Στενά του Ορμούζ: Κατέρρευσαν οι διελεύσεις – Τα πλοία στρέφονται στον ιρανικό διάδρομο

Η κυκλοφορία των εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ έχει καταρρεύσει, παρά τις προσπάθειες των Ηνωμένων Πολιτειών να αποκαταστήσουν την ασφάλεια και τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις της Ουάσιγκτον ότι η κρίσιμη θαλάσσια οδός παραμένει ανοικτή. Στην πράξη, οι διελεύσεις έχουν περιοριστεί σε ελάχιστα πλοία, ενώ όσα εξακολουθούν να επιχειρούν να περάσουν, ακολουθούν σχεδόν αποκλειστικά τον διάδρομο που ελέγχεται και εγκρίνεται από το Ιράν.

Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης του MarineTraffic, στις 13 Ιουλίου καταγράφηκαν μόλις δέκα επιβεβαιωμένες διελεύσεις στην ευρύτερη ζώνη των Στενών, έξι λιγότερες από την προηγούμενη ημέρα. Πέντε από αυτές αφορούσαν πλοία υπό κυρώσεις, όλα με ιρανική σημαία, ενώ μία συνδεόταν με πλοίο του λεγόμενου σκιώδους στόλου.

Οι κινήσεις ήταν ισομερώς κατανεμημένες προς ανατολάς και δυσμάς, όπως και μεταξύ εμπορικών και μη εμπορικών πλοίων. Τα έμφορτα πλοία μετέφεραν αργό πετρέλαιο, προϊόντα πετρελαίου και ξηρό φορτίο.

Το πλέον αποκαλυπτικό στοιχείο αφορά τις διαδρομές που ακολουθήθηκαν. Εννέα από τα δέκα πλοία κινήθηκαν μέσω του ιρανικού διαδρόμου. Η μοναδική εξαίρεση ήταν το υπό κυρώσεις πλοίο γενικού φορτίου Bayaze D, το οποίο χρησιμοποίησε τη διεθνώς αναγνωρισμένη διαδρομή του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού. Η εικόνα αυτή καταδεικνύει ότι η επιχειρησιακή πρόσβαση στα Στενά περιορίζεται πλέον, στην πράξη, στις οδούς που εγκρίνει η Τεχεράνη.

Στο μισό οι διελεύσεις δεξαμενόπλοιων

Ακόμη πιο δραματική είναι η εικόνα που περιγράφει το Lloyd’s List. Μόλις δύο πλοία που δεν συνδέονται με το Ιράν εντοπίστηκαν να περνούν από τα Στενά μετά τη Δευτέρα. Τις προηγούμενες τέσσερις ημέρες είχαν καταγραφεί περίπου έξι διελεύσεις ημερησίως, αριθμός ήδη εξαιρετικά χαμηλός σε σχέση με τα συνήθη επίπεδα.

Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία του Lloyd’s List Intelligence, οι διελεύσεις δεξαμενόπλοιων μεταφοράς αργού και προϊόντων πετρελαίου, χωρητικότητας άνω των 10.000 dwt, μειώθηκαν στις 59 την εβδομάδα 6-12 Ιουλίου, από 117 μία εβδομάδα νωρίτερα και 123 την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε στις 28 Ιουνίου.

Ιδιαίτερα μεγάλη ήταν η πτώση στα VLCC. Οι διελεύσεις των πολύ μεγάλων δεξαμενόπλοιων αργού περιορίστηκαν στις 27, από 54 και 59 κατά τις δύο προηγούμενες εβδομάδες. Ακόμη πιο ενδεικτική της απροθυμίας των πλοιοκτητών είναι η κατάρρευση των διελεύσεων δεξαμενόπλοιων χωρίς σύνδεση με το Ιράν, οι οποίες υποχώρησαν στις 34, από 91 σε καθεμία από τις δύο προηγούμενες εβδομάδες.

Η πραγματική κίνηση ενδέχεται πάντως, να είναι υψηλότερη, καθώς αρκετά πλοία απενεργοποιούν τα συστήματα αυτόματης αναγνώρισης AIS, πραγματοποιώντας τις λεγόμενες «σκοτεινές» διελεύσεις, προκειμένου να περιορίσουν τον κίνδυνο εντοπισμού και επίθεσης.

Εγκαταλείπεται η διαδρομή μέσω του Ομάν

Η κίνηση μέσω της νότιας διαδρομής, η οποία διέρχεται από τα χωρικά ύδατα του Ομάν, μειώθηκε σε μόλις 11 διελεύσεις, από 42 και 54 τις δύο προηγούμενες εβδομάδες. Η εξέλιξη δείχνει ότι πολλοί πλοιοκτήτες περιορίζουν ή ακυρώνουν ταξίδια μετά την κατάρρευση της εκεχειρίας και την επανέναρξη των επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων.

Πηγές της αγοράς επισημαίνουν ότι ορισμένα από τα πλοία που εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τον θαλάσσιο διάδρομο στα χωρικά ύδατα του Ομάν, απενεργοποιούν πλέον το AIS τους. Οι εισερχόμενες διελεύσεις μη ιρανικών δεξαμενόπλοιων μειώθηκαν στις 13, αντιπροσωπεύοντας το 38% των συνολικών κινήσεων, από 45% μία εβδομάδα νωρίτερα.

Η πτώση ερμηνεύεται ως σαφής ένδειξη εξασθένησης της εμπιστοσύνης των πλοιοκτητών ως προς την ασφάλεια των συναλλαγών στον Κόλπο. Στα VLCC, οι εισερχόμενες κινήσεις πλοίων χωρίς σύνδεση με το Ιράν περιορίστηκαν σε μόλις έξι ταξίδια, δηλαδή στο 30% του συνόλου, έναντι 55% δύο εβδομάδες νωρίτερα.

Άδειες διέλευσης από την Τεχεράνη

Η ιρανική Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου ανακοίνωσε ότι εγκρίνει το 79% των αιτημάτων διέλευσης, με μέσο χρόνο αναμονής περίπου 50 ώρες. Το 53% των αιτημάτων αφορά πλοία που εξέρχονται από τον Κόλπο και το 47% πλοία που εισέρχονται.

Τα δεξαμενόπλοια αντιπροσωπεύουν το 41% των αιτήσεων, τα bulk carriers το 27%, τα containerships το 18% και τα πλοία μεταφοράς LNG μόλις το 2%. Η ίδια η απαίτηση προηγούμενης άδειας, πάντως, προκαλεί έντονες αντιδράσεις, καθώς θεωρείται από τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα περιορισμός της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.

Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την επαναφορά του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι το μέτρο θα αφορά μόνο τα πλοία του Ιράν και τους εμπορικούς του εταίρους, ενώ οι υπόλοιπες χώρες θα διατηρούν «δίκαιη και ανοικτή» πρόσβαση στα Στενά.

Το Joint Maritime Information Center επιβεβαίωσε ότι ο αποκλεισμός τέθηκε σε ισχύ στις 14 Ιουλίου, προειδοποιώντας ότι το επίπεδο της ναυτιλιακής απειλής παραμένει «σοβαρό» και ότι είναι πιθανή περαιτέρω εχθρική δραστηριότητα.