OT FORUM: Απαιτείται ένα καινούργιο κοινωνικό συμβόλαιο

Η επίδραση της ΑΙ στο οικονομικό και κοινωνικό γίγνεσθαι αλλά στις ανατροπές που αυτή επιφέρει σε βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα κυριάρχησε σε συζήτηση στο πλαίσιο του 7oυ OT FORUM με τον Θεόδωρο Σκυλακάκη οικονομολόγο, βουλευτή Επικρατείας της ΝΔ και πρώην υπουργό και τον Φραγκίσκο Κουτεντάκη επίκουρο καθηγητή Παν. Κρήτης και πρ. συντονιστή Γρ. Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή με τους δημοσιογράφους Δημήτρη Μανιάτη, Χρήστο Κολώνα και Ελένη Στεργίου.

Θεόδωρος Σκυλακάκης: Απαιτείται ένα καινούργιο κοινωνικό

Στα επόμενα χρόνια έρχεται μια τεράστια αλλαγής στη ζωή μας και μάλιστα με διφορούμενο χαρακτήρα, καθώς θα έχει από τη μια αδιανόητο πλούτο που θα δημιουργείται μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας σε όλα όσα κατασκευάζει η τεχνολογία ή η ανθρώπινη εργασία και από την άλλη μακροχρόνιο πληθωρισμό που θα επιφέρει πίεση στα δημοσιονομικά σε πρώτη φάση χωρών με μεγάλο χρέος και αναδιανεμητικά ασφαλιστικά συστήματα, ταυτόχρονα με μία έκρηξη τεχνολογικής ανακάλυψης χωρίς προηγούμενο. Αυτό τόνισε μεταξύ άλλων ο Θεόδωρος Σκυλακάκης, ο οποίος μάλιστα πρόσφατα εξέδωσε το νέο του βιβλίο με τίτλο Τεχνητή Νοημοσύνη-Η εκτόπιση της εργασίας, υπογραμμίζοντας ότι αυτός ο συνδυασμός απαιτεί ένα καινούργιο κοινωνικό συμβόλαιο που πρέπει να αρχίσουμε να το συζητάμε από σήμερα.

Αυτό που έρχεται, συμπλήρωσε, δεν αφορά σε μείωση ή αύξηση μισθών αλλά ουσιαστικά αλλά την ύπαρξη εργασίας σε όλο και περισσότερα επαγγέλματα, αλλαγή που έρχεται πολύ νωρίτερα από ότι φανταζόμαστε. «Αυτό είναι εφιαλτικό» σημείωσε και προσέθεσε πως ο πρώτος κύκλος της αλλαγής θα έρθει με αύξηση της παραγωγικότητας των ίδιων των εργαζομένων.

«Η ελαστικότητα της ζήτησης σε 20 με 30% του ΑΕΠ όπου δουλεύουν εργαζόμενοι της γνώσης των οποίων οι παραγωγικότητα θα αυξηθεί δραματικά στα επόμενα 5 χρόνια είναι προσδιορισμένη που σημαίνει ότι σε αυτές τις αγορές έρχονται πόλεμοι τιμών, συρρίκνωση εισοδημάτων και τεράστια καταστροφή ανθρώπινου κεφαλαίου», είπε μεταξύ άλλων και συμπλήρωσε ότι πρέπει να καταλάβουμε τι έρχεται, καθώς οι επιπτώσεις θα είναι ανά κύματα και πρέπει να γίνει ενεργητική διαχείριση αυτής της πραγματικότητας.

«Το σίγουρο είναι αυτό που έρχεται αλλάζει τελείως την πραγματικότητα και δεν το χειριστούτμε και με πολιτική συννεόηση την έχουμε πατήσει», είπε χαρακτηριστικά και συμπλήρωσε ότι τα επόμενα χρόνια επιφυλάσσουν χειρότερη αναδιανομή πολύ περισσότερου πλούτου.

«Ενα μεγάλο κομμάτι αναδιανομής θα είναι μεταξύ άυτών που παράγουν ΤΝ και αυτών που καταναλώνουν» προσέθεσε και συμπλήρωσε πως με την τεχνολογία να αλλάζει σε βάρος της εργασίας θα χρειαστούμε πολύ περισσότερες επενδύσεις ,να αυξήσουμε παραγωγικότητα και να στρέψουμε τον κόσμο σε επενδύσεις που η εργασία θα επιβιώσει».

Εν τω μεταξύ σχολιάζοντας σημείο της τοποθέτησης του Φραγκίσκου Κουτεντάκη ότι οι θέσεις εργασίας κατά την θητεία της παρούσας κυβέρνησης είναι μικρότερες στην πραγματικότητα αριθμητικά σε σχέση με αυτές που παρουσιάζονται, ανέφερε: «ότι υπάρχει μια μεγάλη αύξηση των θέσεων εργασίας, υπάρχει. Αυτό προκύπτει και από τη δραματική μείωση της ανεργίας και αυτό εξηγεί και τη μείωση του μέσου μισθού […] Γιατί οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν είχαν de facto ήταν de facto από ανθρώπους που είχαν φύγει από την αγορά εργασίας και μπήκαν με πολύ χαμηλότερους μισθούς».

Φραγκίσκος Κουτεντάκης: Κεντρικό ζήτημα η αναδιανομή του εισοδήματος

Το ερώτημα για τον κ. Φραγκίσκο Κουτεντάκη είναι κατά πόσο τελικά η επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης παραμένει στον έλεγχο των μεγάλων επιχειρήσεων χωρίς κανένα κοινωνικό έλεγχο, εκφράζοντας την ανησυχία τους για το πλαίσιο, τους συσχετισμούς εντός των οποίων συντελείται αυτή η επανάσταση.

