Σε κατ’ αρχήν συμφωνία για να τερματιστεί άμεσα ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, κατέληξαν οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν ανακοίνωσε τις πρώτες πρωινές ώρες το Πακιστάν, με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη να επιβεβαιώνουν την πληροφορία.
Οι ανακοινώσεις
«Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν πλέον ολοκληρώθηκε», γνωστοποίησε και ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ με ανάρτησή του στο Truth Social, μερικά λεπτά μετά την ανακοίνωση του πακιστανού πρωθυπουργού Σαμπάζ Σαρίφ μέσω X πως «επιτεύχθηκε» συμφωνία.
Η συμφωνία των δύο κυβερνήσεων προβλέπει «το άμεσο τέλος του πολέμου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων στα διάφορα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», δήλωσε από την πλευρά του στην ιρανική κρατική τηλεόραση ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί.
«Θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις εντός 60 ημερών ενόψει της σύναψης οριστικής συμφωνίας», είπε ακόμη ο κ. Γαριμπαμπαντί, επισημαίνοντας πως η Τεχεράνη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με «δυσπιστία» τις ΗΠΑ.
Εφόσον έτσι γίνουν τα πράγματα και ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, θα είναι ένα πρώτο βήμα για την άμβλυνση μιας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.
Το μνημόνιο συναντίληψης επί του οποίου θα γίνουν οι διαπραγματεύσεις για την τελική συμφωνία, έρχεται μετά από μια εβδομάδα έντονης διπλωματικής δραστηριότητας από περιφερειακούς μεσολαβητές, ενώ δεν σταμάτησαν οι συγκρούσεις που απείλησαν προς μια ολοκληρωτική αναζωπύρωση.
Λεπτομέρειες δεν έχουν ανακοινωθεί, αλλά, σύμφωνα με τους FT, είναι γνωστά κάποια από τα σημεία της συμφωνίας.
Ανοιγμα των Στενών του Ορμούζ
Το ερώτημα που περιμένει όλος ο πλανήτης να απαντηθεί είναι πότε θα ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ. Ως προς αυτό, λοιπόν, η συμφωνία επιτρέπει τη σταδιακή επαναλειτουργία της στρατηγικής σημασίας θαλάσσιας διόδου, η οποία είναι ουσιαστικά κλειστή από τα τέλη Φεβρουαρίου.
«Εγκρίνω το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης και, ταυτόχρονα, την άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπρος τις μηχανές σας. Ας ρεύσει το πετρέλαιο!», πρόσθεσε ο Τραμπ, διευκρινίζοντας ωστόσο πως η θαλάσσια αρτηρία στρατηγικής σημασίας θα ξανανοίξει «μόλις υπογραφτεί η συμφωνία», κάτι που αναμένεται να γίνει την Παρασκευή 19η Ιουνίου, προκειμένου να δοθεί χρόνος «για την άρση [των θαλάσσιων] ναρκών» στην περιοχή.
Το Ιράν έχει δεσμευτεί να αποναρκοθετήσει τα στενά και να απόσχει από την είσπραξη διοδίων για τα πλοία που διέρχονται από την περιοχή κατά τη διάρκεια της 60ήμερης παράτασης της κατάπαυσης του πυρός.
Αρση του ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ
Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα άρουν επίσης τον ναυτικό αποκλεισμό που επέβαλαν τον Απρίλιο στα πλοία που κινούνται προς και από τα ιρανικά λιμάνια.
Δεδομένου ότι η συμφωνία περιλαμβάνει παύση των εχθροπραξιών, οι ιρανικές επιθέσεις σε πλοία που διέρχονται από τα στενά πρέπει να σταματήσουν. Το ίδιο ισχύει και για τα πλήγματα των ΗΠΑ σε ιρανικούς στόχους κατά μήκος των ακτών και η παρεμπόδιση των πλοίων που αναχωρούν από το Ιράν.
