Όλο και περισσότεροι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο αναγκάζονται να επενδύσουν σε κλιματιστικά, καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται και οι καύσωνες γίνονται πιο συχνές και διαρκούν περισσότερο. Άνθρωποι που ζουν σε χώρες και περιοχές όπου κάποτε ήταν αδιανόητο να χρειαστούν κλιματιστικό λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, εγκαθιστούν όλο και περισσότερο νέες μονάδες. Αν και η κίνηση αυτή μπορεί να είναι απαραίτητη, η αυξημένη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να αυξήσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα σε χώρες που εξακολουθούν να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στα ορυκτά καύσιμα.
Η ραγδαία αύξηση της χρήσης κλιματιστικών σε Ινδία, Κίνα και ΗΠΑ είχε ως αποτέλεσμα η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας να διπλασιαστεί σε ορισμένους μήνες καύσωνα
Το 2024, τα φαινόμενα ακραίας ζέστης στην Ινδία, την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες – τις τρεις μεγαλύτερες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας – οδήγησαν σε ραγδαία αύξηση της χρήσης κλιματιστικών, με αποτέλεσμα η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας να διπλασιαστεί σε ορισμένους μήνες καύσωνα, σύμφωνα με έκθεση του 2025 από το think tank Ember. Αυτό οδήγησε σε σημαντική αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα για την κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης.
Διπλασιασμός ενεργειακής ζήτησης από τα κλιματιστικά
Αρκετοί καύσωνες έπληξαν διάφορες πυκνοκατοικημένες περιοχές του κόσμου το 2024, το οποίο ήταν το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί. Η χρήση κλιματιστικών διπλασίασε την αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Κίνα τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, και συνέβαλε κατά 31% στην αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Κίνα από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο του 2024. Εν τω μεταξύ, αντιπροσώπευε το σύνολο της ετήσιας αύξησης της ζήτησης στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Καθώς η ζήτηση για ψύξη αυξήθηκε, το δίκτυο ηλεκτροδότησης υπέστη μεγαλύτερη πίεση, με τις τρεις χώρες να στρέφονται προς τον άνθρακα για να καλύψουν την αύξηση της ζήτησης, αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποίησαν επίσης φυσικό αέριο για να καλύψουν το κενό. Στην Κίνα, το 59% της ετήσιας αύξησης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα σημειώθηκε μόνο τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες τα πήγαν ελαφρώς καλύτερα, με την καθαρή ενέργεια να καλύπτει περίπου τα δύο τρίτα της αύξησης της ζήτησης, αν και εξακολουθούσαν να βασίζονται στο φυσικό αέριο και τον άνθρακα για το υπόλοιπο ένα τρίτο. Στην Ινδία, ο άνθρακας κάλυψε περίπου το 70% της αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας τον Μάιο του 2024.
Οι κάτοικοι χωρών όπου η χρήση κλιματιστικών είναι συνηθισμένη χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο τα συστήματα κλιματισμού τους για να αντιμετωπίσουν τις υψηλότερες θερμοκρασίες του καλοκαιριού. Εν τω μεταξύ, περισσότεροι καταναλωτές σε χώρες του Νότου επενδύουν σε συστήματα ψύξης, σε συνάρτηση με την οικονομική ανάπτυξη και την ταχεία αστικοποίηση. Επιπλέον, οι κάτοικοι χωρών όπου οι μακρές περιόδους υψηλών θερμοκρασιών ήταν παλαιότερα ασυνήθιστες, όπως στη Δυτική Ευρώπη, αντιμετωπίζουν πλέον συχνότερα κύματα καύσωνα, γεγονός που τους ωθεί να επενδύσουν σε κλιματιστικά. Αυτό οδηγεί σε αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας σε διάφορα μέρη του κόσμου.
«Πράσινα» κλιματιστικά
Καθώς πολλές χώρες αυξάνουν τη δυναμικότητα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αυτό τις βοηθά να απεξαρτηθούν από τα ορυκτά καύσιμα, αλλά η ταχεία ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων και η αυξημένη χρήση συστημάτων ψύξης σε κατοικίες και επιχειρήσεις ενδέχεται να επιβραδύνουν το ρυθμό της πράσινης μετάβασης. Η χρήση κλιματιστικών μονάδων θα μπορούσε να γίνει «πιο πράσινη» στο μέλλον, καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι επενδύουν σε οικιακές εγκαταστάσεις ηλιακής ενέργειας και μπαταριών, αλλά, προς το παρόν, πολλοί εξακολουθούν να βασίζονται στην μικτή παροχή ηλεκτρικού ρεύματος από το δίκτυο, γεγονός που αυξάνει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τον Ιούλιο του 2022, οι θερμοκρασίες έφτασαν σε ιστορικό υψηλό, λίγο πάνω από τους 40 °C, σημειώνοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με το προηγούμενο ρεκόρ των 38,7 °C που είχε καταγραφεί το 2019. Κατά τη διάρκεια του καύσωνα του 2022, περίπου 3.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από αιτίες που σχετίζονταν με τη ζέστη. Μελέτες δείχνουν ότι η χρήση κλιματιστικών μπορεί να συμβάλει στη μείωση των θανάτων που σχετίζονται με τη ζέστη κατά περίπου 75%, γεγονός που ώθησε ακτιβιστές να καλέσουν την κυβέρνηση να εγκαταστήσει κλιματιστικά σε σχολεία, οίκους ευγηρίας και χώρους όπου διαμένουν ευάλωτα άτομα.
Εκτιμάται ότι 4 εκατομμύρια νοικοκυριά στο Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτουν πλέον κλιματιστικά, σημειώνοντας αύξηση 100% στη χρήση τους από το 2023. Οι περισσότεροι καταναλωτές προτιμούν τις φορητές μονάδες αντί για τις ενσωματωμένες, καθώς η μεγαλύτερη πρόκληση είναι οι καύσωνες και όχι οι παρατεταμένες περιόδους εξαιρετικά υψηλών θερμοκρασιών. Η αύξηση στη χρήση οφείλεται επίσης στην αύξηση του αριθμού των ατόμων που εργάζονται από το σπίτι.
Φαίνεται κάπως ειρωνικό το γεγονός ότι η αύξηση της παγκόσμιας χρήσης κλιματιστικών οφείλεται στην υπερθέρμανση του πλανήτη, ενώ η αυξημένη χρήση συστημάτων ψύξης μπορεί να συμβάλει περαιτέρω στην κλιματική αλλαγή, καθώς οι κυβερνήσεις συνεχίζουν να βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με στοιχεία του 2024, ο κλιματισμός αντιπροσωπεύει περίπου το 7% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας και το 3% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο εκτιμά ότι, έως το 2050, η χρήση κλιματισμού αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί. Ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Hongzhi Zhang, δήλωσε: «Η μελέτη αποκαλύπτει ότι εάν όλες οι περιοχές με χαμηλό εισόδημα αποκτούσαν την ίδια πρόσβαση στον κλιματισμό με τις πλούσιες περιοχές, οι σχετικές παγκόσμιες εκπομπές θα αυξάνονταν δραματικά – προσθέτοντας έως και 0,05 °C επιπλέον θέρμανση ακόμη και στο πιο φιλικό προς το κλίμα σενάριο».