Παράλληλα εστίασε στο θέμα της αναδιανομής το οποίο είναι για τον ίδιο κεντρικό, τονίζοντας ότι πέρα από την ΑΙ εδώ και δύο δεκαετίες συντελείται μία αναδιανομή εις βάρος της εργασίας προς όφελος του κεφαλαίου.

«Ξέρετε», εξήγησε, «το μερίδιο της εργασίας στο ΑΕΠ που ήταν ένα μέγεθος λίγο πολύ σταθερό. Δεν αλλάζει, πιστεύαμε αυτό. Στην πραγματικότητα άρχισε λίγο μετά τη δεκαετία του ’80, ’90, πάνω κάτω, να αλλάζει. Σε αυτό έπαιξαν ρόλο πολλά πράγματα και κατά την ταπεινή μου γνώμη δεν θα έλεγα ότι η τεχνολογία ήταν από τα πιο κεντρικά. Θα έλεγα ότι οι πιο ουσιαστικοί παράγοντες που οδήγησαν σε αυτήν την αναδιανομή ήταν η απώλεια πολιτικής ισχύος από την πλευρά της εργασίας».

Κατά τον κ. Κουτεντάκη ο δεύτερος παράγοντας που έχει επιδράσει ενισχυτικά σε αυτή την αναδιανομή είναι ο πληθωρισμός: «Αν μετρήσουμε από το 2019 μέχρι το 2025, θα δούμε ότι ο γενικός δείκτης τιμών στην Ελλάδα έχει αυξηθεί γύρω στο 16,5%. Σωρρευτικά ο μέσος μισθός 12,5%. Αυτό σημαίνει ουσιαστικά ότι σε αυτά τα 6 χρόνια έχει μειωθεί ο πραγματικός μισθός ή η αγοραστική δύναμη ενός μέσου μισθωτού 4 μονάδες, 4%. Είναι 4% φτωχότερος ο μέσος μισθωτός τώρα από ό,τι ήταν πριν από 6 χρόνια. Αυτό προφανώς δεν έχει να κάνει με την τεχνολογία. Έχει να κάνει με τον πληθωρισμό».

«Αν έρθει τώρα και μια εκτεταμένη εφαρμογή τεχνολογίας, Τεχνητής Νοημοσύνης και να πραγματοποιήσει αυτό το σενάριο – το προφανώς όχι αισιόδοξο – μαζικής υποκατάστασης της εργασίας χωρίς να δημιουργεί όμως άλλες θέσεις εργασίας, γιατί αυτό είναι το κρίσιμο, φοβάμαι ότι τα πράγματα κινούνται σε πολύ ανησυχητική κατεύθυνση», υπογράμμισε.

Απαντώντας σε ερώτηση αν τα οικονομικά προγράμματα των κομμάτων είναι παρωχημένα, ανέφερε ότι τα οικονομικά προγράμματα των κομμάτων εξ ορισμού καλούνται να απαντήσουν πρώτα απ’ όλα στις προκλήσεις που βλέπει κάθε κόμμα που καταθέτει πρόγραμμα ως προτεραιότητες, αυτή είναι η μία πλευρά, θα έλεγα η η πιο υγιής πλευρά του της συζήτησης, και από την άλλη μεριά έχουν να απαντήσουν στο τι θέλει να ακούσει ο ψηφοφόρος.

«Με βάση την εμπειρία», συνέχισε, «που έχουμε, ας πούμε, από την ελληνική πραγματικότητα, νομίζω ότι αυτό που ισχύει, και αναφέρομαι εδώ περισσότερο έτσι στην παρούσα κυβέρνηση, είναι μια προτίμηση στο να λέει και να κάνει πράγματα που θα ευχαριστήσουν ένα εκλογικό ακροατήριο προκειμένου να κερδίσει την υποστήριξή του. Το χειρότερο όμως είναι ότι αυτό καμιά φορά γίνεται με τρόπο που δεν νομίζω ότι αρμόζει τέλος πάντων σε μια πολιτισμένη δημοκρατική χώρα».

Στο σημείο αυτό έφερε ως παράδειγμα χθεσινή αναφορά του πρωθυπουργού περί δημιουργίας 560.00 θέσεων εργασίας κατά την έως σήμερα θητεία του. «Όταν το άκουσα, μου φάνηκε μεγάλο το νούμερο. Έτσι, και έκανα κάτι πολύ απλό, πήγα να δω τα στοιχεία. Στη Eurostat, στην ΕΛΣΤΑΤ ξέρετε, είναι στοιχεία που τα βρίσκει κανείς εύκολα. Τα είδα και τι να δω; Ότι αν συγκρίνει κανείς, για παράδειγμα, τη συνολική απασχόληση του 2019 με τη συνολική απασχόληση του 2025, η αύξηση δεν είναι 560.000, η αύξηση είναι περίπου 400.000».

«Αναρωτιέμαι τώρα, δηλαδή πού εμφανίστηκαν αυτές οι 160.000 θέσεις εργασίας από το πουθενά; Και πώς γίνεται σε μια πολιτισμένη δημοκρατική χώρα ο πρωθυπουργός της χώρας να βγαίνει και να λέει στοιχεία που απέχουν από την πραγματικότητα; Και το ακόμα χειρότερο, πώς γίνεται κανείς να μην το βλέπει αυτό και κανείς να μην το σχολιάζει αυτό;», συμπλήρωσε.