδείξει αξιοσημείωτη διορατικότητα σε περιόδους βαθιών αλλαγών. Η Ενιαία Αγορά και το ευρώ απέδειξαν ότι η ήπειρός μας μπορεί να σκέφτεται πέρα από τα εθνικά σύνορα.

Οι κεφαλαιαγορές χρειάζονται σήμερα την ίδια τόλμη, ώστε να διαμορφώσουν μία ενιαία αγορά, ένα ενιαίο εποπτικό πλαίσιο και μία κεφαλαιαγορά ικανή να χρηματοδοτήσει το δικό της μέλλον.

Η Ενωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων είναι εφικτή. Δεν θα επιτευχθεί, όμως, μόνο με φιλοδοξίες. Απαιτεί πολιτική τόλμη, συνεπείς κανόνες και αποφασιστικότητα ώστε το συλλογικό συμφέρον της Ευρώπης να τεθεί πάνω από τον εθνικό κατακερματισμό.

Ο κ. Στεφάν Μπουζνά είναι διευθύνων σύμβουλος (CEO) και πρόεδρος του ΔΣ του πανευρωπαϊκού χρηματιστηριακού ομίλου Euronext.

Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