Κίνα: Οι μυστηριώδεις νέοι δισεκατομμυριούχοι της κατακτούν τον κόσμο

Στις αρχές του περασμένου έτους, όταν το DeepSeek, ένα κινεζικό εργαστήριο τεχνητής νοημοσύνης, προκαλούσε πανικό στους δυτικούς ανταγωνιστές του, σχεδόν τίποτα δεν ήταν γνωστό για τον Λιάνγκ Γουενφένγκ, τον ιδρυτή του. Ο κ. Λιάνγκ παραμένει μια μυστηριώδης προσωπικότητα, αλλά τουλάχιστον ένα πράγμα είναι σαφές. Καθώς η DeepSeek ολοκληρώνει έναν γύρο χρηματοδότησης που την αποτιμά στα 71 δισ. δολάρια, η προσωπική περιουσία του ιδρυτή της έχει εκτοξευθεί στα περίπου 38 δισ. δολάρια — γεγονός που τον καθιστά πολύ πλουσιότερο από τον Ντάριο Αμοντέι της Anthropic ή τον Σαμ Άλτμαν της OpenAI, αποφαίνεται ο Economist.

Η νέα γενιά μεγιστάνων της Κίνας χαράζει μια διαφορετική πορεία. Περισσότερα από τα δύο τρίτα των νεαρών δισεκατομμυριούχων στη λίστα του Hurun απέκτησαν την περιουσία τους από καταναλωτικά αγαθά ή τα μέσα ενημέρωσης

Ο Λιάνγκ δεν συμμετέχει στο κύκλωμα των συνεδρίων. Δεν έχει εμφανιστεί ποτέ ζωντανά στην κινεζική τηλεόραση, ενώ υπάρχουν ελάχιστες φωτογραφίες ή βιντεοσκοπημένο υλικό που να δείχνουν τη λιτή, αδύνατη σιλουέτα του. Αυτό τον τοποθετεί στην ίδια κατηγορία με τη νέα γενιά νεαρών Κινέζων δισεκατομμυριούχων. Η χώρα παράγει περισσότερους από αυτούς από οπουδήποτε αλλού, εκτός από τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με το Hurun, το οποίο παρακολουθεί την περιουσία των πλουσιότερων ανθρώπων του κόσμου, φέτος υπήρχαν τουλάχιστον 29 αυτοδημιούργητοι δισεκατομμυριούχοι ηλικίας 40 ετών ή πιο κάτω στην Κίνα. Συμπεριλαμβανομένου του Λιάνγκ, ο οποίος θα κλείσει τα 41 κάποια στιγμή φέτος, ο συνολικός αριθμός ανέρχεται σε 30. Αυτοί είναι εννέα περισσότεροι από πέρυσι.

Οι νέοι μεγιστάνες της Κίνας διαφέρουν από τους προκατόχους τους με εντυπωσιακούς τρόπους. Έχουν εγκαταλείψει την κερδοσκοπία στον τομέα των ακινήτων και τα δείπνα με άφθονο αλκοόλ μαζί με αξιωματούχους, προτιμώντας τα βιντεοπαιχνίδια και τις συναντήσεις για να συζητήσουν ιαπωνικά anime. Ωστόσο, είναι επίσης ειδικοί στο να αξιοποιούν ευφάνταστες ιδέες και να τις μετατρέπουν σε παγκόσμιες επιχειρήσεις ταχύτερα από οποιονδήποτε πριν από αυτούς.

