ΗΠΑ: Σε τροχιά συρρίκνωσης ο πληθυσμός των Ηνωμένων Πολιτειών

Ό,τι δεν κατάφεραν η πανδημία, ούτε καν ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, έχει βαλθεί να καταφέρει ο Ντόναλντ Τραμπ. Με τη μεταναστευτική πολιτική που ακολουθεί ο Αμερικανός πρόεδρος και με την αναποτελεσματική, για την ώρα, πολιτική στήριξης των αμερικανικών νοικοκυριών – αυτών που επανειλημμένα είχε υποσχεθεί προεκλογικά να στηρίξει – ο πληθυσμός των ΗΠΑ οδεύει προς συρρίκνωση για πρώτη φορά από το έτος 1918. Από την χρονιά δηλαδή της φονικής ισπανικής γρίπης, της προηγούμενης από την Covid-19 παγκόσμιας υγειονομικής κρίσης που είχε πλήξει τη χώρα.

Με τη μεταναστευτική πολιτική που ακολουθεί ο Αμερικανός πρόεδρος και με την αναποτελεσματική, για την ώρα, πολιτική στήριξης των αμερικανικών νοικοκυριών, ο πληθυσμός των ΗΠΑ οδεύει προς συρρίκνωση για πρώτη φορά από το έτος 1918

«Η καθαρή μετανάστευση στις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να γίνει αρνητική το 2026, καθώς η φυσική αύξηση των γεννήσεων σε σύγκριση με τους θανάτους περιορίζεται. Αυτό θα είχε σημαντικές συνέπειες για την ανάπτυξη του πληθυσμού της χώρας αλλά και για την οικονομική ανάπτυξη», μεταδίδει από τη Νέα Υόρκη η Σολβέιγκ Γκοντελίκ, ανταποκρίτρια της γαλλικής οικονομικής εφημερίδας «Les Echos».

Η γαλλίδα ανταποκρίτρια αναφέρεται στα στοιχεία που αποκάλυψε πρόσφατα η Υπηρεσία Απογραφής των ΗΠΑ, η οποία χτύπησε το καμπανάκι του κινδύνου διότι «στις ΗΠΑ βρίσκεται σε εξέλιξη μια δημογραφική επιβράδυνση άνευ προηγουμένου εδώ και πάνω από έναν αιώνα».

Συγκεκριμένα, η απογραφική Υπηρεσία κατέγραψε το χρονικό διάστημα από τον Ιούλιο του 2024 έως και τον Ιούνιο του 2025 μια αύξηση του συνολικού πληθυσμού των ΗΠΑ της τάξεως του 1,8 εκατομμυρίων ανθρώπων. Σε ποσοστό ο πληθυσμός της χώρας αυξήθηκε μόλις κατά 0,5% το συγκεκριμένο δωδεκάμηνο, φτάνοντας συνολικά τα 341,8 εκατομμύρια.

Κλειστά σύνορα

«Ένας τόσο αργός ρυθμός ανάπτυξης δεν έχει παρατηρηθεί από την περίοδο της πανδημίας Covid-19», σημειώνει χαρακτηριστικά η αμερικανική Υπηρεσία Απογραφής. «Αλλά αυτό είναι μόνο μια γεύση από το τι πρόκειται να ακολουθήσει, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να χάσουν πληθυσμό ήδη από φέτος», διαπιστώνει το αμερικανικό πρακτορείο Bloomberg σε ανάλυσή του βασισμένη σε προβλέψεις από πρόσφατη μελέτη του Brookings-American Enterprise Institute.

Το Bloomberg κάνει λόγο για ένα «απρόβλεπτο σοκ» που ξεκίνησε να συμβαίνει «πολύ πριν από τη δημογραφική μετάβαση» και υπολογίζεται (κατά το Ινστιτούτο Brookings) ότι θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των κατοίκων των ΗΠΑ κατά 400.000 το έτος 2026.

«Αυτό οφείλεται, φυσικά, στο σοκ των αντιμεταναστευτικών πολιτικών του Ντόναλντ Τραμπ, οι οποίες αλλάζουν δραστικά τη δημογραφική πορεία των Ηνωμένων Πολιτειών», εξηγεί η Σολβέιγκ Γκοντελίκ της «Les Echos». Σύμφωνα με το Brookings, οι καθαρές μεταναστευτικές ροές πιθανόν να εμφανίσουν τη χρονιά που διανύουμε έλλειμμα 925.000 ανθρώπων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η μελέτη του Ινστιτούτου δεν λαμβάνει υπόψη τους πιο πρόσφατους περιορισμούς που ανακοίνωσε ο Αμερικανός πρόεδρος και συγκεκριμένα την επέκταση της άρνησης χορήγησης βίζας σε 75 χώρες.

Μέρες του 1918

Εκ διαμέτρου διαφορετική άποψη με το Brookings έχει το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου. Η ανεξάρτητη αυτή υπηρεσία που διεξάγει προσομοιώσεις προϋπολογισμού για λογαριασμό του αμερικανικού Κοινοβουλίου είναι πολύ αισιόδοξη, συγκριτικά με το Ινστιτούτο, και προβλέπει ανάκαμψη της καθαρής μετανάστευσης το 2026 στις ΗΠΑ. Ωστόσο, η μεθοδολογία του Γραφείου Προϋπολογισμού έχει επικριθεί, σημειώνει η ανταποκρίτρια της «Les Echos».

