ΦΠΑ: Πώς γίνονται οι στοχευμένοι έλεγχοι των δηλώσεων

Σαρωτικούς ελέγχους χρησιμοποιώντας το AI, το myDATA και τις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις για τις δηλώσεις ΦΠΑ έχει ξεκινήσει η ΑΑΔΕ.

Αποκαλυπτικά είναι στα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου, με τις εισπράξεις από τον ΦΠΑ να κινούνται πάνω από τα 14,5 δισ. ευρώ, έναντι στόχου για 13,6 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υπέρβαση της τάξης των 880 εκατ. ευρώ.

Το 2025 οι συνολικές εισπράξεις από ΦΠΑ είχαν ανέλθει στα 29,2 δισ. ευρώ. Εφόσον η ίδια δυναμική διατηρηθεί και στο δεύτερο μισό του έτους, τα έσοδα από τον φόρο αναμένεται να ενισχυθούν περαιτέρω.

Η ισχύουσα φορολογική νομοθεσία προβλέπει βαριά πρόστιμα για όσους επιχειρηματίες και ελεύθερους επαγγελματίες υποβάλουν εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ μετά την κοινοποίηση εντολών φορολογικού ελέγχου

Οι έλεγχοι για ΦΠΑ

Οι δηλώσεις ΦΠΑ προσυμπληρώνονται υποχρεωτικά με βάση τα δεδομένα που έχουν διαβιβαστεί στα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA. Οποιαδήποτε απόκλιση μεταξύ των δηλωθέντων ποσών και των διαβιβασμένων στοιχείων, χτυπάει συναγερμό στο σύστημα και ακολουθούν στοχευμένοι έλεγχοι.

Επιχειρήσεις που εμφανίζουν μεγάλες αποκλίσεις από τα δεδομένα του κλάδου τους, απότομες μεταβολές στον τζίρο ή αναντιστοιχίες μεταξύ των δηλώσεων και των ηλεκτρονικά καταγεγραμμένων συναλλαγών μπαίνουν αυτομάτως στο «ραντάρ» της φορολογικής διοίκησης.

Τα δεδομένα του ΦΠΑ διασταυρώνονται σε πραγματικό χρόνο με τις εισπράξεις των POS και τις κινήσεις των τραπεζικών λογαριασμών μέσω του Συστήματος Μητρώου Τραπεζικών Λογαριασμών.

Ευνοϊκότερα αντιμετωπίζονται όσοι υποβάλλουν εκπρόθεσμες χρεωστικές δηλώσεις ΦΠΑ οικειοθελώς, πριν τους κοινοποιηθεί εντολή ελέγχου.

Τα πρόστιμα

Η ισχύουσα φορολογική νομοθεσία προβλέπει βαριά πρόστιμα για όσους επιχειρηματίες και ελεύθερους επαγγελματίες υποβάλουν εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ μετά την κοινοποίηση εντολών φορολογικού ελέγχου.

Όταν ο φορολογούμενος δεν υποβάλει καθόλου τη δήλωση ΦΠΑ και η παράβαση διαπιστωθεί από τη φορολογική αρχή, το πρόστιμο ανέρχεται σε 50% επί του φόρου που αναλογεί στη μη υποβληθείσα δήλωση.

Εάν υποβληθεί εκπρόθεσμη (αρχική ή τροποποιητική) χρεωστική δήλωση ΦΠΑ μετά την κοινοποίηση εντολής ελέγχου ή πρόσκλησης παροχής πληροφοριών από την Εφορία (και μέχρι την κοινοποίηση του προσωρινού διορθωτικού προσδιορισμού φόρου), επιβάλλεται το πρόστιμο του 50% επί του φόρου ή της διαφοράς αυτού.

Το προαναφερθέν πρόστιμο (καθώς και ο αναλογούν τόκος) μειώνεται στο 60% του αρχικού ποσού (δηλαδή η επιβάρυνση περιορίζεται ουσιαστικά στο 30% του φόρου), εφόσον η προκύπτουσα οφειλή εξοφληθεί πλήρως εντός 30 ημερών από τον προσδιορισμό του φόρου.

Ευνοϊκότερα αντιμετωπίζονται όσοι υποβάλλουν εκπρόθεσμες χρεωστικές δηλώσεις ΦΠΑ οικειοθελώς, πριν τους κοινοποιηθεί εντολή ελέγχου.

Σ’ αυτή την περίπτωση δεν επιβάλλεται το πρόστιμο 50%. Επιβάλλεται το σταθερό διοικητικό πρόστιμο (100, 250 ή 500 ευρώ ανάλογα με τα βιβλία της επιχείρησης) συν τον τόκο εκπρόθεσμης καταβολής (0,73% για κάθε μήνα καθυστέρησης).