Η ιστορία των υπερπλουσίων στην Κίνα

Η ιστορία των υπερπλουσίων της Κίνας είναι σύντομη. Τη δεκαετία του 1980, οι μεγιστάνες βρήκαν τον τρόπο να αποσπάσουν περιουσιακά στοιχεία από το κράτος. Ο Ζανγκ Ρουϊμίν, μέλος μιας ομάδας φοιτητών που τρομοκρατούσε καθηγητές και διανοούμενους κατά την εποχή του Μάο, απέκτησε τον έλεγχο μιας κρατικής επιχείρησης ψυγείων με την ονομασία Haier και τη μετέτρεψε σε αυτό που είναι σήμερα ο μεγαλύτερος κατασκευαστής οικιακών συσκευών στον κόσμο. Το άνοιγμα της αγοράς ακινήτων τη δεκαετία του 1990 δημιούργησε μια άλλη πρώιμη ομάδα δισεκατομμυριούχων, μεταξύ των οποίων ο Xu Jiayin, ιδρυτής της Evergrande, μιας εταιρείας ανάπτυξης ακινήτων που έχει πλέον καταρρεύσει.

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, βιομήχανοι όπως ο Wang Chuanfu της BYD, που αρχικά ήταν κατασκευαστής μπαταριών, ξεκίνησαν ένα κύμα βιομηχανικών επιχειρήσεων καθώς η Κίνα εντασσόταν στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Στη συνέχεια, τη δεκαετία του 2010, το διαδίκτυο για καταναλωτές δημιούργησε την πρώτη γενιά τεχνολογικών μεγιστάνων της Κίνας, μεταξύ των οποίων ο Τζακ Μα της Alibaba, ενός γίγαντα του ηλεκτρονικού εμπορίου, και ο Πόνι Μα της Tencent, δημιουργού του WeChat. Οι ιδρυτές της ByteDance, δημιουργού του TikTok, και της Shein, της διαδικτυακής εταιρείας γρήγορης μόδας, οι οποίοι είναι πλέον και οι δύο στα πρώτα τους 40, δημιούργησαν τις περιουσίες τους λίγα χρόνια αργότερα.

Η νέα γενιά μεγιστάνων της Κίνας χαράζει μια διαφορετική πορεία όπως υπογραμμίζει η Economist. Περισσότερα από τα δύο τρίτα των νεαρών δισεκατομμυριούχων στη λίστα του Hurun απέκτησαν την περιουσία τους από καταναλωτικά αγαθά ή τα μέσα ενημέρωσης (βλ. διάγραμμα).

Επτά δημιούργησαν βιντεοπαιχνίδια· τέσσερις ανέπτυξαν επιχειρήσεις τσαγιού ή καφέ. Μετά τον Λιάνγκ, ο πλουσιότερος είναι ο Γουάνγκ Νινγκ, ιδρυτής της Pop Mart, η οποία πωλεί τις ονομαστές κούκλες Labubus με την παράξενη εμφάνιση. Μόνο τρεις έχουν πλουτίσει χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη, μεταξύ των οποίων ο Γιανγκ Ζιλίν, ο 34χρονος ιδρυτής της Moonshot AI με το παιδικό πρόσωπο, η οποία στις 17 Ιουλίου κυκλοφόρησε ένα νέο μοντέλο που, όπως λέγεται, μπορεί να ανταγωνιστεί τα καλύτερα της Αμερικής. Κανένας μεγιστάνας του κλάδου των ακινήτων δεν περιλαμβάνεται στη λίστα — κάτι που ίσως δεν αποτελεί έκπληξη, δεδομένης της πορείας του κλάδου τα τελευταία χρόνια.

Οι επιχειρήσεις που έχουν δημιουργήσει οι νέοι δισεκατομμυριούχοι της Κίνας είναι επίσης πολύ πιο παγκόσμιες από ό,τι στο παρελθόν. Παλαιότερα, χρειαζόταν μια δεκαετία ή και περισσότερο για να καταφέρουν οι Κινέζοι επιχειρηματίες να επεκταθούν στο εξωτερικό. Αυτό δεν ισχύει πλέον. Ο Ζανγκ Τζούντζιε, ο 33χρονος ιδρυτής της Chagee, μιας αλυσίδας καταστημάτων τσαγιού με γάλα, ίδρυσε την εταιρεία του το 2017 και άνοιξε το πρώτο του κατάστημα στο εξωτερικό μόλις δύο χρόνια αργότερα. Η εταιρεία είναι πλέον εισηγμένη στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης και δραστηριοποιείται σε εννέα χώρες.