Σε κάθε περίπτωση, η μείωση του πληθυσμού θα ήταν κάτι το οποίο μόνο μία φορά κατεγράφη μετά την αμερικανική επανάσταση του 1776 και την ίδρυση των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Ήταν το 1918, μια χρονιά ολέθρια για ολόκληρο τον πλανήτη των ΗΠΑ συμπεριλαμβανομένων, με τον θάνατο να θερίζει λόγω της πανδημίας της λεγομενης ισπανικής γρίπης.

Τότε σημειώθηκε συρρίκνωση του πληθυσμού των ΗΠΑ διότι η πανδημία εκείνη είχε συνδυαστεί με την ανάπτυξη 2 εκατομμυρίων Αμερικανών στρατιωτών στα μέτωπα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, εκτός αμερικανικής επικράτειας φυσικά.

Ουδέποτε τα χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου (από το 1941 που μπήκε στον πόλεμο η Αμερική έως το 1945) κατεγράφη μείωση του πληθυσμού των ΗΠΑ, παρότι περισσότεροι από 16 εκατομμύρια Αμερικανοί υπολογίζεται ότι είχαν υπηρετήσει στις ένοπλες δυνάμεις και περίπου 407.000 έχασαν τη ζωή τους εξάλλου. Καθ’ όλη τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ο πληθυσμός των ΗΠΑ αυξανόταν. Όπως επίσης αυξανόταν και την περίοδο 2020-2021, παρότι η Covid-19 προκάλεσε περισσότερους από ένα εκατομμύριο θανάτους στη χώρα.

Γεννήσεις και θάνατοι

«Στο παρελθόν οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν βιώσει πολλές διακυμάνσεις στην μεταναστευτική τους πολιτική. Αλλά οι γεννήσεις ξεπερνούσαν σταθερά κατά πολύ τους θανάτους. Σήμερα η φυσική αύξηση του πληθυσμού μειώνεται, όχι μόνο λόγω της κυβερνητικής αλλαγής αλλά και επειδή οι μεγάλες ομάδες της αύξησης των γεννήσεων (οι μεταπολεμικοί baby boomers) εξαφανίζονται και οι νεότερες γενιές κάνουν λιγότερα παιδιά», γράφει η Σολβέιγκ Γκοντελίκ στη «Les Echos».

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Απογραφής, αυτή η φυσική αύξηση του αμερικανικού πληθυσμού περιορίστηκε στα 519.000 άτομα ετησίως το 2025. Περίπου ανάλογη ήταν η αύξηση και το 2024. Το 2017 όμως οι γεννήσεις ήταν κατά 1,1 εκατομμύριο περισσότερες από τους θανάτους. Και τη δεκαετία του 2000 ήταν περισσότερες κατά 1,6 έως 1,9 εκατομμύρια.

Ο παράγων Τραμπ

Το ποσοστό γονιμότητας εξάλλου έχει μειωθεί σε 1,6 παιδιά ανά Αμερικανίδα σε αναπαραγωγική ηλικία και, ως εκ τούτου, έχει υποχωρήσει κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης του πληθυσμού, κάτι που συμβαίνει σε πολλές άλλες βιομηχανικές χώρες και δη ευρωπαϊκές. Η ανταποκρίτρια της «Les Echos» σημειώνει ότι η δημογραφική αυτή «μετάβαση» στις ΗΠΑ δεν ήταν τόσο προχωρημένη όσο στη Γαλλία, όπου πέρυσι οι θάνατοι ξεπέρασαν σε απόλυτο αριθμό για πρώτη φορά τις γεννήσεις.

Στις ΗΠΑ εν προκειμένω οι δημογράφοι σε παλαιότερες μελέτες τους είχαν εκτιμήσει ότι οι θάνατοι θα ξεπεράσουν τις γεννήσεις την επόμενη δεκαετία. Στην τελευταία του έκθεση το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου αναθεώρησε την πρόβλεψή του από το 2033 στο έτος 2030. Όσον αφορά όμως τη μείωση του συνολικού πληθυσμού στη χώρα, δεν αναμενόταν να συμβεί πριν από το 2081, χάρη στην ισχυρή μετανάστευση. Ε, εδώ έβαλε το χεράκι του ο Τραμπ επιταχύνοντας τον χρόνο κατά μισόν αιώνα και βάλε.
$93 δισ. ετησίως

Αυτή η δημογραφική μείωση θα έχει συνέπειες για την αμερικανική οικονομία, προειδοποιούν οι ειδικοί. Το Brookings Institute εκτιμά ότι η μείωση της μετανάστευσης από μόνη της θα κοστίσει 0,3 ποσοστιαίες μονάδες ανάπτυξης του αμερικανικού ΑΕΠ το 2025. Και άλλο 0,3% θα στοιχίσει το 2026. Μιλάμε για περισσότερα από 93 δισ. δολάρια ετησίως.

Μείωση του πληθυσμού σε μια χώρα όμως σημαίνει και μείωση του εργατικού δυναμικού. Τις επιπτώσεις από την εξέλιξη αυτή επισημαίνει ο οικονομολόγος της τράπεζας Berenberg Ατακάν Μπακισκάν. «Με σχεδόν μηδενική ή ακόμα και αρνητική καθαρή μετανάστευση το 2025 και το 2026 η αμερικανική οικονομία είναι απίθανο να δει αύξηση του ΑΕΠ συγκρίσιμη με εκείνη που απόλαυσε το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο του 2025», προειδοποιεί ο αναλυτής τους επενδυτές σε σημείωμά του που φέρει τον εύγλωττο τίτλο: «Τα πυροτεχνήματα τελείωσαν».