Ωστόσο, μπορεί να χρειαστεί κάποιος χρόνος μέχρι τα πλοία να αισθανθούν ασφαλή να κινηθούν μέσω των στενών και να μειωθούν τα ασφάλιστρα, επισημαίνουν οι FT
Τι θα κάνει το Ιράν με το πυρηνικό του πρόγραμμα;
Βάσει της συμφωνίας, το Ιράν θα επιβεβαιώσει εκ νέου ότι δεν θα προμηθευτεί ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα. Οι δύο πλευρές θα διεξαγάγουν συνομιλίες προκειμένου να συμφωνήσουν σε έναν μηχανισμό για την επίλυση του ζητήματος της διάθεσης του αποθέματος του Ιράν, το οποίο ξεπερνά τα 9.000 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τις συνομιλίες.
Η ελάχιστη δέσμευση είναι να υποβαθμιστεί ο βαθμός εμπλουτισμού όλου του εμπλουτισμένου ουρανίου επί τόπου, υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), ανέφερε η ίδια πηγή.
Το μεγαλύτερο μέρος του είναι εμπλουτισμένο σε χαμηλά επίπεδα, αλλά ένα απόθεμα 440 κιλών βρίσκεται κοντά σε επίπεδα ποιότητας οπλισμού.
Υπάρχει οικονομικό όφελος για το Ιράν;
Οι ΗΠΑ θα χορηγήσουν στο Ιράν μια εξαίρεση για την πώληση πετρελαίου κατά τη διάρκεια της 60ήμερης παράτασης της κατάπαυσης του πυρός.
Ωστόσο, η άρση των κυρώσεων, συμπεριλαμβανομένης της αποδέσμευσης των περιουσιακών στοιχείων του Ιράν που διακρατούνται στο εξωτερικό, θα γίνει σταδιακά και θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των πυρηνικών συνομιλιών και την τελική συμφωνία — μια διευθέτηση που σύμφωνα με τις ΗΠΑ θα βασίζεται στις επιδόσεις από την πλευρά του Ιράν.
«Δομήσαμε πραγματικά αυτό το πράγμα με τέτοιο τρόπο ώστε, καθώς χτίζουμε εμπιστοσύνη, καθώς οι Ιρανοί αποδίδουν, να λαμβάνουν οικονομική ανακούφιση», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ.
Τι θα σημάνει η συμφωνία για την περιοχή;
Η συμφωνία καλεί σε παύση των εχθροπραξιών σε ολόκληρη την περιοχή – δηλαδή και των επιθέσεων του Ισραήλ στον Λίβανο με το πρόσχημα του αφοπλισμού της Χεζμπολάχ.
«Καρ’ αρχήν, αισθανόμαστε σίγουροι ότι οι Ισραηλινοί, οι εταίροι του Κόλπου, οι Αμερικανοί, οι Ιρανοί θα στηρίξουν όλοι αυτή την προσπάθεια, και μπορούμε να την καταστήσουμε εκτελεστή και να την κάνουμε να κρατήσει», δήλωσε ο ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ.
Ωστόσο, ανέφερε ότι και αυτό εξαρτάται από τις ενέργειες του Ιράν. «Αυτό δεν σημαίνει ότι εγκαταλείπουν το δικαίωμα στην αυτοάμυνα, και αν οι Ιρανοί δεν τηρήσουν το δικό τους μέρος της υποχρέωσης, δεν θα περίμενα από τους Ισραηλινούς να μην απαντήσουν», δήλωσε ο ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ.
Το Ισραήλ δεν υπογράφει τη συμφωνία, παρόλο που ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε επανειλημμένες συνομιλίες με τον Τραμπ κατά την περίοδο της προετοιμασίας. Μια νέα ισραηλινή επίθεση στα νότια προάστια της Βηρυτού —προπύργιο της Χεζμπολάχ— την Κυριακή, ανέδειξε την πιθανότητα αυτή να τινάξει τη διευθέτηση στον αέρα.