Eξάρτηση από τις ξένες αγορές

Η έντονη εξάρτηση των νέων μεγιστάνων από τις ξένες αγορές αντανακλά εν μέρει την πτώση των καταναλωτικών δαπανών στην εγχώρια αγορά, τονίζει ο Evonomist. Περίπου το 80% των πωλήσεων της Dreame, μιας μάρκας ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης που ίδρυσε ο 39χρονος Yu Hao, προέρχεται από το εξωτερικό. Η Insta360, η οποία εμπορεύεται μικρές, αδιάβροχες κάμερες, εξαρτάται σχεδόν εξίσου από τη ζήτηση του εξωτερικού. Η Pop Mart πραγματοποίησε πέρυσι πωλήσεις άνω των 2 δισ. δολαρίων εκτός Κίνας, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 40% του συνόλου των πωλήσεών της. Οι πωλήσεις της Chagee στην Κίνα έχουν υποχωρήσει, αλλά στο εξωτερικό παρουσιάζουν υγιή ανάπτυξη.

Η στάση απέναντι στην εργασία έχει επίσης αλλάξει. Ένα αμφιλεγόμενο στοιχείο της κινεζικής επιχειρηματικής κουλτούρας την τελευταία δεκαετία περίπου ήταν η λεγόμενη ρουτίνα «996», δηλαδή εργασία από τις 9 π.μ. έως τις 9 μ.μ. έξι ημέρες την εβδομάδα. Η ιδέα αυτή προωθήθηκε από τον Ma της Alibaba και υιοθετήθηκε από άλλους τοπικούς τεχνολογικούς γίγαντες. Στην Pinduoduo, μια άλλη πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου, νεαροί υπάλληλοι γραφείου έχουν πεθάνει από υπερκόπωση καθ’ οδόν προς το σπίτι τους μετά τη δουλειά.

Χαλαρό στιλ διοίκησης

Αντίθετα, οι νέοι επιχειρηματίες της Κίνας έχουν υιοθετήσει ένα πιο χαλαρό στυλ διοίκησης. Πολλοί είναι σχετικά ευέλικτοι όσον αφορά το ωράριο εργασίας. Ο Λιου Γουέι, ο 39χρονος δισεκατομμυριούχος συνιδρυτής της miHoYo, μιας εταιρείας παιχνιδιών, έχει απομακρυνθεί από την πρακτική της «παρουσίας για την παρουσία». Έχει επιβλέψει αυτό που η εταιρεία αποκαλεί την προσέγγιση «ευτυχισμένη εργασία, σταθερή ανάπτυξη», η οποία δίνει προτεραιότητα στην ψυχική υγεία (αν και ένας υπάλληλος πέθανε πρόσφατα από επιπλοκές που σχετίζονταν με την υπερβολική εργασία, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι πολιτισμικές νόρμες είναι δύσκολο να αλλάξουν). Ο Λιανγκ της DeepSeek φέρεται να έχει δηλώσει ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος μπορεί να συγκεντρωθεί μόνο για 6-8 ώρες την ημέρα και ότι η υπερβολική εργασία οδηγεί σε λάθη.

Η προθυμία να εργάζονται περισσότερες ώρες από οποιονδήποτε άλλο στον κόσμο είναι αυτό που έχτισε την κινεζική οικονομία τα τελευταία τριάντα χρόνια, παραπονιέται ένας επενδυτής ιδιωτικών κεφαλαίων, ο οποίος επισκέφθηκε πρόσφατα ένα ανερχόμενο καταναλωτικό brand και δεν του άρεσε αυτό που είδε. Κάποιοι αποδίδουν τη σχετικά χαλαρή στάση των νέων ιδρυτών της Κίνας στην άνετη ανατροφή τους. Πέρασαν πια οι ιστορίες που διηγούνταν οι παλαιότεροι μεγιστάνες για τον αγώνα επιβίωσης εν μέσω των πολιτικών και οικονομικών αναταραχών της χώρας. Μεταξύ των νεαρών δισεκατομμυριούχων της Κίνας, μόνο ο Λιάνγκ και ο Ζανγκ της Chagee μεγάλωσαν σε συνθήκες φτώχειας. Οι τρεις ιδρυτές της miHoYo αρχικά δέθηκαν χάρη στα ιαπωνικά κινούμενα σχέδια και ίδρυσαν την εταιρεία τους ως φόρο τιμής στα βιντεοπαιχνίδια και τα κόμικς. Ο ιδρυτής της MiniMax, ενός εργαστηρίου τεχνητής νοημοσύνης, λατρεύει τόσο πολύ ένα παιχνίδι για πολλούς παίκτες που ονομάζεται «Dota 2», ώστε το προσωπικό του τον αποκαλεί «io», ένα χαρακτήρα από το παιχνίδι αυτό.

Το να γίνεις πλούσιος είναι επικίνδυνο

Δεν είναι όλα ρόδινα για τους νέους δισεκατομμυριούχους της Κίνας. Η σχέση μεταξύ της κινεζικής κυβέρνησης και των πλουσιότερων πολιτών της έχει επιδεινωθεί τα τελευταία χρόνια. Οι παλαιότεροι μεγιστάνες θεωρούσαν κάποτε τους εαυτούς τους μέρος ενός εγχειρήματος οικοδόμησης της χώρας. Ο τομέας των ακινήτων, ο οποίος συνεισέφερε έως και το ένα τέταρτο του ΑΕΠ της Κίνας στην ακμή του, αποτελούσε μια συλλογική προσπάθεια μεταξύ ιδιωτών επιχειρηματιών και τοπικών αξιωματούχων.

Ο Τζακ Μα διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη της ψηφιακής οικονομίας της Κίνας. Ωστόσο, η κεντρική κυβέρνηση έχει πλέον επιβάλει κυρώσεις σε πολλές εξέχουσες προσωπικότητες αυτών των τομέων. Η μόχλευση έχει εξαλειφθεί από τον κλάδο των ακινήτων. Η επιχειρηματική αυτοκρατορία του κ. Μα έγινε αντικείμενο κρατικής καταστολής το 2020, αφού ο ίδιος επέκρινε τις ρυθμιστικές αρχές. Ο Σι Τζινπίνγκ, ηγέτης της Κίνας, έχει επιδιώξει να περιορίσει τις ανισότητες υπό το σύνθημα της «κοινής ευημερίας».

Το 2021, ο Ζονγκ Σανσάν, ο 71χρονος ιδρυτής της Nongfu, μιας εταιρείας εμφιαλωμένου νερού, έφτασε σε καθαρή περιουσία σχεδόν 100 δισ. δολαρίων. Από τότε, κανείς δεν έχει πλησιάσει αυτό το ποσό, συμπεριλαμβανομένου και του κ. Ζονγκ, ο οποίος είδε την περιουσία του να κατακρημνίζεται στα 39 δισ. δολάρια περίπου, καθώς η τιμή της μετοχής της εταιρείας του έπεσε κατακόρυφα. Η περιουσία του κ. Μα ανέρχεται περίπου στο ένα πέμπτο της αξίας που είχε το 2021, ενώ πολλοί άλλοι μεγιστάνες του διαδικτύου έχουν υποστεί παρόμοιες απώλειες. Ωστόσο, τα πήγαν καλύτερα από τους μεγιστάνες του real estate, αρκετοί από τους οποίους έχουν τεθεί υπό κράτηση.